I OSK 1359/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie NSA Joanna Runge- Lissowska del. WSA Jacek Fronczyk Protokolant specjalista Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Łd 395/11 w sprawie ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia na kontynuowanie nauki szkolnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania, 2. odstępuje od zasądzenia od P. W. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 17 maja 2011 r. (sygn. akt II SA/Łd 395/11) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – po rozpoznaniu skargi P. W. – uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 k.p.a. i art. 104 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. – Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), Prezydent Miasta Ł. odmówił P. W. umorzenia kwoty [...] zł. z tytułu nienależnie pobranego świadczenia na kontynuowanie nauki szkolnej. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji podniósł, iż P. W. wystąpił z prośbą o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń na kontynuowanie nauki szkolnej w okresie od dnia [...] października 2001r. do dnia [...] stycznia 2002r. oraz w okresie od dnia [...] marca do dnia [...] sierpnia 2002 r., wniosek swój motywując trudną sytuacją: finansową, zdrowotną oraz rodzinną. Z uwagi na powyższe Prezydent, odwołując się do treści art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, podkreślił, że zgodnie z tym przepisem zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań może nastąpić jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach to jest wtedy, kiedy - z jednej strony - uzasadnione jest to sytuacją osoby lub rodziny, o takie umorzenie występującej, a z drugiej - jej sytuacją, w której mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest ona w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudnej sytuacji życiowej z niezależnych od siebie powodów. W toku postępowania ustalono, że P. W. mieszka z babcią, ale zadeklarował prowadzenie oddzielnego gospodarstwa domowego. Ze złożonego zaś oświadczenia majątkowego wynikało, iż jest on współwłaścicielem domu o powierzchni [...] m2, działki o powierzchni [...] m2 a także właścicielem samochodu osobowego marki F. W trakcie wywiadu środowiskowego strona oświadczyła wprawdzie, że nie osiąga dochodu z prowadzonej od dnia [...] kwietnia 2009 r. działalności gospodarczej, ale z informacji uzyskanej z Urzędu Skarbowego wynikało, że P. W. w 2009 r. osiągnął dochód w wysokości [...] zł. Po skorzystaniu z możliwości zapoznania się i wypowiedzenia, co do zebranych materiałów, wnioskodawca podtrzymywał stanowisko, iż nie uzyskuje dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej bowiem z działalnością tą wiążą się różne koszty ( opłacenie lokalu oraz składki na ubezpieczenie społeczne). Zdaniem organu, stanowisko zainteresowanego nie znajdowało potwierdzenia w materiale dowodowym i w związku z tym Prezydent Miasta Ł. uznał, iż przedstawiona wyżej sytuacja nie miała charakteru szczególnego, co uprawniałoby do zastosowania wobec wnioskodawcy ulg określonych w art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Dodatkowo wskazano, że P. W. nie figuruje w ewidencji osób z orzeczonym stopniem niepełnosprawności a jest osobą młodą, która rozpoczyna karierę zawodową. Rozpatrując sprawę w instancji odwoławczej, na skutek odwołania wniesionego przez stronę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i stanowisko Prezydenta Miasta Ł. a ponadto, odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu, podkreślił, że wprawdzie w interesie strony leży uzyskanie korzystnego dla niej rozstrzygnięcia, jednakże "słuszny interes strony" nie może zobowiązywać organu administracji do wydania decyzji z naruszeniem prawa. Podkreślono, że odwołujący się był osobą dorosłą i powinien mieć świadomość konieczności ponoszenia konsekwencji swoich działań, także w aspekcie rzetelności w wypełnianiu zobowiązań wobec organu administracji, by nie przerzucać odpowiedzialności za jego prywatne sprawy i niepowodzenia w życiu. W konkluzji Kolegium uznało, że nie zaistniała w omawianym przypadku szczególna sytuacja, uzasadniająca umorzenie świadczenia nienależnie pobranego na podstawie art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. W skardze na wyżej przedstawioną decyzję P. W. zarzucił organom obu instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest: art. 104 ust. 4 i 5 ustawy o pomocy społecznej oraz przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 6 – 9, art. 77, art. 107 § 3 k.p.a. Skarżący twierdził, że zaskarżona decyzja została w części wydana bez podstawy prawnej, a także z rażącym naruszeniem prawa. Dotknięta jest bowiem w części wadą kwalifikowaną, uzasadniającą - w myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - stwierdzenie jej nieważności, gdyż należność ustalona decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. uległa przedawnieniu. Niezależnie od powyższego skarżący wywodził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem granic uznania administracyjnego, bowiem nie rozważono należycie, czy zwrot świadczenia w całości stanowiłby dla niego nadmierne obciążenie i, czy niweczyłby skutki udzielonej pomocy. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uchylając – na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.),dalej w skrócie: P.p.s.a, - zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. Sąd podniósł, że przedmiotem niniejszej sprawy była ocena zgodności z prawem decyzji wydanej na podstawie art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Sąd zaakcentował przy tym konieczność wnikliwego rozpoznania sprawy przez organ, wszechstronnego rozważenia przezeń przesłanek wymienionych w art. 104 ust. 4 w/w ustawy oraz zauważył, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż jeśli w sprawach pozostawionych przez przepisy uznaniu administracyjnemu interes społeczny nie stoi temu na przeszkodzie i leży to w możliwości organu administracji, organ ten ma obowiązek załatwić sprawę w sposób pozytywny dla strony. Odnosząc powyższe do analizowanej sprawy Sąd Wojewódzki stwierdził, że poza sporem było, iż decyzjami z dnia [...] lipca 2004 r. i z dnia [...] października 2008 r. Prezydent Miasta Ł. uznał za świadczenie nienależnie pobrane pomoc pieniężną na kontynuowanie nauki wypłaconą skarżącemu w okresie od [...] października 2001r. do [...] stycznia 2002r. oraz od dnia [...] marca 2002r. do [...] sierpnia 2002r. Decyzje te stały się ostateczne, co skutkowało tym, że podnoszone w skardze zarzuty, odnoszące się do zasadności decyzji o uznaniu za świadczenie nienależnie pobrane udzielonej mu pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki, nie mogły odnieść zamierzonego przez niego skutku prawnego w postępowaniu toczącym się na skutek jego wniosku o umorzenie świadczenia na podstawie art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Przedawnienie natomiast należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia stanowić mogło jedynie – jak wywodził Sąd - określoną w art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. – Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) - podstawę zarzutu w sprawie egzekucyjnej. Jednocześnie Sąd Wojewódzki stwierdził, że z akt sprawy wynikało, iż skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie fryzjerstwa i pozostałych zabiegów kosmetycznych, sprzedaży hurtowej perfum i kosmetyków. W 2009 r., jako osoba bezrobotna, otrzymał też pomoc publiczną w wysokości [...] zł. współfinansowaną ze środków Unii Europejskiej (w ramach europejskiego Funduszu Społecznego, w oparciu o wniosek rozliczeniowy otrzymanych środków na podjęcie działalności gospodarczej). Treść zaświadczenia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...] maja 2010 r. dowodziła też, że w dniu [...] kwietnia 2010r. złożył on zeznanie podatkowe, w którym wykazał dochód do opodatkowania w wysokości [...] zł. Na tej też podstawie organy administracji uznały za niewiarygodne twierdzenia skarżącego, że w 2009 r. jego dochód wynosił [...] zł. miesięcznie. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, uszło jednak uwagi organów, iż ustawa o pomocy społecznej, stanowiąca materialnoprawną podstawę prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie, w art. 8 określa sposób ustalania dochodu na potrzeby tej właśnie ustawy. Sąd podkreślił przy tym, że art. 8 ust. 5 w/w ustawy odrębnie określa sposób ustalania dochodu osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem od osób fizycznych na zasadach określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych (pkt 1) oraz opodatkowaną na zasadach określonych w przepisach o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (pkt 2). Z materiału dowodowego nie wynikało natomiast nawet, aby organy administracji poczyniły ustalenia, co do tego, w jaki sposób jest opodatkowany uzyskiwany przez skarżącego dochód z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Podobnie, za niewystarczające Sąd ocenił ustalenia, dotyczące sytuacji zdrowotnej skarżącego oraz jej wpływu na możliwość uzyskiwania przez niego dochodu. Choć bowiem - w toku postępowania - skarżący powoływał się na okoliczności związane z jego stanem zdrowia, które mogą mieć wpływ na jego sytuację materialną oraz możliwość uzyskiwania dochodów (wskazywał na konieczność stałego przyjmowania leków antydepresyjnych i korzystania z wizyt lekarskich), to okoliczności te nie zostały w dostateczny sposób zbadane, co stanowiło naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd Wojewódzki polecił zatem, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy uczyniono zadość powinnościom wynikającym z jego rozważań, wyjaśniając wszelkie okoliczności istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia o żądaniu skarżącego. W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Ł. zarzuciło Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi naruszenie: 1) prawa materialnego to jest: a) art. 104 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że w sprawie o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń dochód strony należy ustalać na podstawie przepisu art. 8 ust. 5 ustawy, regulującego sposób obliczania dochodu w sprawach o przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, b) art. 8 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej - przez niewłaściwe jego zastosowanie polegające na przyjęciu, że powinien on być uwzględniany w sprawie o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń; 2) przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy to jest: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej i art. 7 k.p.a. poprzez przyjęcie, że organy administracji nie wyważyły interesu społecznego i słusznego interesu strony i nie dały prymatu interesowi indywidualnemu, podczas gdy zarówno charakter dochodzonego od skarżącego świadczenia, jak i okoliczności sprawy świadczyły o braku po stronie skarżącego "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 104 ust, 1 ustawy o pomocy społecznej, mogącego uzasadniać umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń, b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, że stan faktyczny sprawy nie został należycie zbadany, podczas gdy organy w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wnosiło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi wraz z zasądzeniem kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej akcentowano, że Sąd Wojewódzki dokonał błędnej interpretacji przepisu będącego materialnoprawną podstawą decyzji to jest art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, gdyż przyjął, że ustalenia, dotyczące sytuacji dochodowej skarżącego powinny być dokonywane w oparciu o przepis art. 8 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Treść tego ostatniego zaś przepisu winna być analizowana w kontekście brzmienia całego art. 8 ustawy. Z początkowego fragmentu przepisu art. 8 wynika natomiast, że przedmiotem jego regulacji są warunki ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej ("prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje" - art. 8 ust. 1 ab initio ustawy). Jednym z tych warunków – jak wywodził skarżący kasacyjnie - jest spełnienie kryterium dochodowego i w tym celu w kolejnych ustępach przepisu art. 8 unormowano, co należy rozumieć pod pojęciem "dochodu" i jak się go oblicza. Przepis ten zatem ma zastosowanie tylko do sytuacji, gdy jednostka ubiega się o uzyskanie świadczenia z pomocy społecznej. Sprawa, w której zapadł zaskarżony wyrok, dotyczy natomiast czegoś zgoła odmiennego i - w ocenie Kolegium - do tej sprawy nie można odnosić przepisu, który dotyczy warunków nabycia praw do świadczeń. W sprawie niniejszej chodziło bowiem o to, że to organ miałby zrezygnować z dochodzenia nienależnie pobranej kwoty przez skarżącego, a nie o to, że skarżący miałby uzyskać prawo do świadczenia. W ocenie Kolegium, były to dwie odmienne konstrukcje, a przepis art. 8 (w tym jego ust. 5) ustawy o pomocy społecznej - może mieć zastosowanie tylko w sprawach o przyznanie świadczeń, a nie w sprawach o rezygnację z dochodzenia świadczeń nienależnie pobranych. Skarżący kasacyjnie organ podnosił także, że błędne zastosowanie art. 8 ust. 5 ustawy stanowiło konsekwencję błędnej wykładni przepisu art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, który Sąd pierwszej instancji interpretował w sposób nie dający się pogodzić jego funkcją (przepis odnosi się bowiem do świadczeń już przyznanych, ale z różnych powodów podlegających zwrotowi, w tym z powodu pobrania świadczenia nienależnie). Ponadto podnoszono, że w toku postępowania administracyjnego nie doszło do naruszenia przepisów proceduralnych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Akcentowano, że ocena naruszenia przez organy zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywatela powinna być zindywidualizowana, uwzględniająca okoliczności konkretnej sprawy. Nie można bowiem było pomijać milczeniem charakteru żądania skarżącego, zwłaszcza, że jego sytuacja materialna nie była szczególnie trudna, podobnie jak jego stan zdrowia (stale przyjmowanie leków i wizyty lekarskie, oceny tej nie zmieniały). Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej. Podstawy te sprowadzały się do zarzutu obrazy prawa materialnego w postaci art. 104 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez błędną jego wykładnię oraz art. 8 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie a także do naruszenia przepisów postępowania to jest: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w związku z art. art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej i art. 7 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty te Naczelny Sąd Administracyjny uznał za usprawiedliwione. W zaskarżonym wyroku, który dotyczył oceny legalności decyzji odmawiającej stronie umorzenia nienależnie pobranego przez nią świadczenia na kontynuowanie nauki w kwocie [...] zł., Sąd Wojewódzki zarzucił organom naruszenie przepisów proceduralnych w postaci art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. stwierdzając, że w sposób niedostateczny organy te zbadały stan faktyczny sprawy, co w szczególności odnosiło się do sytuacji zdrowotnej skarżącego, który twierdził, że zmuszony jest do stałego przyjmowania leków antydepresyjnych i korzystania z wizyt lekarskich. Zwrócić jednak w tym miejscu należy uwagę, że po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję w przypadku stwierdzenia, że narusza ona przepisy postępowania ( inne niż określone w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a.), ale tylko w sytuacji, gdy naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ta ostatnia zaś konstatacja – zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą w sądownictwie administracyjnym – oznacza, że gdyby nie doszło do naruszenia przepisów proceduralnych to najprawdopodobniej zapadłoby rozstrzygnięcie zupełnie odmiennej treści. Przenosząc powyższe na grunt analizowanej sprawy należy to rozumieć w ten sposób, że w związku z faktem, iż strona cierpi z powodu określonego schorzenia lub ponosi wydatki związane z zakupem leków antydepresyjnych i opłacaniem wizyt lekarskich to – w ocenie Sądu Wojewódzkiego – (jak należy się domyślać) najpewniej nie jest w stanie uczynić zadość nałożonemu nań zobowiązaniu finansowemu. To stanowisko Sądu nie zostało jednak w żaden sposób uzasadnione i rozwinięte. Z materiału dowodowego wynikało zaś, że strona nie jest osobą skrajnie ubogą. Wręcz przeciwnie, P. W. jest współwłaścicielem domu o powierzchni [...] m2, działki o powierzchni [...] m2 a także właścicielem samochodu osobowego marki F. Prowadząc zaś działalność gospodarczą, w zakresie fryzjerstwa i pozostałych zabiegów kosmetycznych, sprzedaży hurtowej perfum i kosmetyków od dnia [...] kwietnia 2009 r. osiągnął w 2009 r. dochód ( nie przychód) w wysokości [...] zł. (zaświadczenie z Urzędu Skarbowego). Ponadto fakt prowadzenia powyższej działalności dowodzi także, że pomimo choroby, P. W. jest w stanie zupełnie sprawnie funkcjonować społecznie w tym też zawodowo. W tych warunkach trudno przyjąć, by sam fakt wystąpienia u uczestnika choroby oraz ponoszenie przez niego wydatków związanych z jej leczeniem stanowiły dla niego sytuację tak szczególną, że mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest on w stanie samodzielnie jej przezwyciężyć z niezależnych od siebie powodów. Przyjmując zaś pogląd odmienny, Sąd winien go uzasadnić, czego jednak nie uczynił. Natomiast uchylenie zaskarżonej do Sądu decyzji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. następuje, jeżeli decyzja ta narusza przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na rozstrzygnięcie. W analizowanej sprawie podstawę orzekania stanowił art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej oraz - z racji uznaniowego charakteru decyzji - art. 7 k.p.a. Słusznie jednak zwraca uwagę skarżące kasacyjnie Kolegium, że ocena naruszenia przez organy zasady uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywatela powinna być zindywidualizowana, czyli winna uwzględniać okoliczności konkretnej, danej sprawy. Przyjęcie zaś przez Sąd Wojewódzki, że organy administracji nie wyważyły w sposób właściwy w tym przypadku interesu społecznego i słusznego interesu strony bo nie dały prymatu interesowi indywidualnemu, podczas gdy zarówno charakter dochodzonego od skarżącego świadczenia, jak i okoliczności sprawy a zwłaszcza sytuacja majątkowa P. W., świadczyły o braku po jego stronie "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 104 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, też nie zostało przez Sąd pierwszej instancji w zasadzie wyjaśnione. Powyższe prowadzi zresztą do materialnoprawnego aspektu sprawy, to jest zarzutu obrazy art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej w powiązaniu z art. 8 ust. 5 tejże ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w tym zakresie zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej. Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej zawiera szereg definicji legalnych, do których należy m. in. pojęcie dochodu, stosowane w przypadku ustalania prawa do świadczeń przysługujących na podstawie przepisów tej ustawy. Temu pojęciu poświęcone są regulacje prawne zawarte w art. 8 ustawy, które są zróżnicowane w zależności od źródeł dochodu ubiegającego się o świadczenie i innych uwarunkowań. Ma rację zatem skarżący kasacyjnie organ twierdząc, że regulacje zawarte w art. 8 ustawy o pomocy społecznej stanowią całość legislacyjną i powinny być interpretowane w kontekście brzmienia całego artykułu 8. Z początkowego zaś fragmentu przepisu art. 8 ust. 1 wynika wprost, że przedmiotem jego regulacji są warunki ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej. Zatem przepis art. 8 ust. 5 precyzujący, co uważa się za dochód w przypadku prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, ma zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy wnioskodawca ubiega się o uzyskanie świadczenia z pomocy społecznej. W analizowanej zaś sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, bowiem przedmiotem decyzji była nie kwestia przyznania stronie świadczenia pomocowego a rezygnacja z dochodzenia od strony zwrotu nienależnie pobranej przez nią kwoty takiego świadczenia. Żaden przy tym z przepisów ustawy o pomocy społecznej nie przewiduje, aby w tego rodzaju sprawach stosować, przy ustalaniu wysokości dochodu uzyskiwanego przez stronę, regulacji odnoszącej się do spraw, których przedmiotem jest wyłącznie przyznanie wnioskodawcy świadczenia. Przy ponownym zatem rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki, mając na uwadze, że przepis art. 8 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej nie ma zastosowania w przypadku postępowań prowadzonych na zasadzie art. 104 ust. 1 w/w ustawy, ponownie dokona oceny legalności zaskarżonej decyzji a w przypadku, gdyby doszedł do przekonania, że decyzja ta narusza prawo materialne w sposób mający wpływ na wynik sprawy lub narusza przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, pogląd swój w należyty sposób uzasadni. Biorąc pod uwagę, że skarga kasacyjna okazała się usprawiedliwiona Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 185 § 1 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji. Z uwagi na charakter sprawy, która dotyczyła wniosku o umorzenie obowiązku świadczenia pieniężnego mającego swoje źródło w świadczeniach pomocowych, rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego zostało wydane na zasadzie art. 207 § 2 P.p.s.a.