II FZ 908/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik, , , po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. Spółka Jawna w C. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 września 2012 r. sygn. akt I SA/Gl 1010/11 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi P. Spółka Jawna w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 24 sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt I SA/Gl 1010/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił "P." Spółka Jawna w C. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym W motywach orzeczenia Sąd podkreślił, że w sytuacji, gdy spółka jawna nie ma środków na pokrycie kosztów postępowania, ze względu na odpowiedzialność wspólników tej spółki określoną w art. 22 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2000 r., Nr 94, poz. 1037 ze zm.; dalej: k.s.h.), należy przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, wziąć również pod uwagę sytuację majątkową samych wspólników, bowiem każdy wspólnik spółki jawnej odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką. Sąd pierwszej instancji zauważył, że w rozpoznawanej sprawie nie jest jasna sytuacja majątkowa drugiego wspólnika skarżącej Spółki, tj. Z. L. W aktach sprawy znajduje się co prawda wyciąg z urzędowego formularza PPF, obejmujący oświadczenie tego wspólnika o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, brak jest jednak zarówno jego deklaracji podatkowej na potrzebę podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r., jak również wyciągów z jego rachunków bankowych, o które wzywano. Brak wskazanej wyżej dokumentacji - w ocenie Sądu - nie pozwala na rozwianie rodzących się w niniejszej sprawie wątpliwości co do sytuacji majątkowej drugiego ze wspólników Spółki, uniemożliwia korzystne dla skarżącej rozpoznanie wniosku i zastosowanie art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.). W zażaleniu z dnia 28 września 2012 r. Spółka zarzuciła naruszenie art. 78, art. 32 § 1 i 2, art. 45 § 1, art. 69 Konstytucji, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadajacej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. W rozpoznawanej sprawie podmiotem ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest spółka jawna. Słusznie wobec tego Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na treść art. 22 § 2 k.s.h., zgodnie z którym każdy wspólnik spółki jawnej odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami. W sytuacji, gdy spółka jawna nie ma żadnych środków na pokrycie kosztów postępowania, to ze względu na odpowiedzialność wspólników tej spółki określoną w powołanym wyżej przepisie, należy przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, wziąć pod uwagę sytuację majątkową samych wspólników. W rozpoznawanej sprawie, w oparciu o treść art. 255 p.p.s.a., Sąd pierwszej instancji wezwał Spółkę do przedstawienia niezbędnych dokumentów, które wskazywałyby, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest uzasadniony. Z akt sprawy wynika, że spółka wywiązała się z obowiązku określonego w art.255 p.p.s.a. tylko w części. Nie przedstawiono bowiem (na wezwanie Sądu) wszystkich dokumentów obrazujących sytuację materialną drugiego wspólnika – Z. L. (m.in. wyciągów z rachunków bankowych). Z uwagi na fakt nie przedstawienia wszystkich żądanych dokumentów brak było przekonywujących podstaw do stwierdzenia, iż sytuacja Spółki wypełnia przesłanki z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Nieuzasadnione byłoby bowiem przyjęcie, że przy przyznaniu prawa pomocy spółce jawnej, sytuacja majątkowa wspólników nie ma znaczenia w przypadku wskazywania na brak po stronie tej Spółki środków na pokrycie kosztów sądowych, jeżeli nie ulega wątpliwości, że wspólnicy odpowiedzialni są za zobowiązani tej spółki. Stawiałoby to wspólników spółki jawnej w postępowaniu w zakresie przyznania prawa pomocy w korzystniejszej sytuacji niż w innych postępowaniach. Zaskarżone postanowienie jest zatem zgodne z prawem; nie narusza też elementarnych zasad konstytucyjnych, o których mowa w art. 32 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1, art. 69, art. 78 Konstytucji RP. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.