II OZ 398/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. W. oraz zażalenia E. L., J. L. i J. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1917/11 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie ze skargi Z. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2011 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić zażalenia. Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1917/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Z. W. przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie z dnia [...] lipca 2012 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że Z. W. składając zażalenie na zarządzenie z dnia [...] lipca 2012 r. o wezwaniu skarżącego do uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie z dnia [...] czerwca 2012 r. zwrócił się jednocześnie do Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na zarządzenie z [...] lipca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytoczył art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zgodnie z którym jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Za taką nie dającą się przezwyciężyć przeszkodę nie można uznać okoliczności przedstawionych w złożonym wniosku. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia skarżący podniósł, że w dniu 9 sierpnia 2012 r. spowodował cyt: "w czasie cofania wypadek, za co poszkodowany zgodził się, że będzie po sprawie, gdy mu zapłacę 500 zł odszkodowania, a wgniecione drzwi naprawi". Wskazał też, że nie miał już możliwości powrotu z Tarnowskich Gór do Mierzęcic, dlatego zażalenie zostało wysłane jeden dzień po terminie. Sąd podkreślił, że z treści wniosku nie wynika, dlaczego do wniesienia zażalenia konieczny był powrót skarżącego z Tarnowskich Gór do Mierzęcic, ani też, dlaczego "nie było już żadnej możliwości powrotu do domu w Mierzęcicach". Tymczasem z powołanego art. 87 p.p.s.a. wynika powinność strony wnoszącej o przywrócenie terminu przedstawienia w sposób przekonujący faktów, które miałyby świadczyć o braku jej winy, a także w razie konieczności zobrazowania podnoszonych okoliczności za pomocą odpowiednich dokumentów. Zdaniem Sądu Z. W. nie uprawdopodobnił, iż bez swojej winy nie dokonał czynności procesowej w ustawowym terminie i wobec tego wniosek o przywrócenie terminu nie zasługiwał na uwzględnienie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Z. W. zaskarżając je w całości. Skarżący wniósł o cofnięcie postanowienia. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli również E. L., J. L. i J. L. Skarżący wnieśli o unieważnienie, uchylenie i zmianę zaskarżonego postanowienia. Skarżący podnieśli szereg argumentów odnoszących się do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia nie są zasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że Z. W. nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 roku, sygn. akt IV SA 1153/96, brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (por. LEX nr 45637). Okoliczności przedstawione przez Z. W. nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Przypomnieć należy, iż to strona wnosząca wniosek o przywrócenie terminu winna podać okoliczności, które miałyby przekonać Sąd o braku jej winy w dochowaniu terminu. Wprawdzie brak winy w uchybieniu terminowi zainteresowany winien uprawdopodobnić, a nie udowodnić, co świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania i co ma być udogodnieniem dla zainteresowanego, lecz jednocześnie uprawdopodobnienie winno dotyczyć takich okoliczności, które pozwalają na przyjęcie braku winy strony w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce. Ustawodawca celowo w tym zakresie dopuszcza środek dowodowy mniej pewny, aby tym samym ułatwić zainteresowanemu przedstawienie swych racji. Niemniej jednak Sąd musi dysponować materiałem dowodowym, który uprawdopodobni okoliczności podane przez stronę. Uprawdopodobnienie nie ma opierać się - jak w niniejszej sprawie – na samych twierdzeniach wnioskodawcy bez możliwości jakiejkolwiek weryfikacji. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, iż w niniejszym postępowaniu zażaleniowym przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostaje wyłącznie kwestia prawidłowości wydania postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2012 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W niniejszym postępowaniu zażaleniowym poza zakresem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostają pozostałe kwestie podnoszone w zażaleniach. A zatem należy uznać, w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 p.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu, a zatem postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.