II OW 146/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Protokolant: starszy asystent sędziego Konrad Młynkiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Starosty Świeckiego z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Świeckim a Wójtem Gminy Bukowiec w przedmiocie utrzymania szczegółowego urządzenia melioracyjnego postanawia: wskazać Starostę Świeckiego jako organ właściwy do załatwienia sprawy z wniosku Z.M. z dnia 20 stycznia 2011 r. Pismem z dnia 2 sierpnia 2011 r. Starosta Świecki wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Świeckim a Wójtem Gminy Bukowiec, poprzez wskazanie Wójta Gminy Bukowiec jako organu właściwego do wydania decyzji w sprawie utrzymania szczegółowych urządzeń melioracyjnych. W uzasadnieniu wniosku o rozstrzygnięcie sporu Starosta Świecki wskazał, że pismem z dnia 20 stycznia 2011 r. Z.M. zwrócił się o zajęcie przez Wójta Gminy Bukowiec stanowiska w sprawie "zasypania rowu oraz odpływu z drenarki". Wnioskodawca wskazał, że zniszczone zostało urządzenie wodne jakim jest rów melioracyjny, co powoduje odpływ wód na tereny należące do wnioskodawcy. Organ wyjaśnił także, że postanowieniem z dnia 31 marca 2011 r. Wójt Gminy Bukowiec przekazał przedmiotowy wniosek Staroście Świeckiemu jako organowi właściwemu w sprawie na podstawie art. 77 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm., zwana dalej Prawo wodne). We wniosku o rozstrzygnięcie przedmiotowego sporu kompetencyjnego Starosta Świecki wskazał, że art. 77 Prawa wodnego dotyczy spraw związanych z utrzymaniem urządzenia wodnego w dobrym stanie technicznym, umożliwiającym prawidłowe funkcjonowanie. Niniejsza sprawa dotyczy jednak umyślnego, świadomego działania jakim jest zniszczenie rowu melioracyjnego, a więc stworzenia przeszkody na rowie, co spowodowało zmianę kierunku odpływu wód na grunty sąsiednie. Zgodnie z art. 29 Prawa wodnego, w przypadku gdy spowodowana przez właściciela gruntu zmiana stanu wody na gruncie szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Organ wskazał, że podczas oględzin stwierdzono, iż przedmiotowy rów melioracyjny należy odtworzyć. Starosta Świecki podkreślił, że organem właściwym do wydania decyzji w przedmiotowym zakresie zgodnie z powołanymi wyżej przepisami jest Wójt Gminy Bukowiec. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Natomiast spory o właściwości między organami jednostek samorządu terytorialnego rozstrzyga co do zasady wspólny dla nich organ wyższego stopnia, a dopiero w razie braku takiego organu - sąd administracyjny (art. 22 ust. 1 § 1 k.p.a.). Oczywistym jest przy tym, że rozstrzygnięcie sporu poprzez wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy jest możliwe tylko wówczas, gdy organem właściwym jest jeden z organów pozostających w sporze. Organami pozostającymi w sporze są natomiast organ, do którego skierowano określone żądanie i który uznał się za niewłaściwy, oraz organ, któremu to żądanie zostało przekazane do załatwienia w trybie art. 65 § 1 k.p.a. i który uznaje, że przekazanie nastąpiło to wbrew jego właściwości określonej w stosownych przepisach. Ogólna właściwość organów w sprawach z zakresu prawa wodnego została określona w art. 4 ustawy Prawo wodne. W odniesieniu do poszczególnych kategorii spraw i poszczególnych zadań, właściwe organy wskazywane są poprzez dalsze przepisy ustawy. W tej sprawie należy rozważyć czy w jej stanie faktycznym ma zastosowanie art. 29 czy tez art. 77 Prawa wodnego. Pierwszy z powyższych przepisów, tj. art. 29 Prawa wodnego stanowi, że właściciel gruntu, jeśli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich (pkt 1), a także odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (pkt 2). Natomiast, jeśli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (art. 29 ust. 3 Prawa wodnego). Z kolei art. 77 Prawa wodnego jednoznacznie stanowi, że utrzymanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością Spółki wodnej, to do tej Spółki (art. 77 § 1). Z kolei z dyspozycji art. 77 § 2 Prawa wodnego wynika, że jeżeli obowiązek, o którym mowa w ust. 1, nie jest wykonywany to organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania (art. 77 § 2). W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że powyższy rów melioracyjny jest urządzeniem melioracji wodnej szczegółowej w rozumieniu art. 77 Prawa wodnego. Natomiast zdaniem Starosty Świeckiego właściwość Wójta Gminy Bukowiec miałaby wynikać ze świadomego, umyślnego działania – zniszczenia, tj. "zasypania" rowu melioracyjnego przez pana D., tj. właściciela gruntu co miało spowodować zmianę kierunku odpływu wód na grunty sąsiednie, tj. pana Z.M.. Rozpatrując powyższy argument należy podkreślić, że w stanie prawnym i faktycznym tej sprawy art. 77 Prawa wodnego jest lex specialis wobec art. 29 tejże ustawy. Wynika to z tego, że działanie właściciela gruntu zmieniające stosunki wodne na jego gruncie dotyczy funkcjonowania urządzenia melioracji wodnej szczegółowej. Natomiast ratio legis unormowania art. 77 § 2 Prawa wodnego polega na tym, że jeżeli obowiązek utrzymania w należytym stanie danego urządzenia melioracji wodnej szczegółowej nie jest realizowany, to wyłącznie właściwy organ do wydania pozwolenia wodnoprawnego, tj. w tej sprawie Starosta Świecki, jest zobowiązany nałożyć w formie decyzji stosowne obowiązki, biorąc pod uwagę także treść pozwolenia wodnoprawnego. Ponadto są one ustalane proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu oraz są ustalane przez ten organ zakresy i terminy ich wykonania. Jest więc oczywiste, że nie jest to kompetencja wójta (burmistrza), o której stanowi art. 29 Prawa wodnego. Ponadto, należy podkreślić, że urządzenie melioracji wodnej szczegółowej jest inwestycją o charakterze liniowym, które przebiega na dłuższym odcinku niż tylko jedna nieruchomość, stąd wszelkie działania muszą być skoordynowane z utrzymaniem jego drożności na całej długości. W przeciwnym przypadku, gdyby przyjąć stanowisko Starosty Świeckiego, oznaczałoby to, że nakładane przez właściwych wójtów na podstawie art. 29 Prawa wodnego stosowne nakazy dotyczyłyby z jednej strony urządzenia melioracji wodnej szczegółowej, czego nie reguluje to unormowanie, a z drugiej strony w żaden sposób nie mógłby zapewnić prawidłowej, tj. skoordynowanej jego drożności, tj. właściwego utrzymania na całej jego długości. Ponadto jest oczywiste, że przywrócenie prawidłowego utrzymania danego urządzenia melioracji wodnej szczegółowej zgodnie z dyspozycją art. 77 Prawa wodnego, po wydaniu stosownej decyzji przez Starostę Świeckiego, powinno także usunąć szkodliwe zmiany w odpływie wody dla gruntów sąsiednich. Dlatego też unormowanie z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego w tym stanie prawnym i faktycznym nie tworzy normy kompetencyjnej dla Wójta Gminy Bukowiec. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Starostę Świeckiego jako organ właściwy do załatwienia sprawy z powyższego wniosku na podstawie art. 4 i art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a.