VIII SA/Wa 751/11

WyrokWSA w Warszawie2011-12-22

Skład orzekający: Iwona Owsińska-Gwiazda, Sławomir Fularski, Cezary Kosterna

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania płatności rolnośrodowiskowych za rok 2007 jest zasadna, jeśli zmiana stanu faktycznego (przeniesienie posiadania gruntów) nastąpiła po zakończeniu roku kalendarzowego, którego dotyczył wniosek, a decyzja została wydana z opóźnieniem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa przyznania płatności rolnośrodowiskowych za rok 2007 była niezasadna. Kluczowe dla przyznania płatności jest posiadanie gruntów w roku, którego dotyczy wniosek, a nie w momencie wydania decyzji. Opóźnienie organu w wydaniu decyzji nie może obciążać strony, a zmiana stanu faktycznego po zakończeniu roku kalendarzowego nie stanowi negatywnej przesłanki do przyznania płatności.
Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych za rok 2007. W 2008 roku przeniosła posiadanie części gruntów na inne podmioty. Organy ARiMR odmówiły przyznania płatności, argumentując m.in. zmianą stanu posiadania i wyczerpaniem środków finansowych z funduszu. Spółka wniosła skargę, podnosząc, że decyzje naruszają prawo, a opóźnienie organów nie powinno jej obciążać.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B., stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku, oraz zasądził od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. na rzecz skarżącej spółki zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] października 2010 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją Nr [...] z [...] października 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w B. działając na podstawie art. 5 ust. 2 i 3a ustawy z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r. Nr 229, poz. 2273 ze zm., dalej jako ustawa z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich), art. 74 ust. 2, 3 i 4a rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dl rolników, § 11 ust. 1, § 14 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm., dalej jako rozporządzenie rolnośrodowiskowe) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej Kpa), po rozpatrzeniu wniosku [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej także jako spółka, wnioskodawczyni, beneficjent) z [...] maja 2007 r. orzekł o odmowie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2007 r. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu [...] maja 2007 r. spółka złożyła wniosek o przyznanie ww. płatności, w którym zadeklarowała prowadzenie działalności rolniczej na [...] działkach ewidencyjnych w ramach 4 wariantów, tj. uprawy rolnicze bez certyfikatu zgodności ([...] ha), trwałe użytki zielone bez certyfikatu zgodności ([...] ha), półnaturalne łąki jednokośne – wykaszanie ręczne ([...] ha) oraz półnaturalne łąki dwukośne ([...] ha). W dniu [...] grudnia 2007 r. spółka złożyła zmianę do wniosku, w której oświadczyła, że prowadzi działalność rolniczą na gruntach rolnych położonych na [...] działkach ewidencyjnych. Zmiana dotyczyła dwóch wariantów, tj. trwałe użytki zielone bez certyfikatu zgodności ([...] ha) oraz półnaturalne łąki jednokośne – wykaszanie ręczne ([...] ha). Powyższe oznaczało, że wnioskodawczyni nie ubiega się o płatność do działki rolnej o symbolu E, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], położonej w województwie [...], powiecie g., gm. W., obrębie M.. Powyższa zmiana – wycofanie jednej z działek ewidencyjnych, została w całości uwzględniona przez organ i potraktowana jako dezaktualizacja danych. W dniu [...]marca 2008 r. wpłynęła dokonana przez spółkę korekta wniosku, w której uzupełnione zostały braki formalne określone w wezwaniu organu. Następnie organ wskazał, że w dniach [...]-[...] maja 2008 r. wpłynęły wnioski tzw. transferowe złożone przez spółki cywilne o nazwach: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz spółkę z o.o. [...]. Ww. podmioty na podstawie porozumień dotyczących przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych zawartych w dniu [...] kwietnia 2008 r., w dniu [...] kwietnia 2008 r. przejęły w posiadanie nieruchomości rolne wskazane we wniosku [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. oraz zobowiązały się do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem, złożonym przez poprzedniego posiadacza. W związku z powyższym, organ pierwszej instancji stosownymi decyzjami orzekł o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na 2007 r. ww. podmiotom. Jedynie w stosunku do producenta rolnego o nazwie [...] s.c. wydana została w dniu [...] grudnia 2009 r. decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie przyznania ww. płatności, na podstawie której to decyzji wspólnicy ww. spółki cywilnej nie otrzymali płatności do działek rolnych położonych na przejętych działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] położonych w województwie [...], powiecie w., gm. W., obrębie S.. W konkluzji uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w związku z przejęciem w posiadanie od wnioskującej w niniejszej sprawie spółki gruntów rolnych przez innych producentów rolnych, grunty poza działką rolną o symbolu D zostały wyłączone z powierzchni kwalifikowanej do otrzymania przedmiotowej płatności, dlatego też należy odmówić płatności na 2007 r. dla[...] sp. z o.o. z siedzibą w B.. W związku z powyższym powierzchnia co do której wniosek został rozpatrzony wynosi [...] ha – dotyczy działki rolnej D, położonej na działce ewidencyjnej nr [...] w obrębie M., gm. W., powiat g., województwo [...], w ramach dwóch wariantów półnaturalne łąki dwukośne i trwałe użytki zielone (bez certyfikatu zgodności). Ta bowiem tylko działka pozostała w posiadaniu wnioskującej spółki. Organ powołując się jednak na art. 4 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1320/2006 z dnia 5 września 2006 r. ustanawiającego zasady przejścia do systemu wsparcia obszarów wiejskich określonego w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. L 243 poz. 6) wskazujący końcowy termin wydawania decyzji dla działania dotyczącego płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na lata 2004-2006 oraz art. 5 ust. 3a ustawy z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, podniósł, że na chwilę obecną, tj. październik 2010 r. wypłata środków z funduszu Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (SG EFOiGR) nie jest możliwa, ponieważ finansowanie płatności z ww. funduszu zostało już zakończone. Wszelkie zobowiązania wynikające z realizacji programów wieloletnich i składanych w ramach wniosków kontynuacyjnych, w tym rolnośrodowiskowych przejął nowy fundusz na podstawie ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z dnia 11 kwietnia 2007 r., Nr 64 poz. 427 ze zm.). Nadto organ stwierdził, że spółka realizowała zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach PROW 2004-2006 od 2006 r. (w tym bowiem roku po raz pierwszy składała wniosek rozpoczynając pięcioletnie zobowiązanie w dniu [...] marca 2006 r.). Działka D nigdy jednak nie była przedmiotem żadnego zobowiązania rolnośrodowiskowego rozpoczętego w 2006 r. W związku z tym nie zostały zarezerwowane środki w funduszu SG EFOiGR, a tym samym nowy fundusz EFRROW nie mógł przejąć zobowiązań rolnośrodowiskowych na przedmiotową działkę. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. wnosząc o jej uchylenie z uwagi na fakt, że decyzja ta narusza obowiązujące prawo. Decyzją Nr [...] z [...] kwietnia 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 Kpa orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, akceptując decyzję organu pierwszej instancji, organ odwoławczy wskazał, że uwzględniając porozumienia stron w sprawie przeniesienia posiadania działek ewidencyjnych oraz zobowiązanie się stron przejmujących do realizacji przejętego zobowiązania, zasadnym była odmowa przyznania płatności dla wnioskującej spółki w zakresie dotyczącym przekazanych działek. Odnośnie zaś działki nr [...], położonej w obrębie M., o powierzchni [...] ha również należało uznać zasadność odmowy przyznania za nią płatności ze względu na nieuwzględnienie jej w realizacji płatności w ramach zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przez spółkę w 2006 r., jak również przekroczeniem granicznego terminu w którym możliwe było uwzględnienie powierzchni do realizacji dla niej płatności ze środków pochodzących z SG EFOiGR. Skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję do sądu administracyjnego złożyła [...] sp. z o.o. z siedzibą w B. wnioskując o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniosła, że decyzje organów ARiMR naruszają obowiązujące prawo. Chybione są bowiem twierdzenia o przekroczeniu granicznego terminu do uwzględnienia powierzchni do realizacji dla nich płatności ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji Rolnej. Nie można w państwie prawa przerzucać na stronę opóźnienia w wydaniu decyzji przez organ administracji. Zobowiązanie zostało podjęte w 2006 r. i jego finansowanie winno być dokonywane do czasu ich wyczerpania ze środków nowoutworzonego funduszu. Za niewystarczające skarżąca uznała wyjaśnienia organów dotyczące odmowy płatności do działki nr [...] obrębu M., stwierdzając, że nie istnieje podstawa prawna do rozstrzygnięcia w tym zakresie. Skarżąca nadto wskazała, że organy w innych postępowaniach nie uznały skuteczności przekazania zobowiązania rolnośrodowiskowego traktując wnioski kontynuacyjne jako bezprzedmiotowe. Organy z tych samych przyczyn nie uznały również, że podmioty przejmujące zobowiązanie rolnośrodowiskowe mogą wstąpić do postępowania w miejsce podmiotu przekazującego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2011 r. skarżąca podtrzymując zarzuty skargi wskazała, że organy próbują na stronę przerzucić skutki swojej bezczynności i wieloletniego okresu prowadzenia postępowania. Popełniają jednak klasyczny błąd subsumcji, bowiem powołany w decyzjach art. 5 ust. 3a ustawy nie może być zastosowany do stanu faktycznego sprawy. Gdyby nawet przyjąć hipotetycznie wyczerpanie środków ze starego funduszu, to postępowanie powinno zostać umorzone w części dotyczącej działki [...] obrębu M., a nie powinna w tym zakresie wystąpić odmowa przyznania płatności. Skarżąca nadto podniosła, że sposób postępowania organów wobec przejmujących poszczególne części gospodarstwa spółki, z uwagi na fakt, że jedne podmioty są uznawane za właściwe, a inne nie, świadczy o absurdalnej dowolności orzeczniczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Skarga jest zasadna. W ocenie Sądu, zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, niezbędnym stało się więc ich wyeliminowanie z porządku prawnego. Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że sprawa dotyczy odmowy przyznania dla skarżącej wnioskowanych płatności na 2007 r. Poza sporem jest także, że wskutek złożonych przez spółki cywilne o nazwach: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz spółkę z o.o. [...], ww. podmioty otrzymały decyzje o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na 2007 r., o które to płatności wcześniej wnioskowała skarżąca. Przyznanie przedmiotowych płatności na rzecz tych podmiotów oznacza, że decyzje wydane wskutek wniosków ww. podmiotów pozostają poza kontrolą i oceną Sądu w niniejszym postępowaniu. Nie jest również sporne, że producent rolny o nazwie [...] s.c., a w zasadzie wspólnicy ww. spółki cywilnej, w związku z przejęciem działek rolnych położonych na przejętych działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] położonych w województwie [...], powiecie w., gm. W., obrębie S., nie otrzymali jednak przedmiotowych płatności na 2007 r. Sporne natomiast pozostaje, czy w związku z przejęciem w posiadanie od wnioskującej w niniejszej sprawie spółki gruntów rolnych przez innych producentów rolnych, grunty te zasadnie zostały wyłączone z powierzchni kwalifikowanej do otrzymania przedmiotowych płatności. Sporne jest również to, czy na chwilę rozpatrywania przez organ pierwszej instancji, tj. październik 2010 r. nie jest już możliwa wypłata przez organ środków dla skarżącej z tytułu użytkowania przez nią w 2007 r. działki rolnej o symbolu D, położonej na działce ewidencyjnej nr [...] w obrębie M., gm. W., powiat g., województwo [...]. Tak więc, istotę sporu w przedmiotowym postępowaniu stanowi ustalenie, czy skarżąca spełnia w ogóle ustawowe warunki przyznania pomocy finansowej do przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych (zwanej dalej płatnością rolnośrodowiskową) na 2007 r. W szczególności znaczenie w niniejszej sprawie ma okoliczność, czy wpływ na prawo do przyznania tej pomocy miała dokonana w 2008 r. zmiana stanu faktycznego sprawy polegająca na przeniesieniu posiadania gruntów rolnych na inne podmioty. Zdaniem Sądu fakt, że w stosunku do większości z ww. podmiotów wydano decyzje – co jest jak wyżej wskazano okolicznością bezsporną – przyznające im wnioskowane płatności niewątpliwie ma znaczenie co do wysokości ewentualnie obecnie jeszcze przysługujących skarżącej płatności. Skoro bowiem ww. podmiotom przejmującym grunty rolne wskazane przez skarżącą we wniosku na 2007 r. płatności te przyznano, to oczywiście nie mogą one być po raz kolejny przyznane, tym razem dla skarżącej. Niemniej jednak zauważyć należy, że jednemu z ww. podmiotów przejmujących, a w istocie wspólnikom spółki cywilnej o nazwie [...] s.c., w związku z przejęciem działek rolnych położonych na przejętych działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] położonych w województwie [...], powiecie w., gm. W., obrębie S., nie przyznano jednak przedmiotowych płatności. Skoro zaś organy uznały, że przejęcie przez wspólników ww. spółki cywilnej nie było skuteczne, winny również rozważyć, czy płatności te (za 2007 r.) nie powinny przysługiwać jednak skarżącej. Bezpodstawnie więc, ww. grunty zostały przez organy niejako automatycznie wyłączone z kwalifikowanej do płatności powierzchni wnioskowanej przez skarżącą. Zgodnie z treścią § 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się m.in. do: 1) przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 23 rozporządzenia nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia; 2) realizacji pakietów zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, 3) prowadzenia rejestru działań realizowanych w ramach programu rolnośrodowiskowego. Stosownie zaś do postanowień § 11 ust. 1, 2, 3 i 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskową przyznaje, zmniejsza i wstrzymuje w drodze decyzji administracyjnej, kierownik biura powiatowego Agencji (tj. ARiMR) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego. Przedmiotowa płatność jest udzielana na wniosek producenta rolnego, wniosek o jej przyznanie składa się corocznie na formularzu udostępnionym przez Agencję, w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (tj. w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja). W myśl § 14 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności rolnośrodowiskowej nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje producentowi rolnemu, na rzecz którego przeniesiono posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych, jeżeli w terminie 35 dni od dnia tego przeniesienia złoży on wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji i zobowiąże się do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem. Zgodnie zaś z art. 74 ust. 1 lit. a rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30 kwietnia 2004, str. 18, ze zm.) przekazanie gospodarstwa oznacza sprzedaż, dzierżawę lub jakikolwiek inny podobny rodzaj transakcji w odniesieniu do danych jednostek produkcyjnych. Zgodnie z art. 74 ust. 2 ww. rozporządzenia unijnego przekazanie ma miejsce w przypadku, gdy przekazywane jest całe gospodarstwo przez jednego rolnika na rzecz drugiego po złożeniu wniosku pomocowego i przed spełnieniem wszystkich warunków przyznawania pomocy, przekazującemu nie przyznaje się żadnej pomocy w odniesieniu do przekazywanego gospodarstwa. Jak z kolei wynika z art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (...), (Dz. U. UE. L.03.270.1 z dnia 21 października 2003 r.) płatności są przekazywane raz w roku w okresie od dnia 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek, do dnia 30 czerwca kolejnego roku kalendarzowego. W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, organy obu instancji dokonały błędnej interpretacji przepisów na które powołały się w uzasadnieniach swoich decyzji. Płatność rolnośrodowiskowa jest bowiem ustalana w relacji do danego roku kalendarzowego na podstawie składanego corocznie wniosku. Stan posiadania gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności powinien trwać przez cały rok objęty wnioskiem o płatności. Tym samym, decyzja w sprawie płatności rolnośrodowiskowej powinna, co do zasady uwzględniać stan faktyczny zaistniały do końca roku kalendarzowego, którego płatność dotyczy. Organ winien więc wydać decyzję w oparciu o stan faktyczny istniejący na koniec roku kalendarzowego wymienionego we wniosku. Przeszkodą do wypłaty producentowi rolnemu za dany rok płatności rolnośrodowiskowej nie mogą być natomiast zmiany stanu faktycznego w zakresie gospodarowania na danych gruntach zaistniałe po upływie określonego we wniosku roku kalendarzowego. To fakt gospodarowania na określonej nieruchomości, a nie wybór daty wydawania decyzji przez właściwy organ (która może być przecież podejmowana często ze znacznym opóźnieniem – jak w niniejszej sprawie) decydować ma o przyznaniu prawa do płatności wynikających z posiadania działki. Złożony w niniejszej sprawie przez spółkę wniosek odnosił się do płatności rolnośrodowiskowej za 2007 r., natomiast zmiana stanu faktycznego (tj. przejęcie przez producenta rolnego o nazwie [...] s.c gruntów położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] w województwie [...], powiecie w., gm. W., obrębie S.) została dokonana po zakończeniu roku kalendarzowego, której dotyczył wniosek skarżącej. Zmiana ta zaistniała bowiem dopiero w miesiącu kwietniu 2008 r. Poza sporem w przedmiotowym postępowaniu pozostaje fakt, że skarżąca spółka była posiadaczem działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2007 r. w dacie złożenia tego wniosku. Bezspornym jest również, iż na mocy porozumień zawartych w dniu [...] kwietnia 2008 r. skarżąca przeniosła na rzecz innych podmiotów posiadanie nieruchomości rolnych wskazanych we wniosku na 2007 r. Do tego jednak czasu - co należy uznać za bezsporne, skarżąca była w posiadaniu przedmiotowych gruntów. Oceniając, przez pryzmat wskazanych wyżej okoliczności, uprawnienie skarżącej do płatności rolnośrodowiskowej za 2007 r. stwierdzić należy, iż do daty przeniesienia posiadania działek co do zasady spełniała ona przesłanki, od których przepisy ustawy uzależniały nabycie wskazanego prawa. Wreszcie bezspornym jest i to, że w dacie wydania pierwszej decyzji w sprawie skarżąca nie posiadała już gruntów, które wcześniej zadeklarowała we wniosku. Decyzja ta, co należy zauważyć, została jednak wydana dopiero w dniu [...] października 2010 r. Tak więc, zwłoka organu w wydaniu tej decyzji wynosiła kilka lat, czym niewątpliwie uchybiono art. 12 Kpa (zasada szybkości postępowania). Oceniając stan faktyczny i prawny sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, stwierdza, iż zmiana stanu fatycznego sprawy, zaistniała po upływie roku kalendarzowego, w odniesieniu do którego skarżąca spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, oceniana w dniu wydawania decyzji przez organy obu instancji nie może stanowić negatywnej przesłanki przyznania prawa do wnioskowanej przez skarżącą płatności. Skarżąca miała bowiem prawo spełniając ustawowe warunki złożyć wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za 2007 r., miała również uprawnienie do przeniesienia w 2008 r., posiadania gruntów rolnych na rzecz innych podmiotów. Na stan posiadania zadeklarowanych we wniosku gruntów rolnych nie miało wpływu przeniesienie posiadania tych gruntów, bowiem czynności w tym zakresie podjęte zostały już po upływie roku kalendarzowego na który wnioskowano o przyznanie płatności. Również data wydania decyzji nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia organu, szczególnie zaś na gruncie niniejszej sprawy, gdzie zwlekano z wydaniem stosownej decyzji kilka lat. Z żadnego przepisu prawa nie wynika bowiem, że rolnik – producent rolny musi być posiadaczem gruntów rolnych, aż do dnia wydania decyzji przez organ. Wskazane powyżej okoliczności powodują, że już tylko z tego powodu kontrolowane decyzje winny zostać wyeliminowanie z obrotu prawnego jako naruszające prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W toku bowiem ponownego rozpatrzenia sprawy organy winny mieć na uwadze powołaną wyżej argumentację Sądu i przyjąć za miarodajny moment stan posiadania spornych gruntów z końca 2007 r. Na marginesie wyjaśnić tylko należy, że kwestie dotyczące przeniesienia posiadania przedmiotowych gruntów, skuteczności bądź nieskuteczności tego przeniesienia na rzecz innych podmiotów, nie mają żadnego znaczenia dla sprawy dotyczącej przyznania skarżącej płatności za 2007 r. Mogą mieć one oczywiście znaczenie ale w odrębnym postępowaniu, dotyczącym ewentualnego zwrotu przyznanych płatności dla skarżącej z powodu braku kontynuacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w latach następnych przez podmioty, które przejęły w 2008 r. jej grunty. Kolejną sporną kwestią w niniejszej sprawie stanowi to, czy na chwilę rozpatrywania przez organ pierwszej instancji nie jest już możliwa wypłata przez organ środków dla skarżącej z tytułu użytkowania przez nią w 2007 r. działki rolnej o symbolu D, położonej na działce ewidencyjnej nr [...] w obrębie M., gm. W., powiat g., województwo [...]. Zdaniem skarżącej, skoro nawet nastąpiło wyczerpanie środków z poprzedniego funduszu, to postępowanie powinno zostać umorzone w części dotyczącej ww. działki, a nie powinna w tym zakresie wystąpić odmowa przyznania płatności. Zgodnie z art. 5 ust. 3a ustawy z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich pomoc jest udzielana do wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty euro określonej w planie na poszczególne działania, lecz nie później niż do dnia 30 czerwca 2008 r. Z uwagi na treść ww. przepisu organy ARiMR wskazują, że na chwilę rozpatrywania sprawy przez organ pierwszej instancji, tj. październik 2010 r. wypłata środków z funduszu Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (SG EFOiGR) nie jest możliwa, ponieważ finansowanie płatności z ww. funduszu zostało już zakończone. Wszelkie zobowiązania wynikające z realizacji programów wieloletnich i składanych w ramach wniosków kontynuacyjnych, w tym rolnośrodowiskowych przejął bowiem nowy fundusz na podstawie następnej już ustawy - z dnia 7 marca 2007 r. Wypada jednak w tym miejscu ponownie zauważyć, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie przedmiotowych płatności w niniejszej sprawie już w 2007 r. Pomimo tego, organy nie wydały jednak stosownych decyzji do dnia 30 czerwca 2008 r., a więc końcowej daty wskazanej art. 5 ust. 3a ustawy z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Decyzja organu pierwszej instancji - co należy przyjąć - z przyczyn niezawinionych przez skarżącą, została wydana dopiero w dniu [...] października 2010 r., a więc po ponad dwóch latach od daty do której to winny zostać wydane stosowne rozstrzygnięcia wskutek złożonego przez skarżącą wniosku. W ocenie Sądu, skarżąca nie powinna więc z tego tytułu ponieść negatywnych konsekwencji. To bowiem organy ARiMR winny dążyć do tego, aby do [...] czerwca 2008 r. wydana została decyzja rozstrzygająca sprawę która została zainicjowana przez skarżącą jej wnioskiem. Tak więc twierdzenia organów o przekroczeniu granicznego terminu do uwzględnienia powierzchni do realizacji dla nich płatności ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji Rolnej nie mogą być uznane za uzasadnione. Zgodzić się bowiem należy ze skarżącą, że w państwie prawa nie można przerzucać na stronę opóźnienia w wydaniu decyzji przez organ administracji. Takie działanie organów niewątpliwie stanowi naruszenie zasady zaufania obywatela do organów Państwa o której mowa w art. 8 Kpa. Odnośnie zaś argumentacji organów z której wynika, że skarżąca realizowała zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach PROW 2004-2006 od 2006 r., a działka o symbolu D nie była przedmiotem żadnego zobowiązania rolnośrodowiskowego rozpoczętego w 2006 r., a w związku z tym nie zostały dla niej zarezerwowane środki w poprzednim funduszu, Sąd nie może zająć żadnego stanowiska, bowiem w przedstawionym materiale dowodowym brak jest akt sprawy dotyczącej zobowiązań rolnośrodowiskowych skarżącej podjętych w 2006 r. Powyższe niewątpliwe uniemożliwia ocenę tej argumentacji organów. Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji, jeśli będzie chciał podtrzymać swoją argumentację w tym zakresie winien dołączyć akta sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącej o przedmiotowe płatności z 2006 r. Brak zaś powyższego w niniejszym postępowaniu oznacza, że organy nie podjęły wszelkich kroków do wyjaśnienia sprawy, nie zebrały i nie rozpatrzyły w całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, czym uchybiły art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. Ustalenia organów w tym zakresie można więc uznać jako dowolne, a więc naruszające art. 80 Kpa. Powyższe naruszenie przepisów postępowania mogło zaś mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, Sąd na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja w części dotyczącej odmowy przyznania płatności nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło