I OSK 1192/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Lech sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) sędzia del. WSA Iwona Kosińska Protokolant starszy sekretarz sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.A. i C.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Ol 1018/11 w sprawie ze skargi A.A. i C.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 6 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Ol 1018/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę A. i C. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 9 listopada 2011 r., którą utrzymana została w mocy decyzja Prezydenta Miasta Olsztyn z dnia 18 października 2011 r. Decyzjami tymi przyznano małż. A., na ich wniosek z 4 grudnia 2011 r., zasiłek celowy w kwocie 173,68 zł na opłatę energii elektrycznej, zaś odmówiono tego zasiłku w wysokości 50 zł na pokrycie kosztów zakupu pompki wodnej do pralki. W postępowaniu organy ustaliły, że A. A. jest osobą bezrobotną, jej mąż C. ma przyznany umiarkowany stopień niepełnosprawności i otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny, mają dwoje dzieci (6 i 3 lata), najmują mieszkanie i otrzymują dodatek mieszkaniowy, zaś utrzymują się z pomocy społecznej dostając zasiłki stałe, okresowe i celowe (na zakup żywności, leków, pokrycie częściowe kosztów energii elektrycznej, gazu, środków czystości i higieny osobistej – w miesiącu wrześniu przyznane zasiłki celowe stanowiły 664,38 zł, zaś w październiku – 550 zł), przy czym dochód rodziny nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego. W takim stanie rzeczy organy przyznały zasiłek celowy na opłaty energii, ale, powołując się na możliwości finansowe pomocy społecznej, potrzeby mieszkańców, a także systematycznie udzielaną pomoc wnioskodawcom, odmówiły przyznania zasiłku na pokrycie kosztów zakupu pompki, podkreślając, że zakup został dokonany we własnym zakresie, a także wskazały na konieczność zaspokojenia tylko pierwszych, niezbędnych potrzeb życiowych. Odwołanie i skarga dotyczyły tylko części decyzji odmawiającej przyznanie zasiłku celowego, a skarżący podkreślali, że sprawna pralka jest niezbędną potrzebą życiową. Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd podkreślił charakter zasiłku celowego, który przyznawany jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, jako pomoc doraźna związana z zaspokojeniem niezbędnej potrzeby życiowej. Sąd stwierdził, że organy nie przekroczyły granic tego uznania, bowiem wskazały na możliwości finansowe pomocy społecznej (we wrześniu 18 494,60 zł) i konieczność objęcia nią mieszkańców (we wrześniu 1181 osób), i wnikliwie wyjaśniły przyczyny odmowy pomocy. Reprezentowani przez radcę prawnego, ustanowionego z urzędu, A. i C. A. wnieśli skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się uchylenia wyroku i przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania i zarzucając na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, dalej p.p.s.a.: 1) naruszenie prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj.: – art. 3 ust. 1, 4 i art. 4 oraz art. 38 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, polegające na ich błędnej wykładni, tj.: – zaaprobowaniu przez Sąd stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie uznającego za prawidłowe nie przyznanie skarżącym świadczenia pieniężnego na zakup pompki wodnej do pralki w kwocie 50,00 zł, – niezakwestionowaniu przez Sąd przekroczenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie granic uznania administracyjnego, – zaaprobowaniu przez Sąd dokonanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie wykładni i zastosowania wskazanych przepisów prawa materialnego w sposób przyjmujący, że nieprzyznanie skarżącym świadczenia w zakresie zakupu pompki umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka; 2) naruszenie przepisów o postępowaniu, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. poprzez: – naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., polegającego na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, a także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy administracyjne art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. co w istotnym stopniu mogło mieć wpływ na wynik sprawy polegającym na niedokładnym ustaleniu i wyjaśnieniu stanu faktycznego, w sytuacji, gdy skarżący wykazali, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie, tj. przyjęcie, iż skarżący zakupili pompkę wodną do pralki z własnych środków podczas gdy skarżący podnosili, że we wrześniu 2011 r. MOPS w Olsztynie dokonał przelewu zasiłków celowych na październik i z tych środków zakupili część do pralki, 3) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, a także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy administracyjne art. 80 k.p.a. co w istotnym stopniu mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. na niedokładnym ustaleniu i wyjaśnieniu stanu faktycznego, na oczywistej sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na pominięciu istotnych dowodów, tj. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym i przyjęcie, że skarżący są osobami młodymi, zdolnymi do pracy podczas gdy pan C. A. jest inwalidą ze stopniem umiarkowanym, chorującym od 1984 r. na padaczkę zdiagnozowaną w 1994 r., astmę, niedowład lewych kończyn, posiadającym uszkodzenie wątroby, torbiel pajęczynówki prawego płata skroniowego, torbiele zakończeń nerwowych odcinka lędźwiowego kręgosłupa itd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, bowiem wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie nie można zarzucić naruszenia przepisów wskazanych w jej podstawach. Zasiłek celowy, stosownie do art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, jest przyznawany w ramach tzw. uznania administracyjnego, co wynika z użytego w tym przepisie sformułowania "może być przyznany". Orzekanie przez organy administracji w ramach tego uznania nie oznacza dowolności w rozstrzyganiu sprawy, ale musi wynikać z okoliczności tej sprawy, ustalonych w trakcie postępowania administracyjnego. Kontrola przez sąd administracyjny legalności działań organów w ramach uznania sprowadza się zatem do tego, czy postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, czy zgodnie z nimi ustalono stan faktyczny sprawy, a rozstrzygnięcie wynika z tych ustaleń. Pod takim kątem ocenił zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, a jego ocenie działania i rozstrzygnięcia organów nie można zarzucić błędu, który miałby skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku. Jak powiedziano wyżej, zasiłek celowy może być przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej, a w szczególności zakup żywności, leków, leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, choćby remontów i napraw. Takie cele wylicza – przykładowo – art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy, zatem zasiłek ten może obejmować i inne cele. Zasiłek ten przyznaje się osobom i rodzinom spełniającym ustawowe kryterium dochodowe. Z ustaleń organów wynika, że rodzina skarżących znajduje się w trudnej sytuacji, jej dochód nie przekracza kryterium dochodowego, przy czym, co nie jest kwestionowane, rodzina utrzymuje się z pomocy społecznej. Pomoc ta w postaci zasiłków obligatoryjnych, ale również i celowych jest udzielana systematycznie skarżącym, na zaspokojenie potrzeb, o których mowa w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy. Te okoliczności dotyczące tylko rodziny skarżących Wojewódzki Sąd wziął pod uwagę przy ocenie zaskarżonego rozstrzygnięcia, jednak z drugiej strony zwrócił uwagę również i na inne, podniesione przez organy pomocy społecznej. Przy ocenie bowiem przyznawania zasiłku celowego i jego wysokości uwzględnić także należy i to jakie możliwości finansowe posiada organ pomocy społecznej i jak duże potrzeby musi zaspokoić. W świetle tych okoliczności (sytuacja materialna rodziny, systematyczność udzielanej jej pomocy, możliwości finansowe pomocy społecznej i wielkość potrzeb do zaspokojenia) należy stwierdzić, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, a tym samym oddalenie skargi przez Wojewódzki Sąd nie narusza prawa. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270). O wynagrodzeniu pełnomocnika ustawowego z urzędu orzeknie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie.