II GSK 932/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-10-15
Skład orzekający: Janusz Zajda, Magdalena Bosakirska, Mirosław Trzecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa udostępnienia stronie akt postępowania konkursowego, w tym ofert konkurentów, narusza przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 73 § 1 i art. 74 § 2 k.p.a.) i może stanowić podstawę do uchylenia decyzji administracyjnej?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że odmowa udostępnienia stronie akt postępowania administracyjnego, które nie są objęte klauzulą poufności, stanowi naruszenie przepisów k.p.a. (art. 73 § 1 i art. 74 § 2 k.p.a.) i może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawo dostępu do akt, w tym ofert konkurentów, jest niezbędne do weryfikacji prawidłowości oceny ofert i przestrzegania zasad równego traktowania świadczeniodawców.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła konkursu ofert na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Oferta Samodzielnego Zespołu Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej w N. D. M. zajęła drugie miejsce. Po oddaleniu odwołania przez Dyrektora Oddziału NFZ i utrzymaniu tej decyzji przez Prezesa NFZ, Samodzielny Zespół złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. w zakresie odmowy udostępnienia akt konkurenta oraz błędną ocenę kryteriów. WSA uwzględnił skargę, uchylając decyzje organów. Prezes NFZ wniósł skargę kasacyjną, kwestionując ustalenia WSA dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. i zakresu postępowania odwoławczego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia del. WSA Mirosław Trzecki (spr.) Protokolant Beata Cisek-Chojnacka po rozpoznaniu w dniu 15 października 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 20 grudnia 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 2082/11 w sprawie ze skargi S. w N. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia odwołania w sprawie rozstrzygnięcia konkursu ofert na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 20 grudnia 2011r., uwzględniając skargę Samodzielnego Zespołu Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej w N. D. M., uchylił decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora M. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia nr [...] z dnia [...] czerwca 2011r. oddalającą odwołanie oferenta od rozstrzygnięcia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej prowadzonego w trybie konkursu ofert nr [...]. Stan sprawy przyjęty przez Sąd I instancji przedstawiał się następująco: W dniu [...] kwietnia 2011 r. M. Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia w ogłoszeniu o wskazanym powyżej numerze zaprosił świadczeniodawcow do składania ofert i uczestniczenia w konkursie ofert poprzedzającym zawarcie umów o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: ratownictwo medyczne, w zakresie: świadczenia udzielane przez podstawowe zespoły ratownictwa medycznego, świadczenia udzielane przez specjalistyczne zespoły ratownictwa medycznego na obszarze [...] z wykonywaniem zadań dyspozytora medycznego w lokalizacji N. D. M. Okres obowiązywania umowy ustalono od dnia 1 lipca 2011r. do dnia 30 czerwca 2012r. Do konkursu przystąpiło 2 świadczeniodawcow. Oferta Samodzielnego Zespołu Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej w N. D. M. otrzymała numer [...]. Ze sporządzonego w dniu [...] maja 2011 r. rankingu końcowego, komisja konkursowa dokonała ostatecznej oceny i porównania złożonych ofert. Oferta strony zajęła 2 pozycję, z łączną liczbą punktów oceny 150 pkt w tym za: ofertę cenową - 10 pkt; ciągłość - 90 pkt; jakość - 50 pkt. Komisja konkursowa wybrała ofertę złożoną przez Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej F. M.R. C., który otrzymał 159,5 punktów.
Po rozpoznaniu złożonego przez Samodzielny Zespół Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej w N. D. M. odwołania, Dyrektor M. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Fundusz Zdrowia decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. oddalił odwołanie strony, uznając, że postępowanie nr [...] przeprowadzone zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji Prezes NFZ wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2011r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, organ podkreślił, iż wszelkie wymagania, wyjaśnienia i informacje, a także dokumenty związane z postępowaniem udostępnione zostały oferentom na takich samych zasadach. Przystępując do postępowania odwołujący mógł i powinien zapoznać się z warunkami wymaganymi od świadczeniodawców oraz kryteriami oceny ofert, które były dla wszystkich biorących udział w postępowaniu jednakowe. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt, że zastrzeżenia dotyczące warunków wymaganych od świadczeniodawców oraz kryteriów oceny oferty mogą być zgłaszane na etapie konsultacji projektu takich warunków. Każdy ze świadczeniodawców biorących udział w postępowaniu składa stosowne oświadczenie, iż zapoznał się z warunkami postępowania dotyczącymi zawierania umów i nie zgłasza do nich zastrzeżeń oraz przyjmuje je do stosowania. Oświadczenie o powyższej treści zostało złożone przez obydwu oferentów biorących udział w postępowaniu. Oferty obu świadczeniodawców zostały porównane zgodnie ze wszystkimi kryteriami określonymi w art. 148 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.), nazywanej dalej "ustawą". Organ odwoławczy podkreślił, iż podjął wszelkie kroki do zbadania całości dokumentacji przedmiotowego postępowania i jego oceny, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stwierdził, że przeprowadzone postępowanie konkursowe było zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, a na skutek nie wybrania oferty strony, nie doszło do naruszenia jej interesu prawnego. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego i dokonanej analizy wynika, że porównanie przedmiotowych ofert oraz postępowanie konkursowe zostało dokonane zgodnie z kryteriami określonymi przez Prezesa Funduszu w warunkach poszanowania zasady równego traktowania wszystkich oferentów.
Pismem z dnia [...] września 2011 r. Samodzielny Zespół Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej w N. D. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę na decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] sierpnia 2011r., zarzucając tejże decyzji naruszenie:
- art. 7, art. 77 oraz 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej k.p.a., poprzez błędne przyjęcie (nieoparte na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie), że skarżący na dzień złożenia oferty nie posiadał właściwego systemu wspomagania dowodzenia obejmującego wszystkie zespoły ratownictwa medycznego,
podczas gdy skarżący posiadał wersję demonstracyjną systemu obejmującego wszystkie zespoły ratownictwa medycznego do dnia 30 czerwca 2011r. z licencją na korzystanie z systemu w okresie od dnia 1 lipca 2011 r. do dnia 30 czerwca 2012r., jak również błędną ocenę niespełnienia przez skarżącego kryterium konkursu dotyczącego czasu pracy lekarzy w zakresie kryterium "jakość";
- art. 10 i art. 73 § 1 k.p.a. poprzez bezpodstawną odmowę skarżącemu zapoznania się z dokumentacją ofertową N. F. M. R. C., co pozbawiło skarżącego możliwości wykazania nieprawidłowości w dokumentacji N. F., świadczącej o niespełnieniu przez ten podmiot kryteriów ofertowych i doprowadziło w konsekwencji do wydania wadliwej decyzji; jak również udostępnianie skarżącemu przed wydaniem decyzji w sprawie, w ramach ostatecznego zapoznania się z materiałem dowodowym, jedynie kopii akt postępowania, zamiast ich oryginałów, co pozbawiło skarżącego możliwości weryfikacji prawidłowej i pełnej dokumentacji akt i skutkowało pozbawieniem strony podstawowych uprawnień proceduralnych.
W ocenie Samodzielnego Zespołu Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej w N. D. M. organ dopuścił się rażącego naruszenia przepisów procedury administracyjnej w zakresie uprawnień strony do zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Odmówiono skarżącemu zapoznania się z ofertą N. F. M. R. C., pomimo jego wnioskowania już po otwarciu ofert, a więc w momencie kiedy akta te stały się częścią postępowania i winny być dostępne dla stron. Uniemożliwienie wglądu w akta, a tym samym zapoznania się z dokumentacją konkurenta pozbawiło z kolei skarżącego możliwości wskazania przeprowadzającemu konkurs, iż N. F. M. R. C. nie spełnia wymogów formalnych konkursu, albowiem podmiot ten nie dysponował odpowiednimi pomieszczeniami spełniającymi wymogi prawa powszechnie obowiązującego, mogące służyć do zapewnienia świadczeń ratownictwa medycznego na terenie powiatu nowodworskiego.
Ponadto strona skarżąca wskazała, że przed wydaniem decyzji udostępniono stronie jedynie kserokopie z akt, a nie oryginały. Powyższe nie wypełniło normy określonej w art. 73 k.p.a., co stanowi de facto jej naruszenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uwzględniając skargę wyjaśnił, że dopiero odwołanie dotyczące rozstrzygnięcia postępowania przez komisję, składane na podstawie art. 154 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, otwiera postępowanie administracyjne, do którego zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w zakresie niewyłączonym przez przepisy ustawy. Z
tego powodu odwołanie oceniać należy w kategoriach wniosku rozpoczynającego postępowanie administracyjne.
Sąd podniósł, że zadaniem organu Narodowego Funduszu Zdrowia, któremu powierzono przeprowadzenie postępowania administracyjnego jest ustalenie, czy postępowanie konkursowe przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami prawa, z zachowaniem zasad uczciwej konkurencji oraz zasad równego traktowania świadczeniodawców. Oznacza to, że nie chodzi jedynie o zbadanie, czy nie zostały naruszone wymagania formalnoprawne, ale również o ustalenie, czy nie naruszono wymienionych zasad w znaczeniu materialnym przez nierównoprawne stosowanie kryteriów przyjętych jako podstawa dokonanych ocen. W postępowaniu administracyjnym zadaniem organu jest dokonanie kontroli postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej pod kątem ewentualnego naruszenia przepisów prawa, ale także zbadanie stanu faktycznego sprawy w takim zakresie, który mógł mieć wpływ na uszczerbek interesu prawnego uczestnika postępowania. Jeżeli zatem w postępowaniu toczącym się przed właściwym dyrektorem oddziału wojewódzkiego NFZ i przed Prezesem Funduszu, jako już w postępowaniu administracyjnym, mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, to odmowa udostępnienia stronie tego postępowania akt sprawy (z całym zgromadzonym materiałem dowodowy) może nastąpić jedynie w warunkach wskazanych przez przepis art. 74 § 2 k.p.a. przez wydanie postanowienia. Jest natomiast poza sporem, że z naruszeniem wymienionego przepisu, w związku z art. 73 § 1 k.p.a., zarówno w I instancji, jak i w II instancji takiego postanowienia nie wydano, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem skarżąca już w tym zakresie została pozbawiona możliwości weryfikacji zasadności odmowy udostępnienia jej akt sprawy.
Podzielając co do zasady pogląd uzasadniający odmowę udostępnienia akt z postępowania administracyjnego w sytuacji, w której na konkretne dokumenty została nałożona klauzula niejawności, Sąd zważył jednak, iż z akt sprawy nie wynika, by na dokumenty zawarte w aktach sprawy administracyjnej, w tym na ofertę F. M. R. C., taka klauzula została nałożona. Sąd podkreślił, że nie leży w kompetencji organu administracji, poza wyjątkiem wskazanym w zdaniu ostatnim przepisu art. 74 § 1 k.p.a. ocena, czy dany dokument zawiera, czy nie zawiera informacje niejawne. Jeżeli jednak organ uważa za uzasadnione chronienie informacji dotyczących danych personalnych pracowników kontroferenta, to powinien udostępnić akta stronie w takiej postaci, która dane te by chroniła.
W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Prezes Narodowego
Funduszu Zdrowia zaskarżył wyrok Sądu I instancji w całości, zarzucając mu naruszenie:
I. przepisów postępowania polegające na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z
dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.
Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju
sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i uchyleniu zaskarżonej
decyzji w oparciu o niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym ustalenie w wyroku w
zakresie:
1. naruszenia przez organ art. 73, art. 74, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. i błędne przyjęcie, że Prezes NFZ:
* przeprowadził postępowanie administracyjne nie zapewniając stronie czynnego
udziału w postępowaniu, a także uchybił zasadzie pogłębiania zaufania do
organów państwa,
* nie udostępnił skarżącemu akt sprawy;
* nie nadał klauzuli poufności odnośnie do danych wrażliwych znajdujących się w
aktach sprawy ergo wbrew postulatowi skarżącego nie wydał postanowienia na
podstawie art. 74 § 2 k.p.a. w przedmiocie odmowy udostępnienia akt sprawy, w
szczególności dokumentów zawierających dane wrażliwe oferentów (dane
osobowe i tajemnice przedsiębiorstwa), które co prawda były dokumentami
analizowanymi w postępowaniu konkursowym, natomiast w żaden sposób nie
dotyczyły granic postępowania odwoławczego, zdeterminowanych ustawowymi
granicami zarzucalności (gravamen) w odniesieniu do skarżonego
rozstrzygnięcia konkursu ofert (art. 152 ustawy o świadczeniach opieki
zdrowotnej) prowadzonego na innych zasadach, niż postępowanie konkursowe,
albowiem nie dotyczyły kwestii administracyjnej kontroli, czy w przeprowadzonym
postępowaniu konkursowym naruszenie zasad tego postępowania spowodowało
jakikolwiek uszczerbek interesu prawnego oferenta odwołującego się od
rozstrzygnięcia postępowania konkursowego - wobec czego żądane przez
skarżącego dokumenty nie mogły być aktami postępowania administracyjnego,
natomiast brak jest przepisów szczególnych pozwalających w postępowaniu
konkursowym na nadawanie przez NFZ dokumentom klauzuli poufności;
podczas gdy na podstawie zebranego materiału dowodowego - co wynika z treści dokumentów- Prezes NFZ ustalił, że organy funduszu w szczególności ustaliły, że:
a) w toku przeprowadzonego postępowania konkursowego nie naruszono jego zasad, w tym zasady równego traktowania świadczeniodawców, uczciwej konkurencji oraz
niezmienności w trakcie postępowania jego warunków i wobec tego w postępowaniu tym interes prawny skarżącego nie doznał uszczerbku;
b) w toku postępowania konkursowego wszyscy świadczeniodawcy byli jednakowo
informowani o jego zasadach na zasadzie równego traktowania, a interes prawny
skarżącego nie został w tym zakresie w żaden sposób naruszony;
c) w postępowaniu odwoławczym prowadzonym w oparciu o art. 154 w zw. z art. 152
ust. 1 ustawy, organy Funduszu nie przeprowadzają rewizji postępowania
konkursowego i nie powtarzają czynności z tego postępowania, a jedynie poddają
kontroli, czy w postępowaniu konkursowym nie naruszono prawa w taki sposób, że
spowodowało to uszczerbek w interesie prawnym oferenta, a zatem aktami
postępowania administracyjnego odwoławczego nie są zupełne akta postępowania
konkursowego, włącznie z informacjami, których ocena nie wpływa w żaden sposób
na rozstrzygnięcie konkursu ofert, w szczególności ofert konkurentów odwołującego
się, zawierające dane wrażliwe, lecz akta dotyczące odwołującego się oraz
dokumentacja dotycząca oceny ofert, ich wyceny punktowej oraz ujawnienie zasad
w oparciu o które dokonano wyboru oferty najkorzystniejszej w sposób obiektywny i
przejrzysty, z zachowaniem zasady równości stron - wobec czego zarzut
naruszenia przez organy NFZ zasad postępowania jest nietrafny;
2. naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w rezultacie błędnego przyjęcia, że w wydanej decyzji Prezes NFZ nie uzasadnił dokładnie wszystkich okoliczności sprawy, pomimo tego, że Prezes ustalił nie budzący wątpliwości stan faktyczny, z którego wynika, że w postępowaniu konkursowym nie naruszono żadnych zasad ukształtowanych przez przepisy prawa, które mogły spowodować uszczerbek interesu prawnego odwołującego się, w szczególności nie naruszono zasady równego traktowania stron i wyjaśniono szczegółowo zasady w oparciu o które dokonano wyceny punktowej złożonych ofert;
II. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 152 ustawy i przyjęcie, że aktami postępowania administracyjnego zainicjowanego odwołaniem od rozstrzygnięcia konkursu ofert są wszystkie dokumenty oraz informacje składane przez oferentów w postępowaniu konkursowym, pomimo tego, że art. 152 ust. 1 i art. 154 ustawy definiują zakres interesu prawnego odwołującego się oraz ograniczają granice zaskarżalności czynności i decyzji organów funduszu oraz zakres postępowania odwoławczego (gravamen) - do zbadania przez organ, czy w toku postępowania konkursowego interes prawny świadczeniodawcy, którego oferta nie została wybrana nie doznał uszczerbku na skutek niezgodnego z prawem działania komisji
konkursowej lub dyrektora oddziału wojewódzkiego funduszu. Postępowanie odwoławcze nie ma charakteru rewizyjnego w zakresie analizy porównawczej zawartości ofert wszystkich świadczeniodawców i powtórzenia w tym zakresie czynności postępowania konkursowego, a jest jedynie postępowaniem weryfikującym, czy w postępowaniu konkursowym przestrzegane były zasady wynikające z przepisów prawa, w szczególności zasada równego traktowania stron. Na tej zasadzie organy Funduszu dokonują kontroli, czy ocena i wycena punktowa złożonych ofert została dokonana prawidłowo, w oparciu o obiektywne i przejrzyste kryteria.
Podnosząc te zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie
sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie
zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż pozbawiona jest uzasadnionych podstaw.
Zasadniczą przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd I instancji było naruszenie przepisów art. 73 § 1 i art. 74 § 2 k.p.a., co w rzeczywistości miało miejsce i to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że zadaniem organu NFZ, któremu powierzono przeprowadzenie postępowania administracyjnego, jest ustalenie, czy postępowanie konkursowe przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami prawa, z zachowaniem zasad uczciwej konkurencji oraz zasad równego traktowania świadczeniodawców. Oznacza to, że nie chodzi jedynie o zbadanie, czy nie zostały naruszone wymagania formalnoprawne, ale również o ustalenie, czy nie naruszono wymienionych zasad w znaczeniu materialnym przez nierównoprawne stosowanie kryteriów przyjętych jako podstawa dokonanych ocen. W postępowaniu administracyjnym zadaniem organu jest dokonanie kontroli postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej pod kątem ewentualnego naruszenia przepisów prawa, ale także zbadanie stanu faktycznego sprawy w takim zakresie, który mógł mieć wpływ na uszczerbek interesu prawnego uczestnika postępowania.
Odmowa udostępnienia akt stronie skarżącej stanowiła niewątpliwie naruszenie przepisów postępowania, gdyż strona została pozbawiona możliwości sprawdzenia, czy dokonana przez komisję konkursową ocena tej oferty nie naruszyła zasad równego
traktowania wszystkich świadczeniodawców ubiegających się o zawarcie przedmiotowej umowy.
Akta postępowania administracyjnego z zasady są jawne, strony mają do nich dostęp ograniczony jedynie przepisami ustawowymi, w tym przepisem art. 74 § 1 k.p.a.
W niniejszej sprawie nie udostępniono stronie akt administracyjnych, które nie były objęte klauzulą poufności (art. 55 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - Dz.U. z 2007r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.).
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela poglądu NSA wyrażonego w wyroku z dnia 25 stycznia 2012r. (sygn. akt II GSK 1458/10), że w granicach postępowania zainicjowanego odwołaniem wniesionym na podstawie art. 154 w zw. z art. 152 z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) zwanej dalej ustawą o świadczeniach, nie mieści się ponowna ocena złożonych ofert, w tym badanie prawidłowości oceny oferty złożonej przez podmiot konkurujący z podmiotem wnoszącym odwołanie i w konsekwencji nie ma możliwości badania danych wynikających również z ofert konkurencyjnego świadczeniodawcy.
Zgodzić należy się w tej mierze ze stanowiskiem NSA zawartym w wyrokach: z dnia 7 grudnia 2012r. (sygn. akt II GSK 625/12), z dnia 8 maja 2013r. (sygn. akt II GSK 254/12), z dnia 21 maja 2013r. (sygn. akt II GSK 398/12 i II GSK 399/12) oraz z dnia 27 czerwca 2013r. (sygn. akt II GSK 459/12 i II GSK 460/12), że rozpoznanie odwołania wniesionego na podstawie art. 154 w zw. z art. 152 ustawy o świadczeniach może obejmować również badanie prawidłowości oceny oferty złożonej przez podmiot konkurujący z podmiotem wnoszącym odwołanie, co wiąże się z prawem dostępu odwołującego do akt postępowania konkursowego, w tym również podmiotów konkurujących, jedynie z ograniczeniami wynikającymi z przepisów ustawy art. 74 § 1 i 2 k.p.a. i art. 55 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Odwołanie dotyczy całego rozstrzygnięcia o wyborze świadczeniodawcy i co do zasady nie ma podstaw do ograniczenia tego środka zaskarżenia wyłącznie do "sprawy" wnoszącego odwołanie, rozumianej jako rozpatrzenie okoliczności dotyczących oceny jego tylko oferty z punktu widzenia zgodności z regułami przeprowadzania postępowania o zawarcie umowy o udzielenie świadczeń. Przemawia za tym przede wszystkim charakter tego postępowania, w którym Fundusz ma obowiązek równego traktowania wszystkich świadczeniodawców ubiegających się o zawarcie umowy i przeprowadzenia postępowania w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej konkurencji (art. 134 ust. 1 ustawy), co nie jest możliwe w sytuacji, gdy przy ustalaniu rankingu świadczeniodawców
kontroli dokonuje się wyłącznie na podstawie weryfikacji oceny oferty odwołującego się pod względem zgodności z wymogami stawianymi świadczeniodawcom. Taki wąski zakres badania odwołania przez ograny Funduszu doprowadziłby do pozorowanej, a nie rzeczywistej kontroli rozstrzygnięć podejmowanych w postępowaniu o zawarcie umów o udzielanie świadczeń, co byłoby sprzeczne z treścią art. 134 ust. 1 ustawy o świadczeniach. Zasada równego traktowania nie wymaga głębszej interpretacji, bowiem stosownie do art. 134 ust. 2 ustawy polega ona na tym, aby wszelkie wymagania, wyjaśnienia i informacje, a także dokumenty związane z postępowaniem w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej udostępniane były świadczeniodawcom na tych samych zasadach.
W tych warunkach Sąd I instancji nie naruszył przepisów art. 73 i 74 k.p.a., zarzucając organowi administracji publicznej naruszenie standardów postępowania administracyjnego, polegające na uniemożliwieniu stronie dostępu do akt administracyjnych w zakresie, w jakim pozwoliłoby to stronie na dokonanie porównania ofert i sprawdzenie prawidłowości oceny tych ofert w postępowaniu konkursowym.
Należy zauważyć, że bez dostępu do pełnych akt postępowania administracyjnego zawierających również oferty podmiotów konkurencyjnych strona jest pozbawiona możliwości sformułowania wszystkich zarzutów w odwołaniu od wyniku postępowania konkursowego, a przede wszystkim stwierdzenia, czy nie naruszono zasad postępowania konkursowego, w głównej mierze zasady równego traktowania świadczeniodawców, uczciwej konkurencji, niezmienności warunków w trakcie postępowania, a w konsekwencji, czy interes prawny odwołującego nie doznał uszczerbku.
Weryfikacja postępowania konkursowego w trybie art. 154 w zw. z art. 152 ustawy o świadczeniach oczywiście nie oznacza powtórzenia czynności z tego postępowania, ale oznacza kontrolę prawidłowości poszczególnych ocen ofert w oparciu o jednolite kryteria wynikające z przepisów prawa materialnego, czego nie można przeprowadzić bez dostępu do akt postępowania konkursowego.
Odnosząc się do pozostałych, podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. przepisów postępowania, za oczywiście chybiony uznać należy zarzut dotyczący uchylenia zaskarżonej przez Samodzielny Zespół Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej w N. D. M. decyzji w oparciu o niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym ustalenie zaskarżonego wyroku w zakresie zaniechania przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia dokładnego uzasadnienia wszystkich okoliczności
sprawy. Zważyć bowiem trzeba, że Sąd pierwszej instancji w motywach zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku nie stwierdził naruszenia przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia art. 107 § 3 k.pa., a w konsekwencji nie uznał, by takie naruszenie było przyczyną uchylenia decyzji. Z tej samej przyczyny na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na ustaleniu naruszenia przez organ art. 77 i art. 80 k.p.a.
Nietrafny jest nadto zarzut wnoszącego skargę kasacyjną dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego, a konkretnie art. 152 ust. 1 i art. 154 ustawy poprzez ich błędną wykładnię, albowiem Sąd I instancji przyjmując, że strona powinna mieć dostęp również do akt postępowania konkursowego, właściwie rozumiał zakres kontroli zaskarżonej decyzji administracyjnej w ramach art. 152 ust. 1 i art. 154 ust. 1 ustawy.
Przepis art. 152 ust. 1 ustawy mówiący o tym, że świadczeniodawcom, których interes prawny doznał uszczerbku w wyniku naruszenia przez Fundusz zasad przeprowadzania postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, przysługują środki odwoławcze i skarga na zasadach określonych w art. 153 i 154, nie reguluje w sposób odmienny przeprowadzenia postępowania odwoławczego, niż to regulują zasady postępowania administracyjnego wyrażone w Kodeksie postępowania administracyjnego, a w szczególności w art. 73 i 74 k.p.a.
Również przepis art. 154 ust. 1 ustawy nie ogranicza odwołującego się w jego uprawnieniach procesowych jako strony postępowania i nie wyłącza akt postępowania konkursowego z toku postępowania odwoławczego prowadzonego w trybie art. 154 ustawy.
Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych postaw podlegała oddaleniu na mocy art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło