II SA/Ke 801/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia SO (del.) Janusz Bociąga,, Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 grudnia 2011r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w C. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz A. Sp. z o.o. z siedzibą w C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. 1.1 Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] nr [...], wydane dla A. Sp. z o.o. (dalej: Spółka), odmawiające zawieszenia postępowania. Organ wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej udzielił Spółce zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w 63 punktach zlokalizowanych na terenie województwa . Decyzją z dnia [...] określono nieprzekraczalny termin rozpoczęcia działalności we wszystkich punktach objętych zezwoleniem na 11 września 2010r. Organ ustalił, że Spółka nie prowadziła działalności przez okres dłuższy niż 6 miesięcy w 40 punktach gier, wobec czego, w związku z treścią art. 59 pkt 4 ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych, wszczął postępowanie w sprawie cofnięcia w części zezwolenia udzielonego przez Dyrektora Izby Skarbowej . 1.2 Spółka złożyła wniosek o zawieszenie toczącego się postępowania. Wskazała na skierowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku pytanie prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości w sprawie III SA/Gd 262/10, które zdaniem Spółki ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Wyjaśniła, że u podstaw nie podjęcia działalności w punktach gier objętych zezwoleniem leżą okoliczności niezależne od Spółki. Wynikają one w głównej mierze ze zmiany ustawodawstwa, zmian jakie zaszły na rynku tych usług, jak też przyczyn zmian podmiotowych części właścicieli lokali – punktów gry. Ponadto, zdaniem Spółki, ustawa z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych pozostaje dotknięta wadliwością prawną skutkującą jej nieważnością. 1.3 Organ stwierdził, że rozstrzygnięcie pytania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postawionego przed Trybunał Sprawiedliwości nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Pytanie to brzmi: "czy przepis art. 1 pkt 11 Dyrektywy nr 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U.UE.L.98.204.37 z późn. zm.) powinien być interpretowany w ten sposób, że do "przepisów technicznych", których projekty powinny zostać przekazane Komisji zgodnie z art. 8 ust. 1 wymienionej dyrektywy należy taki przepis ustawowy, który zakazuje wydawania zezwoleń na działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych". Zdaniem organu, pytanie to dotyczyło normy zawartej w art. 129 ustawy o grach hazardowych, regulującej procedurę wydawania zezwoleń na działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Tymczasem podstawą prawną w rozpoznawanej sprawie jest art. 59 pkt 4 ww. ustawy. 1.4 Organ wyraził stanowisko, że zamieszczone w ustawie z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych przepisy dotyczące działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych nie mają charakteru przepisów technicznych. Tego typu działalność nie jest usługą świadczoną na odległość (załącznik nr V do Dyrektywy nr 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego wprost stwierdza, że udostępnianie gier elektronicznych w salonie przy fizycznej obecności użytkownika nie jest taką usługą), a przepisy tej ustawy, w szczególności w części w jakiej ustawodawca zrezygnował z różnicowania gier na automatach w zależności od wysokości wygranej oraz umożliwienia prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach w punktach gry takich jak lokale gastronomiczne, handlowe i usługowe nie stanowią specyfikacji technicznej w rozumieniu art. 1 pkt 3 Dyrektywy. Nie stanowią specyfikacji technicznej przepisy krajowe ustanawiające warunki zakładania przedsiębiorstw. 1.5 Dalej organ wyjaśnił, że powoływanie się w niniejszej sprawie na wyrok ETS w sprawie C-65/06 Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Greckiej jest nieskuteczne. W sprawie tej badano przepisy krajowe odnoszące się do gier nie mających charakteru gier hazardowych. Stosownie zaś do art. 4 ust. 2 ustawy o grach hazardowych, gry na automatach są grami hazardowymi. 1.6 Podsumowując organ wskazał, że nieuzasadnione są zarzuty Spółki dotyczące braku notyfikacji przepisów ustawy o grach hazardowych. 2.1 Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Celnej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła Spółka. Zarzuciła oparcie zaskarżonego postanowienia na przepisach ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych, która w związku z niezachowaniem przez ustawodawcę krajowego w toku jej uchwalania obowiązku jej notyfikacji Komisji Europejskiej zgodnie z Dyrektywą 98/34/WE, wprowadzona została z naruszeniem prawa wspólnotowego, i w związku z tym pozostaje prawnie bezskuteczna i nie może być stosowana. Skarżąca wniosła o zawieszenie toczącego się postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez ETS zapytania w charakterze prejudycjalnym w sprawie III SA/Gd 262/10. 2.2 W uzasadnieniu Spółka wskazała, że ustawa o grach hazardowych winna być już na etapie projektu przesłana do Komisji celem jej notyfikacji, co wynika z art. 8 pkt 1 Dyrektywy 98/34/WE. Przedmiot zmian wprowadzonych tą ustawą wypełnia przesłanki zmian ustawodawstwa o charakterze technicznym, o którym mowa w Dyrektywie. Tożsama sprawa była już przedmiotem orzeczenia ETS w sprawie C-65/05. Skoro przepisy ustawy o grach hazardowych zakazują korzystania z gier we wszelkich miejscach, z wyjątkiem kasyn, należy je uznać za przepisy techniczne w rozumieniu art. 11 pkt 11 Dyrektywy i w związku z tym przepisy te powinny zostać notyfikowane w Komisji. ETS w sprawie C-194/94 wypowiedział się, że uchybienie obowiązkowi notyfikacji stanowiące uchybienie proceduralne przy przyjmowaniu danych przepisów technicznych powoduje bezskuteczność przepisów technicznych, co oznacza, że nie można się na nie powoływać wobec jednostek. Skutek prawny uchybienia przez ustawodawcę krajowego – polskiego, obowiązkom notyfikacji o grach hazardowych, jako normom o charakterze technicznym, jest jednoznaczny, tym samym w pełni zasadne jest żądanie uchylenia zaskarżonego postanowienia, opartego na bezskutecznych prawne przepisach wadliwej ustawy. Postanowienie jako podstawę materialnoprawną zawiera przepisy ustawy o grach hazardowych nakazujące umorzenie postępowań niezakończonych do dnia 31 grudnia 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: 3.1 Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Oznacza to, że sąd może wyeliminować z obrotu prawnego jedynie taką decyzję, która narusza prawo w sposób o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: ustawa P.p.s.a. ). Istotnym też z punktu widzenia sądowej kontroli w myśl art. 133 § 1 i 134 § 1 ustawy P.p.s.a. jest, że sąd orzeka w granicach przedłożonych akt sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi. 3.2 Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd doszedł do przekonania, że skarga Spółki jest zasadna, jednakże nie ze względu na zarzuty w niej zawarte. 3.3 W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Celnej wydane zostało w dniu [...] na skutek zażalenia wniesionego przez Spółkę na postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające zawieszenia postępowania w sprawie cofnięcia w części zezwolenia udzielonego przez Dyrektora Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] znak: [...]. Również w dniu [...] Dyrektor Izby Celnej wydał dla Spółki decyzję nr [...], którą cofnął w części zezwolenie na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa , udzielonego dla Spółki przez Dyrektora Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] znak: [...]. 3.4 W ocenie Sądu, rozpoznanie zażalenia na postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania toczącego się w przedmiocie cofnięcia zezwolenia, w sytuacji, gdy w tym samym dniu wydana została decyzja cofająca w części to zezwolenie, stało się bezprzedmiotowe. W chwili wydawania zaskarżonego postanowienia nie istniał już problem celowości lub też braku celowości zawieszenia postępowania, bowiem samo to postępowanie już się nie toczyło. Zakończone ono zostało wydaniem merytorycznej decyzji. Organ badał zatem zasadność zażalenia na odmowę zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy postępowania tego nie można było już zawiesić. Sytuacja, gdy nie było już przedmiotu postępowania zażaleniowego, oznaczała konieczność umorzenia postępowania zażaleniowego na podstawie art. 233 § 1 pkt 3 w związku z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.). Z treści tych przepisów wynika, że organ odwoławczy wydaje postanowienie, w którym umarza postępowanie zażaleniowe, natomiast zgodnie z treścią art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. 3.5 W doktrynie podkreśla się, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych, ale zawsze oznacza brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003 r., III SA 2225/01, publ. Biul. Skarb. 2003, nr 6, s. 25). 3.6 Taka właśnie przesłanka bezprzedmiotowości zaszła w niniejszej sprawie na etapie postępowania zażaleniowego. Na skutek bowiem wydania decyzji o częściowym cofnięciu zezwolenia, brak już było przedmiotu postępowania zawieszeniowego. Tym samym brak było również podstaw do merytorycznego rozstrzygania w przedmiocie zażalenia, co uczynił organ. Innymi słowy, skoro w tej samej dacie co data orzekania w przedmiocie zawieszenia postępowania zapadła decyzja kończąca postępowanie, którego zawieszenia domagała się strona skarżąca, to w konsekwencji orzekanie przez organ o zawieszeniu postępowania nie miało dla sprawy już żadnego znaczenia i było bezprzedmiotowe. 3.7 Brak podstaw do merytorycznego rozpoznania zażalenia oznaczał, że nie mogły zostać poddane ocenie przez Sąd podniesione w skardze zarzuty kwestionujące zasadność odmowy zawieszenia postępowania. 3.8 Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Izby Celnej wyda stosowne rozstrzygnięcie, uwzględniając wskazane wyżej uwagi. 3.9 Naruszenie przez organ treści przepisu art. 233 § 1 pkt 3 i art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej uzasadniało uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy P.p.s.a. Zakres, w jakim zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu określono w oparciu o art. 152 ustawy P.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego, na które składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł, orzeczono na podstawie art. 200 ustawy P.p.s.a.