V SA/Wa 2131/11
WyrokWSA w Warszawie2011-12-21
Skład orzekający: Mirosława Pindelska, Jolanta Bożek, Piotr Piszczek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dostarczanie żywności i wody powstańcom warszawskim przez osobę w wieku 4-9 lat może być uznane za pełnienie służby w organizacji konspiracyjnej w rozumieniu ustawy o kombatantach, uprawniające do przyznania uprawnień kombatanckich?Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo dostarczanie żywności i wody powstańcom, nawet przez osobę w wieku dziecięcym, nie jest równoznaczne z pełnieniem służby w organizacji konspiracyjnej w rozumieniu ustawy o kombatantach. Ustawa przyznaje uprawnienia kombatanckie za faktyczne pełnienie służby w organizacji, co wiąże się z przynależnością, przysięgą, podporządkowaniem służbowym i wykonywaniem określonych czynności, a nie za pomoc uczestnikom organizacji. Wiek wnioskodawcy w czasie Powstania Warszawskiego (4-9 lat) dodatkowo przemawia przeciwko możliwości pełnienia zorganizowanej służby.Stan faktyczny
B. S. złożył wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich, powołując się na pełnienie służby w organizacji konspiracyjnej w okresie Powstania Warszawskiego (w wieku 4-9 lat) oraz późniejszą służbę cywilną. Organ odmówił przyznania uprawnień, uznając, że dostarczanie żywności i wody powstańcom nie jest równoznaczne z pełnieniem służby w organizacji konspiracyjnej, a wiek wnioskodawcy wykluczał taką służbę. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organu.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant starszy specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia ...sierpnia 2011 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich; oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia ... sierpnia 2011 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia ... czerwca 2011 r. odmawiającą B. S. przyznania uprawnień kombatanckich.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym sprawy.
Wnioskiem z dnia ... czerwca 2011 r. B. S. wystąpił o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z uwagi na pełnienie służby w A. "J." w okresie od ... kwietnia 1944 r. do ... września 1944 r., współudział w prowadzeniu tajnego nauczania dla dzieci i młodzieży w okresie od ... maja 1944 r. do ... maja 1944 r. oraz pełnienie służby cywilnej w sztabie byłej AK P. "J." w okresie od czerwca 1951 r. do kwietnia 1956 r.
W załączaniu do wniosku przedstawił życiorys, rekomendacje podpisaną przez Przewodniczącego Stowarzyszenia Żołnierzy P. "J." A.K. w W. J. B. z dnia ... czerwca 2011 r. oraz kserokopię zaświadczenia nr ... z dnia ... grudnia 1958 r. podpisanego przez B. Komendanta Głównego B. P. "J." J. S. Zaświadczenia uprawniającego do noszenia przez wnioskodawcę odznaki organizacji oraz wskazującego, że był on kolporterem - łącznikiem w Powstaniu Warszawskim donosząc wodę i żywność powstańcom broniącym barykady przy ul. D.
Analizując powyższy dokument oraz biorąc pod uwagę fakt urodzenia się wnioskodawcy w dniu... kwietnia 1935 r. organ uznał, iż wymienione zaświadczenie jest dowodem potwierdzającym udzielenia pomocy przez wnioskodawcę uczestnikom Powstania Warszawskiego oraz dowodem udzielenia pomocy organizacji konspiracyjnej.
Nie jest zaś dowodem potwierdzającym służbę w organizacji konspiracyjnej.
Organ wskazał, że skarżący miał 4-9 lat w okresie wojny. Nie pełnił służby w Armii Krajowej, gdyż dzieci nie pełniły służby. Dzieci nie prowadziły też profesjonalnego i tajnego nauczania. Dało to podstawę do odmowy przyznania uprawnień kombatanckich.
Rozpoznając wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy organ utrzymał w mocy decyzję własną wydaną w dniu ... czerwca 2011 r. Wskazał, że zgodnie z art. 1 ust 2 pakt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 42 z 2002 r. poz. 371 ze zm.) za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945.
Materiał dowodowy w sprawie nie daje podstaw do przyjęcia, że skarżący pełnił służbę w organizacji konspiracyjnej w rozumieniu w/w przepisu. Dostarczanie żywności i wody nie może być utożsamiane z pełnieniem służby. Ta ostatnia jest tożsama z prowadzeniem w sposób zorganizowany i systematyczny działalności skierowanej przeciwko okupantowi. Przynależność do określonej formacji wiązała się ze złożeniem przysięgi, podporządkowaniem służbowym wyznaczeniem stanowiska służbowego, wykonywaniem zakreślonych czynności, czego nie można stwierdzić w przedmiotowej sprawie. Organ podkreślił, iż wniosek skarżącego jest składany po blisko 70 latach od zakończenia wojny, kiedy możliwość udowadniania pewnych faktów jest niemożliwa lub utrudniona. Skarżący poza w/w zaświadczeniem i własnym oświadczeniem nie przedstawił innych dowodów mających świadczyć o jego służbie w organizacji konspiracyjnej.
Również wskazywany w życiorysie fakt osadzenia wnioskodawcy wraz z matką po zakończeniu Powstania Warszawskiego w obozie przejściowym w P. skąd następnie trafił wraz z nią do wsi Zawada, nie daje podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich z art. 4 ust 1 pkt 1 ustawy o kombatantach. Obóz przejściowy w P. nie stanowił miejsca odosobnienia, o którym mowa w wymienionym przepisie.
Fakt ten wynika z treści rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. 106 z 2001 r. poz. 1154 ze zm.) oraz z opinii Instytutu Pamięci Narodowej.
Powyższą decyzję B. S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wniósł o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji ją poprzedzającej.
Zarzucił organowi rażące naruszenie prawa poprzez przyjęcie wybiórczych informacji z zaświadczenia nr 100 z dnia 20 grudnia 1958 r., nieuwzględnienia faktu, iż ustawa o kombatantach dotyczy wszystkich osób, które służyły w oddziałach walczących o niepodległość Polski, bez względu na wiek, ustawa ta daje również możliwość występowania o przyznanie uprawnień w dowolnym czasie. Wyraził przypuszczenie, że organ pomylił organizację AK-P. "J." z Polską Organizacją Wojskową (POW) powstałą w 1914 r., rozwiązaną 11 listopada 1918 r., która to organizacja składała się z zawodowych pełnoletnich strzelców. Oświadczył, że pełnił służbę w AK-P. "J.", złożył przysięgę, został podporządkowany byłemu Komendantowi Głównemu tej organizacji – J. S. Przez pierwsze osiem dni Powstania Warszawskiego pełnił służbę na okrągło przez ... godziny na dobę.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie wyjaśnić trzeba, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. 153 poz.1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznawiania postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. 153 poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.)
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji we wskazanym zakresie należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w toku postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia prawa.
Skarżący podniósł zarzut nieprawidłowych wybiórczych ustaleń faktycznych w sprawie. Jest to zarzut nieuprawniony. Organ dokonał ustaleń faktycznych zgodnie z przedstawionym materiałem dowodowym. Przedłożone zaświadczenie nr ... z dnia ... grudnia 1958 r. nie potwierdza służby skarżącego w Powstańczych Oddziałach Specjalnych "J.", a jedynie stwierdza fakt, że jako kolporter – łącznik donosił on żywność i wodę Powstańcom broniącym barykadę przy ul. D. Zatem ma rację organ uznając, iż jest zasadnicza różnica między pomocą Powstańcom, a uczestnictwem w organizacji konspiracyjnej. Przepis art. 1 ust 2 pkt 3 ustawy o kombatantach stanowi, że jedynie z tytułu pełnienia służby w organizacji konspiracyjnej przyznaje się uprawnienie kombatanckie, a nie za samą aczkolwiek chlubną, ale tylko pomoc uczestnikom tej organizacji.
Ustalenie to jest prawidłowe, a zastosowana wykładnia tegoż przepisu odpowiada prawu.
Zarzut skarżącego odnoszący się do faktu, iż organ nie uwzględnił okoliczności, że ustawa o kombatantach dotyczy wszystkich osób służących w oddziałach bez względu na wiek nie znajduje uzasadnienia w sprawie. Odmową przyznania uprawnień nie były ograniczenia ustawowe tylko ustalenie, że skarżący nie służył we wskazywanej organizacji konspiracyjnej. Ustalenia tego organ dokonał w oparciu o treść zaświadczenia nr ... oraz w oparciu o wiedzę historyczną, z której wynika, że organizacja konspiracyjna P. "J." była przynależna do Armii Krajowej, a ta powstała po przekształceniu Związku Walki Zbrojnej w 1941 r. i była częścią Polskich Sił Zbrojnych podlegających przebywającemu na emigracji Naczelnemu Dowództwu. Dla ZWZ - AK podstawowe znaczenie miała Instrukcja gen. Kazimierza Sosnkowskiego z ... grudnia 1939 r., która w pkt 5 stanowiła, że członkiem ZWZ może być każdy Polak, poczynając od wielu lat 17. Później tę granicę wieku obniżono do 16 roku życia. Jest to ustalenie prawidłowe- dokonane w decyzji pierwszoinstancyjnej i podzielone w decyzji drugoinstancyjnej. Skarżący w czasie II wojny Światowej był dzieckiem od 4 do 9 lat.
Nieuprawniony jest też zarzut pomylenia przez organ organizacji POW z organizacją AK P. "J.". Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie zawiera w tej materii żadnego błędu. Nie ma w nich mowy o Polskiej Organizacji Wojskowej powstałej w 1914 r.
Odnośnie zarzutu, co do daty złożenia wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich podnieść należy, że organ nie wskazywał ograniczeń ustawowych w tej kwestii. Podnosił tę okoliczność przy rozważaniu dowodu z oświadczeń skarżącego oraz analizie treści zaświadczenie nr .... Wyrażał tym samym opinię, że istnieją obiektywne trudności do weryfikowania twierdzeń skarżącego. Zatem przy ocenie dowodu należało wziąć pod uwagę te inne okoliczności towarzyszące sprawie tj. datę, złożenia wniosku, wiek skarżącego w czasie Powstania Warszawskiego, treść zaświadczenia nr ....
Było to prawidłowa i wszechstronna analiza materiału dowodowego. Organ odniósł się również do faktu osadzenia skarżącego w obozie w P. Ustalenia faktyczne i prawne tych okoliczności są również prawidłowe.
Raz jeszcze podkreślić należy, że ustalenie organu, iż z zaświadczenia nr ... nie wynika fakt służby skarżącego w jakimkolwiek okresie w AK P. "J." – jest ustaleniem prawidłowym.
Zatem w sprawie nie doszło do naruszenia ani przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy ani przepisów prawa materialnego z ustawy o kombatantach.
Mając powyższe na uwadze Sąd zgodnie z art. 151 p.p.s.a oddalił skargę uznając je za niezasadne.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło