I OW 153/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Łodzi o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Łodzi a Wójtem Gminy Kluki w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Szpitala Miejskiego [...] w Ł. w sprawie przyznania prawa do świadczeń zdrowotnych ze środków publicznych dla J. B. postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Łodzi jako organ właściwy do rozpoznania wniosku Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Łodzi wniósł, na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Łodzi a Wójtem Gminy Kluki w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku III Szpitala Miejskiego [...] w Ł. w sprawie przyznania prawa do świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych dla J. B. W uzasadnieniu wniosku podano, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. Wójt Gminy Kluki przekazał do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia [...] wniosek o przyznanie prawa do bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej ze środków publicznych dla J. B. uznając się za organ niewłaściwy w sprawie. Na podstawie przekazanej dokumentacji oraz przeprowadzonego w szpitalu w dniu [...] maja 2011 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że J. B. został przyjęty z nagłych przyczyn do III Szpitala Miejskiego w Ł., gdzie przebywał od [...] maja 2011 r. bez prawa do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych, nie posiada adresu zameldowania stałego ani czasowego, ostatnio był zameldowany na stałe w Z. [...],[...] K., pow. b., woj. ł., jako adres pobytu podaje Ł., ul. [...]. Z ustaleń pracownika socjalnego wynika, że J. B. nie zamieszkuje w Ł. przy ul. [...]. W dalszej części uzasadnienia wniosku wskazano, że ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej stanowi, że decyzję przyznającą prawo do świadczeń zdrowotnych wydaje wójt (burmistrz, prezydent) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Nie wskazuje właściwości miejscowej w sytuacji osób bezdomnych. Jednocześnie ww. ustawa powołuje się na przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina na terenie której jest ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały. W ocenie składającego wniosek o spór o właściwość, na podstawie zebranej dokumentacji wynika, iż podany przez J. B. adres przy ul. [...] nie jest jego adresem zameldowania ani pobytu. Wójt Gminy Kluki nie podzielając stanowiska Prezydenta Miasta Łodzi wskazał w odpowiedzi na wniosek, że przepis art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych, nie odsyła w żadnym zakresie do ustawy o pomocy społecznej, co nie daje podstaw do zastosowania interpretacji i wykładni przepisów w świetle ustawy o pomocy społecznej. Właściwość miejscową określa art. 21 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym właściwość ustala się według miejsca zamieszkania w kraju. Biorąc pod uwagę art. 25 Kodeksu cywilnego, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Z ustaleń tego organu wynika, że J. B. zamieszkuje w Ł. ul. [...]. Na terenie miasta Ł. przebywa od lutego 2011 r., gdzie w ostatnim okresie był dwukrotnie hospitalizowany. Podaje, że mieszka ze znajomą, prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe i utrzymuje się z pracy dorywczej. Korespondencje nadsyłane przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Klukach na wyżej wskazany adres były przez J. B. odbierane osobiście. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga sprawy o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Łodzi a Wójtem Gminy Kluki, albowiem oba ww. organy uznają się za niewłaściwe do rozpoznania wniosku III Szpitala Miejskiego [...] w Ł. w sprawie przyznania prawa do świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych dla J. B. Rozstrzygnięcie sporu sprowadza się do ustalenia organu właściwego do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.). Stosownie do treści art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych właściwość organu w sprawie potwierdzenia prawa do świadczenia opieki zdrowotnej ustala się w oparciu o miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie zawiera definicji pojęcia "miejsce zamieszkania". W konsekwencji przy ustalaniu miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy należy posiłkować się treścią art. 25 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle tego przepisu o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W przypadku J. B. można wskazać taką miejscowość. Ze znajdującego się w aktach sprawy dokumentów wynika, że J. B. mieszkał czasowo w Ł. przy ul. [...], po opuszczeniu szpitala planuje zamieszkać u siostry również w Ł. przy ul. [...]. W tym mieście pracuje dorywczo i z nim łączy swoją przyszłość. O pobycie J. B. w Ł. przy ul. [...] może świadczyć odbierana przez świadczeniobiorcę korespondencja z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. Z gminą K nie wiąże swojej przyszłości bowiem nie przebywa w gminie K, [...] już od 2000 roku (data wymeldowania decyzją administracyjną to [...] stycznia 2000 r.). Z powyższego wynika, że Miasto Łódź należy uznać za obecne miejsce zamieszkania J. B., ponieważ tam obecnie umiejscowione jest jego centrum życiowe. Zgodnie z przepisem art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której ona przebywa z zamiarem stałego pobytu. Ustalenie tego zamiaru powinno być oparte o kryteria zobiektywizowane. O zamieszkiwaniu w jakiejś miejscowości można mówić wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej. Stosując to kryterium należy uznać, iż ze względu na osobistą i materialną sytuację J. B. przebywa on w Ł. z zamiarem stałego pobytu i miejscowość ta stanowi jego miejsce zamieszkania. Konsekwencją tego stanowiska będzie to, że Prezydenta Miasta Łodzi uznać należy, zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, za organ właściwy do rozpatrzenia sprawy przyznania prawa do świadczeń zdrowotnych ze środków publicznych dla J. B. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.