I FZ 297/12

PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2012-08-08

Skład orzekający: Sędzia NSA Barbara Wasilewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąd administracyjny może zmienić swoje wcześniejsze postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy, jeśli sytuacja majątkowa strony nie uległa pogorszeniu, a jedynie nastąpiła zmiana wysokości dochodów lub wzrost cen?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny może zmienić swoje wcześniejsze postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy, jeśli nastąpiła istotna zmiana okoliczności sprawy mająca wpływ na rozstrzygnięcie. Sama zmiana wysokości dochodów na korzystniejszą lub wzrost cen, bez wykazania pogorszenia sytuacji materialnej, nie stanowi podstawy do zmiany postanowienia. Istnienie rozdzielności majątkowej między małżonkami nie wyklucza prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, co może być brane pod uwagę przy ocenie sytuacji materialnej.
Stan faktyczny
Skarżąca M.S. wniosła zażalenie na postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 18 czerwca 2012 r., które odmówiło zmiany wcześniejszego postanowienia tego sądu z dnia 8 lutego 2012 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy. WSA uznał, że sytuacja finansowa skarżącej uległa poprawie ze względu na wyższe świadczenie przedemerytalne w porównaniu do poprzedniego świadczenia dla bezrobotnych, a koszty utrzymania nie wzrosły znacząco. Skarżąca zarzuciła sądowi błąd w ocenie sytuacji finansowej, wskazując na wzrost cen, oraz kwestionowała ocenę dotyczącą wspólnego gospodarstwa domowego z mężem. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie.
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Barbara Wasilewska, , , po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 czerwca 2012 r. sygn. akt III SA/Gl 1736/11 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi M.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 1 września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił M. S. zmiany postanowienia tego Sądu z dnia 8 lutego 2012 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny, analizując okoliczności wynikające z kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, uznał, że z obecnego oświadczenia skarżącej oraz z przedstawionej przez nią kserokopii decyzji o świadczeniu przedemerytalnym wynika, że sytuacja finansowa skarżącej polepszyła się w stosunku do tej analizowanej przez Sąd w postanowieniu z 8 lutego 2012 r. Wówczas bowiem jedynym dochodem miesięcznym skarżącej było świadczenie dla bezrobotnych w kwocie 717,50 zł brutto (625,92 zł netto), natomiast obecnie skarżąca otrzymuje świadczenie przedemerytalne w kwocie 938,25zł. Oznacza to, że sytuacja finansowa skarżącej uległa polepszeniu w stosunku do tej analizowanej uprzednio. Również wykazane kwoty koniecznych wydatków skarżącej nie wzrosły w stosunku do tych wcześniej wykazanych. Z obecnie złożonego wniosku nie wynika także, by sytuacja rodzinna skarżącej uległa zmianie. Zdaniem Sądu, skoro strona nie wykazała, że doszło do pogorszenia sytuacji materialnej w stosunku do tej analizowanej przez Sąd 8 lutego 2012 r., to nie zaistniały podstawy do zmiany postanowienia na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2013 r., poz. 270, zwana dalej P.p.s.a. ). Ponadto Sąd I instancji, odnosząc się do oświadczenia skarżącej o rozdzielności majątkowej oraz prowadzeniem z mężem osobnych gospodarstw domowych, podniósł, że informacje wynikające z akt sprawy wskazują na pozostawanie skarżącej oraz jej męża we wspólnym gospodarstwie domowym. W złożonym zażaleniu skarżąca wniosła o uchylenie powyższego postanowienia i przyznanie prawa pomocy lub jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Strona nie podzieliła argumentacji Sądu w zakresie oceny sytuacji finansowej strony. Wyjaśniła w tym zakresie, że co prawda otrzymuje środki pieniężne w kwocie wyższej niż poprzednio, ale "ceny leków i ceny w sklepach na podstawie produktu zwiększyły się o 34%, co w sumie doprowadziło do względnego pogorszenia stanu majątkowego". Strona nie zgodziła się również ze stanowiskiem Sądu w zakresie oceny dotyczącej spraw majątkowych skarżącej i jej męża. Wskazała, że mąż odmówił udzielenia informacji o wysokości uzyskiwanych dochodów, w związku z czym Sąd winien wezwać bezpośrednio męża o udzielenie takiej informacji. Podniosła również, że niezrozumiałe jest czemu organy prowadzące postępowanie podatkowe nie połączony wszystkich prowadzonych przez nią spraw, co spowodowałoby redukcję kosztów sądowych związanych z uiszczeniem wpisu sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Słusznie Sąd I instancji zwrócił uwagę na brzmienie art. 165 P.p.s.a. i uznał, że przepis ten ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku strony. Zgodnie z jego treścią postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Nie ulega przy tym wątpliwości, że okoliczności, o których mowa w tym przepisie, mają mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia. Oznacza to, że zmiana okoliczności sprawy, która pozostaje bez wpływu na ocenę sytuacji strony dokonaną przez Sąd w postanowieniu, o którego zmianę wnosi strona, nie może być przyczyną uwzględnienia takiego wniosku. Mając powyższe na uwadze wskazać trzeba, że badając okoliczności podnoszone przez skarżącego w złożonym ponownie wniosku, zasadnie Sąd I instancji stwierdził, że sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącej nie uległa zmianie w stopniu uzasadniającym zmianę uprzednio wydanego w tym zakresie postanowienia. Okoliczności podnoszone w ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy były co w większości podnoszone już we wcześniejszych etapach postępowania w zakresie przyznania prawa pomocy, czego nie neguje zresztą autorka zażalenia, w związku z czym, Sąd I instancji zasadnie wskazał, że powyższe zagadnienia były już rozpatrywane, a co za tym idzie, nie uzasadniają one zmiany dotychczas zapadłych postanowień w tym zakresie. Zasadnie Sąd również ocenił zmianę sytuacji finansowej jaka zaszła na skutek otrzymywania przez skarżącą świadczenia przedemerytalnego. Z kolei stanowisko strony skarżącej zawarte w rozpatrywanym zażaleniu kwestionujące powyższą ocenę nie jest do końca zrozumiałe. Strona nie wyjaśniła bowiem na jakiej podstawie przyjęła, że ceny leków i ceny w sklepach między listopadem 2011 r. a majem 2012 r. zwiększyły się o 34%, co miało podważać stanowisko Sądu I instancji, że sytuacja finansowa skarżącej nie tylko nie pogorszyła się, ale polepszyła się w stosunku do tej analizowanej przez Sąd I instancji w postanowieniu wydanym w dniu 8 lutego 2012 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, również ocena jaką Sąd I instancji zawarł w zakresie relacji finansowych między skarżącą a jej małżonkiem oraz wpływu istnienia rozdzielczości majątkowej na postępowanie prowadzone w przedmiocie prawa pomocy jest prawidłowa. Mając na uwadze zarzuty strony w tym zakresie należy wyjaśnić, że istnienie rozdzielności majątkowej nie stoi w sprzeczności z okolicznością prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Jak słusznie zaznaczył Sąd I instancji rozdzielność majątkowa, jak sama nazwa wskazuje, odnosi się do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś ich wzajemnych relacji czy obowiązków. Sąd I instancji wskazał w tym zakresie, że z analizy dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, wbrew stanowisku zawartemu w zażaleniu, że skarżąca prowadzi wraz z mężem wspólne gospodarstwo domowe. Sąd wskazał w tym zakresie, że skarżąca i jej mąż widnieją, jako nabywcy mediów, a mąż strony odbiera jej korespondencję urzędową nadawaną przez Sąd oraz organy podatkowe. Po połowie ponoszą koszty czynszu i mediów. Nie jest prowadzone postępowanie rozwodowe ani o separację. Są sublokatorami syna. A zatem, w świetle powołanych wyżej okoliczności, Sąd I instancji słusznie stwierdził, że nie było podstaw do zmiany wydanego w tym przedmiocie rozstrzygnięcia. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło