II FZ 145/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, , , po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Skarbowej w B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 stycznia 2012 r. sygn. akt I SA/Bk 438/11 w zakresie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi I. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 22 września 2011 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego w sprawie zawieszenia postępowania kontrolnego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. oddalić wniosek o zwrot kosztów postępowania zażaleniowego. Przedmiotem zażalenia Dyrektora Izby Skarbowej w B. jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Bk 438/11, mocą którego przywrócono termin do uiszczenia wpisu od skargi I. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego. W motywach orzeczenia Sąd podał, że postanowieniem z 29 grudnia 2011 r. odrzucił on skargę w tej sprawie z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego w terminie wyznaczonym przez Sąd. Rozstrzygnięcie to doręczone zostało pełnomocnikowi skarżącej 2 stycznia 2012 r. W piśmie z 9 stycznia 2012 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) pełnomocnik wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Przypomniał, że wezwanie do jego uiszczenia zostało doręczone stronie w sposób zastępczy, po dwukrotnym awizowaniu przesyłki pod adresem wskazanym w skardze. Powołując się na wyjaśnienia skarżącej i jej małżonka, pełnomocnik stwierdził, iż w skrzynce pocztowej nie było żadnego dokumentu awizującego przesyłkę. W ocenie pełnomocnika istnieje duże prawdopodobieństwo, że listonosz mógł go źle umieścić i mógł zostać zniszczony przez działania atmosferyczne. Strona działając w przeświadczeniu, że nie ma żadnej przesyłki, nie mogła więc udać się na pocztę w celu jej odbioru. Wojewódzki Sąd Administracyjny powoławszy się na treść art. 86 § 1 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a. - uznał, że wniosek zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu okoliczności wskazane we wniosku uprawdopodobniają brak winy strony w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi i dają podstawę do jego przywrócenia. Sąd uznał też, że spełnione zostały pozostałe wymogi przewidziane w art. 87 P.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej zarzucił mu naruszenie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a., wniósł o jego uchylenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. W uzasadnieniu stwierdził, że pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. W niniejszej sprawie Sąd zaaprobował stanowisko skarżącej, że nie otrzymała ona awizo, tymczasem strona w żaden sposób okoliczności tej nie uprawdopodobniła. Strona nie wykazała, by listonosz źle umieścił awizo, bądź że skrzynka oddawcza była uszkodzona, co uprawdopodabniałoby tezę o zniszczeniu awizo przez warunki atmosferyczne. Ponadto strona nie wystąpiła do poczty z reklamacją, a Sąd nie kwestionował adnotacji na potwierdzeniu odbioru. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Prawidłowo uwypuklił organ odwoławczy, że stanowisko zajęte przez Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie w istocie przekreśliłoby sens instytucji doręczenia zastępczego, gdyż do jego podważenia wystarczyłoby gołosłowne twierdzenie adresata przesyłki o rzekomym niepozostawieniu mu awizo. Nie może budzić wątpliwości, że w świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a. osoba, która powołuje się na brak swojej winy w uchybieniu terminu, musi taką okoliczność uprawdopodobnić. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, a więc nie daje pewności, a jedynie wiarygodność twierdzenia faktów. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych i umożliwia przyspieszenie postępowania. Różnica pomiędzy udowodnieniem a uprawdopodobnieniem nie polega na obniżeniu wiarygodności stwierdzonych faktów, lecz jedynie na odformalizowaniu czynności zmierzających do ich ustalenia, nie wyłączając przy tym stosowania zasady prawdy obiektywnej. Co za tym idzie, nie jest wystarczające dla uznania, że strona jakąś okoliczność uprawdopodobniła, jej gołosłowne twierdzenie, że okoliczność ta miała miejsce. W niniejszej sprawie strona dla usprawiedliwienia nieuiszczenia wpisu od skargi w terminie powołała się na okoliczność niepozostawienia jej przez listonosza awizo przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu, ewentualnie na zniszczenie nieprawidłowo pozostawionego awizo przez warunki atmosferyczne, które to okoliczności, jak wynika z praktyki Sądu, są jednymi z najczęściej powoływanych we wnioskach o przywrócenie terminu. Najczęściej też twierdzenia te - podobnie jak w niniejszej sprawie - są pozbawione jakichkolwiek dowodów, co pozwala sądzić, że są to jedynie wymówki dla własnych zaniedbań stron. Prawidłowo stwierdził więc wnoszący zażalenie, że nie może być podstawą do przywrócenia terminu niczym niepoparte twierdzenie adresata przesyłki, że najpewniej nie pozostawiono mu awizo. Przekreślałoby to bowiem istotę instytucji doręczenia zastępczego i sens istnienia terminów procesowych w ogóle, gdyż dla ich przywrócenia wystarczałoby podanie przez stronę, że listonosz nie pozostawił awizo przesyłki, od doręczenia której rozpoczyna się bieg terminu do dokonania czynności procesowej. Na marginesie dodać należy, że uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia również pozostawia wiele do życzenia, gdyż poza ogólnikowym i jednozdaniowym stwierdzeniem o tym, że okoliczności wskazane we wniosku uprawdopodabniają brak winy w uchybieniu terminu, Sąd nie dokonał żadnego przełożenia swoich wywodów o charakterze ogólnym na realia niniejszej sprawy. Mając na uwadze powyższe zażalenie na podstawie art. 185 § 1 w zw. art. 197 § 2 P.p.s.a. należało uznać za zasadne. Nie znalazł natomiast podstaw prawnych wniosek Dyrektora Izby Skarbowej w B. o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Przepisy art. 203 i art. 204 P.p.s.a., które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają bowiem zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia, co wynika z zakresu odesłania zawartego w art. 197 § 2 tej ustawy. Nieporozumieniem jest też powoływanie się przez autora zażalenia na przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), gdyż w niniejszej sprawie Dyrektora Izby Skarbowej reprezentował radca prawny, do którego przepisy te nie mają zastosowania. Z uwagi na powyższe Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów sądowych.