II SA/Wa 1876/11
WyrokWSA w Warszawie2012-01-09
Skład orzekający: Sławomir Antoniuk, Adam Lipiński, Andrzej Góraj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji ma obowiązek wydania decyzji nakładającej obowiązek opróżnienia lokalu mieszkalnego i uiszczania opłat oraz odszkodowania, jeśli stwierdzi zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego, nawet jeśli strona podnosi argumenty dotyczące jej trudnej sytuacji życiowej, wieku i stanu zdrowia?Ratio decidendi
Organ administracji ma obowiązek wydania decyzji nakładającej obowiązek opróżnienia lokalu mieszkalnego i uiszczania opłat oraz odszkodowania, jeśli stwierdzi zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego. Przepis art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nakłada na organ obowiązek wydania takiej decyzji, o ile zaistnieją przesłanki określone w tym przepisie. Organ nie jest zobowiązany do badania wyjątkowej sytuacji strony w rozumieniu innych przepisów, jeśli sprawa dotyczy opróżnienia lokalu zajmowanego bez tytułu prawnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J. G. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (WAM) utrzymującą w mocy decyzję zobowiązującą skarżącą do opróżnienia lokalu mieszkalnego zajmowanego bez tytułu prawnego po śmierci jej matki, która była pierwotną najemczynią. Skarżąca podnosiła argumenty dotyczące swojej trudnej sytuacji życiowej, wieku i stanu zdrowia, a także kwestionowała brak uwzględnienia jej wniosku o uregulowanie tytułu prawnego do lokalu. Organ odwoławczy oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do lokalu, a postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo na podstawie art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę J. G.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędziowie WSA Adam Lipiński, Andrzej Góraj, Protokolant Starszy asystent sędziego Joanna Ukalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego oraz uiszczania opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania - oddala skargę -
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (dalej - Prezes WAM) decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] zobowiązującą J. G. do opróżnienia lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] oraz uiszczania opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% należnych opłat za używanie lokalu mieszkalnego bez tytułu prawnego za każdy rozpoczęty miesiąc począwszy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna do dnia opróżnienia lokalu.
W uzasadnieniu powyższej decyzji Prezes WAM podniósł, iż lokal nr [...] przy ul. [...] został przydzielony H. D. na podstawie imiennego nakazu przydziału osobnej kwatery stałej nr [...] z dnia [...] maja 1970 r. Przy ustalaniu powierzchni użytkowej podstawowej (mieszkalnej) uwzględniono tylko wyżej wymienioną. H. D. zmarła [...] maja 1999 r., a po jej śmierci przedmiotowy lokal zajęła jej córka – J. G.
Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] pismem z dnia 2 lutego 2006 r. wezwał J. G. do opróżnienia ww. lokalu w terminie 30 dni od daty doręczenia pisma i poinformował, że niezastosowanie się do wezwania spowoduje wszczęcie postępowania administracyjnego w trybie art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w celu opróżnienia lokalu. Pismem z dnia [...] sierpnia 2006 r. organ WAM powiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie opróżnienia przedmiotowego lokalu, w trybie art. 37a powołanej ustawy. Zainteresowana nie opróżniła zajmowanego lokalu i organ pierwszej instancji w dniu [...] października 2006 r. wydał decyzję zobowiązującą J. G. do opróżnienia tego lokalu oraz uiszczania opłat i odszkodowania. Na skutek wniesienia przez stronę odwołania Prezes WAM decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W dniu [...] października 2007 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] wydał decyzję nr [...] zobowiązującą J. G. do opróżnienia lokalu nr [...] przy ul. [...], uiszczania opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania. Na skutek wniesionego przez stronę odwołania Prezes WAM decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na konieczność zakończenia postępowania wszczętego na wniosek strony o uregulowanie tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu.
Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] odmówił, na podstawie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, wydania J. G. decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...]. Na skutek wniesionego odwołania Prezes WAM decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, w uzasadnieniu wskazując na konieczność ustalenia woli strony co do sposobu rozpatrzenia jej wniosku o uregulowanie tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Po ponownym postępowaniu decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] odmówił J. G. wydania decyzji o prawie zamieszkiwania w ww. lokalu na podstawie art. 29 powołanej ustawy. Decyzja ta została doręczona stronie w trybie art. 44 k.p.a. w dniu [...] grudnia 2010 r. Od tej decyzji strona nie wniosła odwołania.
Skutecznie doręczonym stronie pismem z dnia [...] lutego 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] ponownie wezwał J. G. do dobrowolnego opróżnienia zajmowanego bez tytułu lokalu przy ul. [...]. W piśmie tym organ I instancji ponownie poinformował stronę o treści art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP wskazując jednocześnie na uregulowania zawarte w art. 45 ust. 3 ww. ustawy, zawierające katalog osób, w stosunku do których prowadzenie administracyjnego postępowania w sprawie opróżnienia lokalu nie jest możliwe, bowiem organ ma obowiązek, w stosunku do tych osób, wystąpienia do sądu z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu i orzeczenie o uprawnieniu do lokalu socjalnego. Strona została wezwana do dostarczenia odpowiednich dokumentów, w sytuacji wystąpienia przesłanek wynikających z ww. przepisu. Jednocześnie organ poinformował, że zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. strona ma prawo zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszać żądania. Strona nie dostarczyła żadnych dokumentów i nie skorzystała z możliwości zapoznania się z aktami sprawy.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...], wydaną na podstawie art. 37a ust. 1 i 2 oraz art. 13 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, zobowiązał J. G. do opróżnienia lokalu mieszkalnego przy ul. [...] oraz do uiszczania opłat i odszkodowania.
J. G. wniosła w terminie odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, iż wydane rozstrzygnięcie jest niesłuszne, bowiem organ WAM nie wziął pod uwagę sytuacji życiowej odwołującej się, która jest osobą w podeszłym wieku, cierpiącą na liczne schorzenia, dla której zmiana miejsca zamieszkania może się źle skończyć. Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zdaniem strony, nie wskazano dlaczego jej sytuacji nie uznano za wyjątkową w rozumieniu przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. W odwołaniu strona powołała się także na treść wywiadu udzielonego w prasie przez Prezesa WAM, zgodnie z którym Agencja w celu obniżenia kosztów swojego funkcjonowania, będzie się wyzbywać lokali niepełnowartościowych, kłopotliwych w eksploatacji oraz przynoszących straty. Takim lokalem jest zdaniem strony lokal zajmowany przez nią, a zatem zaskarżona decyzja pozostaje w rażącej sprzeczności z przedstawioną w wywiadzie koncepcją. Z tych względów strona wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i zobowiązanie do wykupienia zajmowanego przez nią lokalu, niezwłocznie po uchyleniu lub zmianie zaskarżonej decyzji.
Prezes WAM nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania rozstrzygnięciem z dnia [...] czerwca 2011 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż w dniu 1 lipca 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 28, poz. 143), która przepisem art. 1 pkt 35 uchyliła dotychczasowy przepis art. 37a ustawy o zakwaterowaniu (...). Jednakże zgodnie z art. 18 ust. 1 tej noweli do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostatecznymi decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy stosuje się przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu dotychczasowym.
Ponieważ postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte przed dniem 1 lipca 2010 r., podlegała ona rozpatrzeniu zgodnie z przepisami ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w tym art. 37a, w brzmieniu sprzed wskazanej nowelizacji. Zgodnie z art. 37a ust. 1 omawianej ustawy osoby zajmujące lokal mieszkalny bez tytułu prawnego są obowiązane do jego opróżnienia, uiszczenia opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania. Natomiast stosownie do art. 37a ust. 2 wymienionej ustawy dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań.
Tryb postępowania określony powyższymi normami prawnymi nie jest trybem fakultatywnym lecz obligatoryjnym, w sytuacji zaistnienia stanu faktycznego określonego w tychże przepisach. Dlatego też organ pierwszej instancji był zobligowany do wydania decyzji nakładającej obowiązek opróżnienia lokalu i uiszczania należnych opłat oraz odszkodowania, w przypadku stwierdzenia zajmowania lokalu bez tytułu prawnego.
W niniejszej sprawie nie ulegało wątpliwości, że J. G. zajmuje lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] bez tytułu prawnego. Decyzja przydziału tego lokalu wygasła z mocy prawa wraz ze śmiercią matki strony – H. D., tj. osoby, której przyznano uprawnienie do zamieszkiwania w tym lokalu. Wniosek strony o uregulowanie tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu nie został uwzględniony ostateczną decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego [...] z dnia [...] grudnia 2010 r.
Organ II instancji zwrócił uwagę, iż przepisem szczególnym w stosunku do art. 37a ust. 2 powołanej ustawy jest jedynie art. 45 ust. 3 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r. Zgodnie z tym przepisem przymusowego wykwaterowania (art. 45 ust. 1 i 2 ustawy) nie stosuje się do: 1) kobiety w ciąży, 2) małoletniego, 3) niepełnosprawnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) lub ubezwłasnowolnionego oraz sprawującego nad taką osobą opiekę i wspólnie z nią zamieszkałego, 4) obłożnie chorego - osobę, która dysponuje dokumentem urzędowym lub zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym stan zdrowia, w którym chory bez narażenia życia lub zdrowia nie może prowadzić normalnej egzystencji, a w szczególności nie jest zdolny do podjęcia żadnej pracy, wydanym nie wcześniej niż 1 miesiąc przed wykonywaniem przymusowego wykwaterowania, 5) emeryta i rencisty spełniającego kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. Dyrektor oddziału regionalnego WAM występuje wobec takich osób z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego, orzeczenie o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, wezwanie do udziału w procesie gminy oraz określenie odszkodowania.
Strona nie wykazała, że jest osobą wymienioną w art. 45 ust. 3, w stosunku do której prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie opróżnienia lokalu nie jest możliwe. W aktach sprawy znajduje się wprawdzie zaświadczenie lekarskie, że J. G. cierpi na szereg schorzeń, co zważywszy na podeszły wiek, jest zrozumiałe. Niemniej z zaświadczenia tego nie wynika, by zainteresowana była osobą obłożnie chorą, niezdolną do samodzielnej egzystencji. Zatem w stosunku do strony ma zastosowanie ww. przepis art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.
Zdaniem Prezesa WAM, nie bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje fakt, iż J. G. ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, gdyż jest współwłaścicielem lokalu mieszkalnego w [...] przy ul. [...] i pod tym adresem jest zameldowana na pobyt stały od dnia [...] listopada 1957 r. Ponadto duże wątpliwości organu budzi faktyczne zamieszkiwanie J. G. w spornym lokalu. W trakcie prowadzonego przez organ I instancji postępowania w sprawie opróżnienia przedmiotowego lokalu ww. nigdy nie udostępniła tego lokalu celem przeprowadzenia wizji, ponadto sporadycznie odbierała pod tym adresem kierowaną do niej korespondencję.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ wskazał, iż przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest opróżnienie lokalu mieszkalnego zajmowanego bez tytułu prawnego. Dlatego organ nie badał szczególnej sytuacji w jakiej znalazła się skarżącą, albowiem takich przesłanek nie przewiduje art. 37a powołanej ustawy. Ta kwestia została natomiast zbadana w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., wydaną na podstawie art. 29 tej ustawy. Nadto organ nie zgodził się z prezentowanym przez J. G. poglądem, iż zajmowany przez nią lokal jako niepełnowartościowy jest kłopotliwy w eksploatacji i powinien zostać sprzedany. Podobne lokale w budynku przy ul. [...] wykorzystywane są jako kwatery internatowe na zakwaterowanie żołnierzy zawodowych oczekujących na przydział lokalu mieszkalnego. Wbrew twierdzeniom strony, przedmiotowy lokal pozostaje w wyłącznej dyspozycji WAM, co potwierdza pismo Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2008 r. i powinien zostać wykorzystany dla zaspokojenia potrzeb żołnierzy zawodowych. Dlatego też bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje deklarowana przez stronę gotowość do wykupu przedmiotowego lokalu.
Decyzja Prezesa WAM z dnia [...] czerwca 2011 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez J. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której strona wystąpiła o uchylenie zaskarżonej oraz utrzymanej nią w mocy decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu skargi strona podniosła, iż zamieszkiwała wraz ze swoją matką H. D. najemczynią lokalu i po jej śmierci zamieszkuje w tym lokalu nadal. W zaskarżonych decyzjach zarówno organ pierwszej instancji, jak i Prezes WAM, nie wzięli pod uwagę szczególnych okoliczności, które powodują, iż ze skarżącą powinna zostać zawarta umowa najmu, która uregulowałaby status prawny lokalu. Biorąc pod uwagę treść przepisu art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, sytuacja skarżącej jest sytuacją szczególną w rozumieniu tego przepisu, bowiem występuje u niej wyjątkowy zbieg okoliczności: podeszły wiek, związany z nim bardzo zły stan zdrowia, zła sytuacja finansowa, a także przywiązanie do określonego lokalu. Organy administracji lokalowej WAM nie wzięły w ogóle pod uwagę powyższych faktów, wobec czego pozbawianie skarżącej prawa do korzystania z lokalu pozostaje w sprzeczności z podstawowymi normami współżycia społecznego. Skarżąca wielokrotnie zwracała uwagę na swoją trudną sytuację, lecz jak dotychczas, żaden z organów administracji nie brał tego pod uwagę. W aktach sprawy znajduje się dokumentacja lekarska potwierdzająca przedstawioną powyżej argumentację, wobec czego, zaskarżone decyzje winny zostać uchylone, a sprawa powinna zostać przekazana do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę Prezes WAM wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Sąd przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji nie stwierdził, aby Prezes WAM naruszył przepisy prawa materialnego, ewentualnie przepisy postępowania administracyjnego, w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga zatem nie zasługuje na uwzględnienie.
W dniu 1 lipca 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 143). Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy nowelizującej, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostatecznymi decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy stosuje się przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu dotychczasowym. Ponieważ niniejsza sprawa została wszczęta przed 1 lipca 2010 r., podlega rozpatrzeniu zgodnie z przepisami ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w tym art. 37a, w brzmieniu sprzed wskazanej wyżej nowelizacji.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym osoby zajmujące lokal mieszkalny bez tytułu prawnego są obowiązane do jego opróżnienia, uiszczenia opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania (ust. 1). Natomiast stosownie do ust. 2 art. 37a powołanej ustawy dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań.
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej prawidłowo stwierdził, iż przepis art. 37a powołanej ustawy nakłada na organ obowiązek wydania decyzji w treści określonej w ust. 2, o ile zaistnieją przesłanki określone w ust. 1 tego przepisu.
W przedmiotowej sprawie organ zasadnie uznał, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do spornego lokalu. Tytuł ten posiadała jej matka H. D., która otrzymała imienny przydział kwatery stałej nr [...] z dnia [...] maja 1970 r. W decyzji tej nie uwzględniono innych członków rodziny. Otrzymanie przydziału osobnej kwatery stałej nie oznaczało, że J. G. wstąpiła w prawa przysługujące zmarłej matce. W tym miejscu warto przywołać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 200/11 (publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/E6D0E9C559), cyt.: "Zgodnie z treścią art. 922 k.c. prawa i obowiązki majątkowe spadkodawcy przechodzą, co do zasady, na spadkobierców zmarłego. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że dziedziczeniu podlegają tylko prawa i obowiązki o charakterze cywilnoprawnym. Zatem prawa i obowiązki wynikające z innych stosunków prawnych nie podlegają ogólnym zasadom dziedziczenia. W tej sytuacji przejście tych praw i obowiązków na osobę uprawnioną musi wynikać z innych przepisów szczególnych (porównaj motywy do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2002 r., sygn. akt III CZP 14/02, opubl. OSNC z 2002 r. Nr 12, poz. 148). Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że stosunek powstały pomiędzy wdową po żołnierzu w stanie spoczynku, a Wojskową Agencją Mieszkaniową nie ma charakteru cywilnoprawnego. Przemawia za tym przede wszystkim źródło powstania tego stosunku – decyzja przydziału osobnej kwatery stałej oraz inne uregulowania zawarte w ustawie o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, a dotyczące m. in. określenia kategorii osób uprawnionych do kwater stałych, tryb wejścia w posiadanie takiego lokalu czy skutków śmierci osoby uprawnionej. W związku z powyższym, skoro prawo zmarłej D. G. do korzystania z kwatery stałej będącej w zasobach Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wynikało z innego stosunku prawnego, niż stosunek cywilnoprawny, to oczywistym jest, iż nie podlega ono dziedziczeniu. Natomiast przepis art. 691 k.c. dotyczący kwestii wstąpienia następców prawnych zmarłego w stosunek najmu, w niniejszej sprawie w ogóle nie może mieć zastosowania, chociażby dlatego, że w niniejszej sprawie zmarłej D. G. z Wojskową Agencją Mieszkaniową nie łączył stosunek najmu. Zatem zarzut naruszenia art. 922 § 1 k.c. w zw. z art. 691 k.c. należy uznać za całkowicie chybiony". Powyższe w konsekwencji oznacza, że skarżąca bez wątpienia nie nabyła prawa do spornego lokalu.
W okolicznościach niniejszej sprawy na podkreślenie zasługuje, że samo zamieszkiwanie w przedmiotowym lokalu, a nawet ponoszenie kosztów jego utrzymania, nie czyni ze skarżącej osoby posiadającej prawo do tego lokalu. Lokale będące w dyspozycji WAM, jak wskazano powyżej, nie podlegają dziedziczeniu, ani regulacjom dotyczącym najmu lokali. Są przydzielane na podstawie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP wyłącznie podmiotom wymienionym w tej ustawie.
Artykuł 1a ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266) jednoznacznie stanowi, że przepisów tego aktu prawnego nie stosuje się do lokali będących w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Sprawy przewidziane w art. 37a ust. 1 i ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP zostały przekazane do trybu postępowania administracyjnego, a następnie sądowoadministracyjnego. Uzupełnieniem tego przepisu jest art. 45 ust. 1 powołanej ustawy, na mocy którego do wykonania obowiązku opróżnienia lokalu mieszkalnego ma zastosowanie tryb egzekucji administracyjnej. Jedynie w stosunku do osób, o których mowa w art. 45 ust. 3 ustawy, dopuszczalna jest droga sądowa przed sądem powszechnym. Oznacza to, że w takich przypadkach Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM występuje wobec nich z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego i orzeczenie o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego.
Z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż Dyrektor Oddziału WAM w [...] pismem z dnia 8 lutego 2011 r. pouczył skarżącą o treści art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r. Skarżąca w toku postępowania przed organem I instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym nie wykazała, iż jest osobą niepełnosprawną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) lub ubezwłasnowolnioną (art. 45 ust. 3 pkt 3), obłożnie chorą – stan potwierdzony dokumentem urzędowym lub orzeczeniem lekarskim (art. 45 ust. 3 pkt 4), emerytem lub rencistą spełniającym kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej (art. 45 ust. 3 pkt 5). Natomiast materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie wskazuje na możliwość zaliczenia skarżącej do ww. kategorii osób. W tej sytuacji nie można zarzucić organom WAM orzekającym w sprawie, że J. G. nie zaliczyli do kręgu osób wymienionych w art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.
Zasadnie zatem organ uznał, że skarżąca nie dysponuje tytułem prawnym do lokalu nr [...] położonego przy ul. [...]. W tych okolicznościach obowiązany był zastosować przepis art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP i orzec o opróżnieniu przedmiotowego lokalu oraz o uiszczeniu opłat pośrednich i zapłacie odszkodowania.
W ocenie Sądu, organ nie naruszył także przepisów postępowania administracyjnego, bowiem przed wydaniem zaskarżonej decyzji prawidłowo zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, a uzasadniając zaskarżoną decyzję odniósł się do całokształtu sprawy i przekonywująco wyjaśnił motywy, którymi się kierował przy wydaniu rozstrzygnięcia. Wskazać należy, że organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Obowiązany jest jednak gromadzić i przeprowadzać jedynie takie dowody, które mają znaczenie prawotwórcze na tle obowiązującego stanu prawnego. W rozpoznawanej sprawie organ nie był zatem zobowiązany - wbrew twierdzeniom skargi – do ustalania, czy skarżąca znajduje się w sytuacji wyjątkowej w rozumieniu przepisu art. 29 powołanej ustawy. W sprawie o opróżnienie przedmiotowego lokalu mieszkalnego organy WAM były związane ostatecznym rozstrzygnięciem Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. o odmowie wydania J. G. decyzji o prawie zamieszkiwania w ww. lokalu. Także do organu WAM należy ocena przydatności lokalu mieszkalnego pozostającego w jego dyspozycji. W pierwszej kolejności lokale z zasobu mieszkaniowego WAM powinny służyć zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych żołnierzy zawodowych. Tym samym nie można czynić Prezesowi WAM skutecznego zarzutu, iż nie przeznaczył lokalu mieszkalnego zajmowanego przez skarżącą do sprzedaży w sytuacji, gdy ten lokal może tymczasowo zaspokajać potrzeby mieszkaniowe żołnierzy jako kwatera internatowa.
Rozstrzygając w przedmiotowej sprawie organ zrealizował także pozostałe obowiązki wynikające z przepisów k.p.a. Skarżąca miała zagwarantowane prawo czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, z którego nie skorzystała.
Reasumując, organ prawidłowo zastosował w sprawie przepis art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Sąd nie dopatrzył się także naruszeń postępowania, które mogłyby mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia.
Mając na względzie powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło