V SA/Wa 2058/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Jolanta Bożek (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant starszy specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] znak [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; skargę oddala P. K. złożył w dniu ... maja 2010 r. wniosek o przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008 r., nr 170, poz. 1051 ze zm.). Wnioskodawca ubiegał się o przyznanie płatności do jednolitej płatności obszarowej do powierzchni ... ha. W dniach ... sierpnia, ... listopada, ... listopada 2010 r. w gospodarstwie beneficjenta przeprowadzona została kontrola metodą inspekcji terenowej w zakresie kwalifikowalności powierzchni w oparciu o art. 26 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina. W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych stwierdzono, że powierzchnia stwierdzona dla działek rolnych: - CA wyniosła ... ha, podczas gdy deklarowano ... ha, - CB wyniosła ... ha podczas gdy deklarowano ... ha, - I wyniosła ... ha, podczas gdy deklarowano ... ha, - II wyniosła ... ha, podczas gdy deklarowano ... ha, - H wniosła ... ha, podczas gdy deklarowano ... ha, - J wyniosła ... ha, podczas gdy deklarowano ... ha, - Ł wyniosła ... ha, podczas gdy deklarowano ... ha, - P wyniosła ... ha, podczas gdy deklarowano ... ha, - N wyniosła ... ha, podczas gdy deklarowano ... ha, - MM wyniosła ... ha, podczas gdy deklarowano ... ha, łącznie powierzchnia stwierdzona wyniosła ... ha. Pismem z dnia ...08.2010 r. producent złożył wycofanie części wniosku w zakresie działek rolnych E, F, G oraz części działki M. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. w dniu ... maja 2011 roku wydał decyzję Nr ... którą przyznał płatność w pomniejszonej wysokości. Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Decyzją z dnia ... lipca 2011 r. ... Dyrektor ... Oddziału Regionalnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Wskazał, że kontrole na miejscu lub kontrole metodą FOTO są przeprowadzane w celu zweryfikowania warunków kwalifikowalności do przyznania płatności. Powołał się też na § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2007 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć przeprowadzenie kontroli dotyczących płatności do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz roślin energetycznych przeznaczonych na cele energetyczne (Dz. U. Nr 57, poz. 383). Wskazał też, że w przypadku gdy rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia na piśmie dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu, chyba że bezpośrednio po zakończeniu kontroli rolnik, który był obecny podczas kontroli, zgłosił zastrzeżenia osobie, która go sporządziła. Podkreślił, że o powyższym prawie producent rolny został poinformowany stosowanym pouczeniem na 4 stronie protokołu. Stwierdził, iż w wyniku zastrzeżeń do czynności kontrolnych pismami z dnia ...02.2011 r., ...03.2011 r., a w ich rezultacie przeprowadzonych weryfikacji dokonanych kontroli stwierdzono w zakresie działki rolnej: -B- przychylono się do zastrzeżeń wnioskodawcy, (pismo Biura Kontroli na Miejscu-... OR ARiMR z dnia ...03.2011 r.), - M, N- podtrzymano wyniki przeprowadzonych kontroli- pismo z ...03.2011 r. i ....03.2011 r., Biuro Kontroli na Miejscu ... OR ARiMR. Nadto w wyniku kontroli w zakresie wzajemnej zgodności stwierdzono: - dla działek rolnych B, CB. D, H, I, II, J, Ł nieprzestrzeganie norm dobrej kultury rolnej tj. brak wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej na łąkach co najmniej raz w roku do 31 lipca lub wypasania zwierząt; - dla działki rolnej P brak koszenia lub innych zabiegów uprawowych zapobiegających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów na gruntach ugorowanych, co najmniej raz w roku do 31 lipca. Ze względu na stwierdzoną różnicę między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną kwalifikującą się do objęcia płatnością płatności zostały przyznane w pomniejszonej wysokości. W związku z tym, że na części zadeklarowanej powierzchni stwierdzono brak przestrzegania norm naliczono sankcje w postaci 12% redukcji płatności. Kwota przyznanych płatności wyniosła ... zł. Wobec zarzutów podnoszonych przez producenta rolnego, organ wskazał, iż to strony są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W sytuacji kwestionowania przez rolnika stanu faktycznego ustalonego na podstawie wyników kontroli na miejscu, rolnik powinien przedstawić dowody, na to, iż wyniki kontroli są nieprawidłowe. Tymczasem w złożonym odwołaniu strona wskazuje, że nie zgadza się z wynikami kontroli i wnosi o jej przeprowadzenie w swojej obecności. Organ stwierdził, iż jedynie kontrolom przeprowadzonym w gospodarstwach Wnioskodawców przez upoważnionych inspektorów ARiMR należy przypisać przymiot wiarygodności z racji przeprowadzenia kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi) i bezstronne (wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r. Sygn. akt II GSK 492/07). Wobec powyższego nie ma potrzeby przeprowadzania ponownej kontroli w gospodarstwie wnioskodawcy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącego organ dopuścił się naruszenia art. art. 7, 8, 11, 75 § 1, 76 § 3, 77 § 1, 78 § 1, 80, 107 § 1, 136 oraz 140 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 124 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 roku ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16—99) powierzchnia użytków rolnych nowego państwa członkowskiego innego niż Bułgaria i Rumunia, objętego systemem jednolitej płatności obszarowej stanowią część jego wykorzystywanej powierzchni użytków rolnych, które w dniu 30 czerwca 2003 roku utrzymane były w dobrej kulturze rolnej bez względu na to, czy były w tym dniu wykorzystywane do produkcji, oraz, w stosownych przypadkach, dostosowaną zgodnie z obiektywnymi i niedyskryminującymi kryteriami ustanowionymi przez to nowe państwo członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisję. Do celów niniejszego tytułu "wykorzystywana powierzchnia użytków rolnych" oznacza całkowitą powierzchnię zajmowaną przez grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe oraz ogródki przydomowe, określoną przez Komisję dla celów statystycznych. Do celów przyznania pomocy w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria przewidziane w ust. 1 oraz działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji (kod CN ex 0602 90 41), które były utrzymane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 roku Jednak w przypadku Bułgarii i Rumunii kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria przewidziane w ust. 1, jak również działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji (kod CN ex 0602 90 41). Wszelkie grunty, z tytułu których pobierane są płatności w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej, utrzymywane są w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska zgodnie z art. 6. Zgodnie z art. 2 lit. c rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 roku ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16—99) działalność rolnicza oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska, zgodnie z art. 6. W art. 6 rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 roku zapisano, iż państwa członkowskie zapewniają aby wszystkie grunty rolne, a w szczególności grunty, które nie są już wykorzystywane do celów produkcyjnych, były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Państwa członkowskie określają na poziomie krajowym lub regionalnym, wymogi minimalne w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska na podstawie ram ustanowionych w załączniku III, uwzględniając szczególne cechy odnośnych obszarów, włączając w to warunki glebowe i klimatyczne, istniejące systemy gospodarki rolnej, użytkowanie gruntów, zmianowanie upraw, metody uprawy roli oraz strukturę gospodarstw. Państwa członkowskie nie określają wymogów minimalnych, które nie są przewidziane w tych ramach. Skarżącemu przyznane zostały płatności z tytułu wsparcia bezpośredniego odpowiednio pomniejszone ze względu na stwierdzone różnice pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną oraz z uwagi na nieprzestrzeganie norm oraz wymogów. Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 roku w sprawie minimalnych norm (Dz. U. 2007 r., Nr 46, poz. 306 z późn. zm.) grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli: - w przypadku gruntów ornych - jest prowadzona na nich uprawa roślin lub ugorowanie, przy czym dla pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa ten sam gatunek rośliny może być uprawiany na tej samej powierzchni w ramach działki ewidencyjnej nie dłużej niż 3 lata, - w przypadku łąk i pastwisk - okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca, lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw. Prawidłow organ wyliczył, że kwota przyznanych płatności wynosi 137 964,76 zł. Jak wynika bowiem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i dokumentów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli na miejscu wynosi 1, 36 %. Zgodnie z art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do płatności a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3 % lub 2 ha lecz nie więcej niż 20% powierzchni stwierdzonej, wówczas kwota jaka ma być przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę. Co do podniesionych w skardze zarzutów dotyczących przepisów postępowania, Sąd stwierdził, że są one niezasadne. Organ orzekający prawidłowo wskazał, że zgodnie z art. 27 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina: "Kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum, nieprzekraczającym 14 dni. W przypadku kontroli na miejscu odnoszących się do wniosków o pomoc z tytułu zwierząt gospodarskich wyprzedzenie nie przekracza 48 godzin, z wyjątkiem należycie uzasadnionych przypadków. Ponadto jeżeli ustawodawstwo stosowane do aktów i norm dotyczących zasady wzajemnej zgodności wymaga, aby kontrole na miejscu miały niezapowiedziany charakter, wymienione zasady mają również zastosowanie w przypadku kontroli na miejscu przeprowadzanych pod kątem przestrzegania zasady wzajemnej zgodności". W związku z powyższym organ może powiadomić o terminie kontroli, lecz nie musi. Słusznie wskazał organ, iż dokumentacja fotograficzna zgromadzona w toku kontroli przeprowadzonej metodą inspekcji terenowej w gospodarstwie wnioskodawcy bezsprzecznie obrazuje na deklarowanej powierzchni brak utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej. Z racji przeprowadzenia kontroli przez podmioty wyspecjalizowane i bezstronne, co do zasady należy przypisać im przymiot wiarygodności (wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r., Sygn. akt II GSK 492/07). Należy podkreślić iż składając wniosek o przyznanie płatności producent rolny winien wskazać powierzchnię rzeczywistą spełniającą wymagania przepisów prawa, a nie ustaloną w oparciu o dane historyczne, które uległy dezaktualizacji. Powierzchnia faktyczna deklarowana do przyznania płatności winna być przez wnioskodawcę zweryfikowana, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w obrysie użytkowanej powierzchni na załączniku graficznym, z wyłączeniem terenów niekwalifikujących się do objęcia płatnościami (takich jak tereny zadrzewione, zabudowania, drogi, rzeki, inne zbiorniki wodne). W związku z tym, iż producent rolny obrysował granice działki rolnej i określił powierzchnię upraw tym samym należy uznać, że pomiar rzeczywistej powierzchni gruntów uprawnionych do płatności dokonany został prawidłowo, albowiem granice działek rolnych określone na szkicu wykonanym w trakcie przeprowadzonych czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni są wiernym odzwierciedleniem obrysu tychże działek na załączniku graficznym dostarczonym przez Wnioskodawcę. Sąd stwierdza, że organ słusznie uznał, iż kontrola w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzona została w sposób prawidłowy i rzetelny w oparciu o obowiązujące w tym zakresie przepisy, w związku z czym brak było podstaw do podważenia jej wiarygodności. W toku postępowania zostały szczegółowe szkice z zaznaczeniem granic poszczególnych działek rolnych i gatunki upraw, wykonano zdjęcia działek w charakterystycznych miejscach oraz sporządzono szczegółowy raport z kontroli. Ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego. Organ odwoławczy dokonał wyczerpującej analizy sytuacji strony i rozważył ją, zgodnie z art. 7 k.p.a., w kontekście interesu społecznego i słusznego interesu strony, a wydając rozstrzygnięcie - uzasadnił je w sposób wyczerpujący, realizując dyspozycję art. 11 i 107 § 1 k.p.a. Prawidłowo przeanalizował stan sprawy oraz ocenił uwagi znajdujące się w protokole kontroli zgodnie z zasadą swobodne oceny dowodów, spełniając tym samym dyspozycję art. 76 § 3 k.p.a. Sąd nie dopatrzył się też naruszenia art. 136 k.p.a., gdyż przewiduje on jedynie możliwość, a nie obowiązek przeprowadzenia na żądanie strony dodatkowego postępowania. Słusznie również wskazał organ, iż wypełniając wniosek Strona winna zapoznać się z instrukcją wypełniania wniosku, w której szczegółowo opisano zasady wypełniania wniosków na rok 2010. Co więcej, składając podpis pod wnioskiem (sekcja XI) Wnioskodawca oświadczył, iż zna zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem. W sekcji X (Oświadczenia i zobowiązania) na ostatniej stronie wniosku umieszczone zostało zobowiązanie do "niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia niniejszego wniosku do dnia przyznania płatności (...) w szczególności gdy zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw". Skarżący był zatem świadomy obowiązków ciążących na nim w związku z otrzymaniem płatności OB. Z wyżej omówionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, który mógłby mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.