III SA/Wr 583/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędziowie Sędzia WSA Józef Kremis (sprawozdawca), Sędzia WSA Małgorzata Malinowska - Grakowicz, Jerzy Strzebinczyk, , Protokolant Halina Rosłan, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 marca 2012 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa A sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. Nr[...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] r. Nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych kosztów postępowania; III. określa, że decyzje wymienione w punkcie I nie podlegają wykonaniu do dnia prawomocności wyroku. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej we W. (dalej "Dyrektor IC") – po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa "A" sp. z o.o., z siedzibą w K. (dalej "spółka") od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. (dalej "Naczelnik") z dnia [...] r. (nr [...]) cofającej rejestrację automatu o niskich wygranych [...] – utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie, powołując się na art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej w skrócie "o.p.") Organ odwoławczy podzielił zapatrywanie Naczelnika w kwestii zaistnienia przesłanki cofnięcia rejestracji, przewidzianej w § 14 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. Nr 102, poz. 946 ze zm., dalej w skrócie "rozp. 2003"). Stwierdzenie niezgodności rzeczywistego stanu automatu, którego dotyczyły decyzje organów celnych obu instancji, z warunkami rejestracji, nastąpiło w drodze eksperymentu przeprowadzonego przez funkcjonariuszy i pracowników celnych w punkcie gier, w którym automat był zainstalowany. Eksperyment wykazał, że automat umożliwiał przeprowadzenie jednej gry za stawkę 10 i 100 punktów kredytowych, co stanowi równowartość 10 zł (1 punkt kredytowy = 0,10 zł), przekraczając w ten sposób limit stawki przewidziany w art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej w skrócie "u.g.h."), której maksymalną wysokość określono na poziomie 0,50 zł. W toku postępowania wyjaśniającego organy pozyskały ponadto kolejny dowód. Wykorzystały mianowicie – na podstawie formalnego postanowienia o dopuszczeniu tego dowodu w rozpatrywanej sprawie – opinię biegłego sądowego, powołanego w równolegle toczącym się postępowaniu karno-skarbowym. W końcowych wnioskach tej opinii, po przedstawieniu przebiegu ekspertyzy, biegły także stwierdził, że sporny automat nie spełnia wymogów technicznych przewidzianych dla automatów do gier o niskich wygranych, umożliwia bowiem grę za stawkę wyższą niż 0,50 zł. Oceniając dowód z opinii rzeczoznawcy, Dyrektor IC podkreślił, że ma on walory istotne dla rozpatrywanej sprawy. Z jednej bowiem strony przyczynia się do jej załatwienia (może być wykorzystany stosownie do dyspozycji art. 180 § 1 o.p.), z drugiej zaś odpowiada wymogom przewidzianym w art. 181 o.p. dla dowodu w postaci opinii biegłego. Odnosząc się do konkretnych zarzutów formułowanych przez spółkę, organ odwoławczy wyraził zapatrywanie, że do cofnięcia rejestracji automatu na podstawie § 14 ust. 5 rozp. z 2003 r. nie jest potrzebny dowód z opinii, o której mowa w § 8 rozp. 2003, sporządzanej dla potrzeb rejestracji automatu. W tym kontekście podkreślono, że organy celnie nie kwestionowały stanu spornego automatu w momencie jego rejestracji. Stwierdziły jedynie, że obecnie stan ten nie odpowiada warunkom rejestracji, skoro umożliwia grę za stawki wyższe od określonych ustawowo. Zdaniem Dyrektora IC, skoro nie ustalano przyczyn takiego stanu, które są obojętne z punktu widzenia zastosowanej sankcji (cofnięcie rejestracji), nie ma także znaczenia fakt, że nienaruszone były plomby zabezpieczające automat przed zewnętrzną ingerencją. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu spółka wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora IC oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych, zarzucając naruszenie: 1) art. 2 ust. 2b ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych – poprzez zdefiniowanie na potrzeby postępowania użytych w tym przepisie pojęć "maksymalna stawka za udział w jednej grze", "jedna gra", "jednorazowa wygrana" według uznania organów, z pominięciem wykładni wypracowanej przez jednostki badające i Ministerstwo Finansów w sytuacji, gdy wykładnia językowa tego przepisu i wymienionych pojęć nie pozwala na wyprowadzenie jednoznacznych i niebudzących wątpliwości wniosków co do ich rozumienia; 2) § 14 ust. 5 rozp. 2003 – poprzez przyjęcie, że cofnięcie rejestracji jest możliwe także w przypadku, jeżeli nie zakwestionowano opinii stanowiącej rejestrację automatu, a jednocześnie nie wykazano, by doszło do ingerencji z zewnątrz w mechanizm automatu; 3) § 14 ust. 4 rozp. 2003 – poprzez jego niezastosowanie, mimo że przeprowadzenie badania kontrolnego automatu w jednostce badającej jest obligatoryjne w procedurze cofnięcia rejestracji, a w okolicznościach niniejszej sprawy jego zastosowanie było tym bardziej konieczne ze względu na wątpliwości podnoszone przez spółkę; 4) art. 121 § 1, art. 124, art. 187 § 1, art. 210 § 1 pkt 6, art. 210 § 4 w zw. z art. 235 o.p. – poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony i pominięcie niektórych dowodów, w szczególności korespondencji między Ministrem Fi-nansów oraz jednostkami badającymi automaty przez rejestracją, z której wynika przyjęcie rozumienia pojęć z art. 2 ust. 2b w sposób korzystny dla spółki, a odmienny od wywodów organów, co uzasadniało rozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść skarżącej; 5) art. 191 o.p. – prowadzące do błędu w ustaleniach faktycznych – poprzez rażące przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie całkowicie dowolnej oceny, wyrażające się przyjęciem, że automat nie spełnia wymagań ustawowych, oraz zlekceważenie faktu, że automat ten miał nienaruszone plomby, co wskazywałoby na nieingerencję w to urządzenie i jego płytę logiczną od dnia badania przez uprawnioną jednostkę do dnia kontroli; 6) art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 210 § 4 o.p. – poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej przyczyn odmowy wiarygodności opinii technicznej jednostki badającej oraz poświadczeniu rejestracji automatu; 7) art. 194 § 1 w zw. z art. 235 o.p. – poprzez zakwestionowanie zgodności automatu z warunkami rejestracji, mimo że organy nie obaliły domniemania wynikającego z treści dokumentów urzędowych – poświadczenia rejestracji automatu oraz opinii technicznej jednostki badającej. W odpowiedzi Dyrektor IC wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Oceniając zaskarżoną decyzję według kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") daje się zauważyć, że przy jej wydaniu organy niewłaściwie wyłożyły i zastosowały § 14 ust. 4 i 5 rozp. 2003. Rozstrzygnięcie sporu zaistniałego w rozpoznawanej sprawie (niezależnie od szczegółowej argumentacji obu stron) sprowadza się w istocie do odpowiedzi na pytanie czy stwierdzenie niezgodności z prawem stanu rzeczywistego automatów lub urządzeń do gier z warunkami rejestracji, prowadzące do cofnięcia rejestracji automatu (§ 14 ust. 5 rozp. 2003), może nastąpić przy użyciu wszelkich środków dowodowych dopuszczonych przez ustawę, a więc np. eksperymentu przeprowadzonego przez pracowników (funkcjonariuszy) organów celnych lub opinii opracowanej przez rzeczoznawcę, biegłego sądowego (oba środki dowodowe organy celne wykorzystały w rozpoznawanej sprawie), czy też stwierdzenie takiego stanu jest dopuszczalne wyłącznie na podstawie opinii jednostki upoważnionej przez właściwego ministra do spraw finansów publicznych do badania automatów lub urządzeń (§ 8 rozp. 2003). Zasygnalizowany dylemat rozwiązał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 listopada 2011 r. (GSK 1031/11) wywodząc, że "zarówno dopuszczenie automatu lub urządzenia do eksploatacji i użytkowania (zarejestrowanie), jak i cofnięcie rejestracji wymaga przeprowadzenia przez jednostkę badającą odpowiednio: badania poprzedzającego rejestrację i badania kontrolnego. W obu tych przypadkach podstawą rozstrzygnięcia organu o zarejestrowaniu lub cofnięciu rejestracji automatu lub urządzenia do gier może być wyłącznie dowód w postaci opinii jednostki badającej." Zdaniem NSA, w świetle przepisów § 7, § 8 oraz § 14 ust. 4 rozp. 2003, nieprawidłowa jest taka wykładnia, która czyni badania jednostki jednym tylko z możliwych dowodów służących stwierdzeniu niezgodności stanu rzeczywistego automatów z warunkami rejestracji. Wobec dokonanego w rozporządzeniu Ministra Finansów ograniczenia dopuszczonych przez ustawę środków dowodowych oraz przedstawionej interpretacji Naczelnego Sądu Administracyjnego, rzeczą organów celnych w ewentualnym postępowaniu w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych będzie zatem posłużenie się oceną takiego automatu przez jednostkę badającą. Ponieważ wszczęte skargą spółki postępowanie sądowe wykazało naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, należało – stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. – orzec jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a. (punkt II sentencji), natomiast orzeczenie ujęte punkcie III znalazło umocowanie art. 152 p.p.s.a.