II OZ 131/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 1146/11 o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowieniu adwokata z urzędu w sprawie ze skargi R. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania adminsitracyjnego postanawia: oddalić zażalenie. Pismem z dnia 12 listopada 2011 r. R. A. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, posiada mieszkanie spółdzielcze o pow. 64 m2 i garaż o pow. 21 m2, nie ma żadnych oszczędności ani innego majątku, a dochód rodziny wynosi 3 351,72 zł miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że żona choruje na padaczkę, a on w najbliższym czasie będzie zmuszony poddać się zabiegowi operacyjnemu, na co składa fundusze. Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowił adwokata z urzędu. R. A. pismem z dnia 5 stycznia 2012 r. złożył sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 grudnia 2011 r. Po rozpoznaniu wniosku skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, postanowieniem z dnia 25 stycznia 2012 r. na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz przyznał adwokata z urzędu. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że akt sprawy wynika, iż skarżący i jego żona uzyskują stały miesięczny dochód w kwocie 2799, 06 zł netto miesięcznie, a z przedłożonych dokumentów wynika, że comiesięczne koszty utrzymania ich mieszkania wynoszą ok. 650 zł (czynsz 530 zł, telefon 51 zł, energia elektryczna ok. 70 zł.) Posiadają także garaż o pow. 21 m2. Ponadto, wspierają syna prowadzącego odrębne gospodarstwo domowe kwotą 1000 zł miesięcznie. Zdaniem Sądu, powyższe ustalenia, przy uwzględnieniu wydatków na leki oraz wyjaśnień skarżącego dotyczących jego sytuacji rodzinnej i majątkowej zawartych w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 21 grudnia 2011 r., nie dają podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tym bardziej, że wpis sądowy w niniejszej sprawie nie jest wysoki i został już przez skarżącego uiszczony. Mając natomiast na względzie koszty utrzymania mieszkania i stan zdrowia wnioskodawcy i jego żony, oraz pomoc finansową udzielaną studiującemu synowi, Sąd uwzględnił wniosek w zakresie dotyczącym ustanowienia adwokata. Skarżący, pismem z dnia 8 lutego 2012 r. złożył zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 25 stycznia 2012 r. wskazując, że nie posiada oszczędności i nie ma możliwości zwiększenia dochodów. Skarżący podkreślił, że wysokie koszty postępowania sądowego spowodowałyby jego znaczne zadłużenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy podkreślić, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy ma natomiast charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom charakteryzującym się trudną sytuacją materialną. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy Sąd bierze nie tylko pod uwagę wysokość uzyskiwanych dochodów ale również stan majątkowy strony. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika bowiem, że zarówno zasoby finansowe oraz stan majątkowy nie pozwalają zaliczyć skarżącego do rzeczywiście osób ubogich, których środki do życia są ograniczone. Skarżący wykazał bowiem, że prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe, osiąga wraz z żoną dochód miesięczny w wysokości 3 351,72 zł i posiada mieszkanie o powierzchni 64 m2. Skarżący wskazał, że ponosi wydatki wraz z żoną w wysokości ok. 650 zł (czynsz 530 zł, telefon 51 zł, energia elektryczna ok. 70 zł.) oraz na leki i wizyty u dentysty ok. 400 zł miesięcznie. Skarżący oświadczył również, że jego żona posiada lokatę terminową założoną w 2003 r. w walucie USD na kwotę 2 155,84 USD ale są to pieniądze należące do jej 80 letniej siostry. Dodatkowo skarżący wspiera syna przesyłając mu miesięcznie 1000 zł. Łączna suma wydatków miesięcznych wynosi ok. 2050 zł. Zestawienie przychodów i wydatków skarżącego wskazuje, że jest w stanie ponieść koszty sądowe w przedmiotowej sprawie. W tym miejscu należy wskazać, że skarżący uiścił wpis sądowy w dniu 10 listopada 2011 r. W takiej sytuacji należy uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zasadnie uznał, że skarżący nie wykazał okoliczności, które mogłyby świadczyć o jego trudnej sytuacji materialnej. Należy jednocześnie zaznaczyć, że w przypadku uwzględnienia skargi zgodnie z art. 200 p.p.s.a., skarżącemu będzie przysługiwał zwrot kosztów postępowania od organu, niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.