I OZ 372/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Leszczyński po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 1254/11 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. M. na uchwałę Rady Miejskiej w C. z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie rozpoznania skargi na działalność Burmistrza Miasta C. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 1254/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. M. na uchwałę Rady Miejskiej w C. z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie rozpoznania skargi na działalność Burmistrza Miasta C. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że postanowieniem z dnia 20 grudnia 2011 r. WSA w Poznaniu odrzucił skargę J. M. na uchwałę Rady Miejskiej w C. z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie rozpoznania skargi na działalność Burmistrza Miasta C. Odpis przedmiotowego postanowienia doręczono skarżącemu dnia 28 grudnia 2011 r. Wnioskiem nadanym w Urzędzie Pocztowym dnia 2 stycznia 2012 r. skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Jego majątek stanowi dom jednorodzinny o powierzchni [...] m2, mieszkanie o powierzchni [...] m2, działka o powierzchni [...] m2 i oszczędności w kwocie [...] zł. Skarżący wraz z małżonką osiąga miesięczny dochód brutto w kwocie [...] zł, na który składa się świadczenie rentowe skarżącego w kwocie [...] zł, emerytura małżonki w kwocie [...] zł i [...] zł z tytułu wynajmu pokoju. Miesięczne wydatki rodziny skarżącego wynoszą [...] zł, jednakże bez uwzględnienia kosztów zakupu żywności, odzieży, zdarzeń losowych, zakupu prasy i biletów do teatru. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 31 stycznia 2012 r. skarżącemu odmówiono przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu referendarz sądowy podkreślił, że skarżący nie może być uznany za osobę, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Uzyskuje on stały dochód z renty i wynajmu pokoju. Żona skarżącego ma stały dochód z emerytury. Łączny dochód małżonków wynoszący [...] zł przy uwzględnieniu deklarowanych stałych wydatków w kwocie [...] zł, pozwala skarżącemu na opłacenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie ograniczają się do kosztów ewentualnej skargi kasacyjnej. Skarżący w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy ujawnił, że ma oszczędności w kwocie [...] zł. Suma ta winna wystarczyć na opłacenie pełnomocnika do sporządzenia ewentualnej skargi kasacyjnej od postanowienia WSA z 20 grudnia 2011 r. Odpis postanowienia z 31 stycznia 2012 r. doręczono skarżącemu dnia 6 lutego 2012 r. Pismem z dnia 7 lutego 2012 r. skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia z 31 stycznia 2012 r. W uzasadnieniu skarżący zauważył, że Sąd błędnie ocenił jego dochody i koszty. Skarżący osiąga miesięczny dochód brutto w kwocie [...] zł, co po potrąceniu świadczeń podatkowych daje kwotę [...] zł netto. Ponoszone przez skarżącego koszty stałe i zmienne wynoszą łącznie [...] zł. Osiągany dochód z wynajmu lokalu nie jest stały. Wskazana we wniosku o przyznanie prawa pomocy kwota [...] zł została wydana przez skarżącego na wymianę kotła c.o. Skarżący zwrócił również uwagę na ponoszone koszty opieki zdrowotnej i opłaty za media. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmawiając przyznania prawa pomocy zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 lutego 2012 r. w zakresie całkowitym podał, że wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, że traci ono moc, a wniosek strony skarżącej podlega ponownemu rozpatrzeniu (art. 260 p.p.s.a.). Sąd stwierdził następnie, że skarżący nie wykazał w należyty sposób braku środków finansowych na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Wraz z małżonką dysponuje on stałym miesięcznym dochodem z tytułu świadczeń z zakresu ubezpieczeń społecznych – łącznie netto [...] zł. Skarżący pozostaje również właścicielem domu jednorodzinnego o powierzchni [...] m2, mieszkania o powierzchni [...] m2 i nieruchomości gruntowej o powierzchni [...] m2. Referendarz sądowy nie przeinaczył oświadczenia o stanie majątkowym skarżącego z dnia [...] stycznia 2012 r., gdzie skarżący sam wskazał [...] zł jako kwotę oszczędności. Całkowicie niewiarygodne jest twierdzenie skarżącego zawarte w sprzeciwie, że w okresie między [...] stycznia 2012 r. a [...] lutego 2012 r., wydatkował [...] zł "na rozliczenie remontu (wymiany kotła c.o. po 21 latach)". Twierdzenia tego skarżący nie poparł żadnym dokumentem. Określając w sprzeciwie z 7 lutego 2012 r. swe wydatki na kwotę [...] zł, skarżący poza przedstawieniem szczegółowych obliczeń nie uprawdopodobnił ich wiarygodności, nie przedkładając rachunków za media, zakup lekarstw, ani innego rodzaju koszty określone mianem stałych i zmiennych. Wpis od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie wyniósłby [...] zł. Nie stanowi to kwoty, która przekraczałaby możliwości finansowe skarżącego. Tak samo skorzystanie z usług fachowego pełnomocnika procesowego celem sporządzenia skargi kasacyjnej (240+55,20+17 zł) zważywszy na posiadany przez skarżącego majątek, osiągany stały miesięczny dochód, może nastąpić na koszt skarżącego. Brak wyczerpującego i rzetelnego wykazania ponoszonych wydatków, nie poparty dokumentami źródłowymi, nie uzasadniał uwzględnienia wniosku. W zażaleniu na powyższe postanowienie J. M. wskazał, że Sąd bezpodstawnie odmawia mu przyznania ,,chociażby minimum pomocy prawnej" oraz że jego wnioski urzędowe są błędnie oceniane. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższego wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie zaś do art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dla dokonania rzetelnej oceny możliwości finansowych J. M. zasadnym było zwrócenie się o przedłożenie dodatkowych dokumentów m.in. kopii dokumentów obrazujących miesięczną wysokość ponoszonych kosztów za media, zakup lekarstw oraz innego rodzaju kosztów określanych jako ,,zmienne i stałe", dokumentu potwierdzającego wydatki związane z wymianą kotła c.o. Stąd przyjęcie przez Sąd I instancji – bez przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego – że strona nie wykazała, aby nie była w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania należy uznać za co najmniej przedwczesne. W takim stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.