I SA/Gd 1153/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Fabińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi M. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 14 września 2011 r. nr [...] w przedmiocie umożliwienia stronie zapoznania się ze znajdującymi się w aktach sprawy dokumentami zawierającymi informacje niejawne i sporządzenia z nich notatek i kopii oddala skargę. Postanowieniem z dnia 14 września 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej , działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 239 oraz art. 179 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), dalej jako O.p., po rozpatrzeniu zażalenia M. C. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: "A" w B., utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 21 czerwca 2011 r. którym odmówiono podatnikowi zapoznania się ze znajdującymi się w aktach sprawy dokumentami zawierającymi informacje niejawne i sporządzenie z nich notatek i kopii. Rozstrzygniecie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Na mocy postanowienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 21 stycznia 2011 r. wszczęto wobec podatnika kontrolę w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za okres od września 2006 r. do marca 2008 r. Kontrolę zakończono podpisaniem protokołu przez pełnomocnika podatnika w dniu 17 maja 2011 r. W ramach postępowania kontrolnego Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej postanowieniami z dnia 4 marca 2011 r. i dnia 28 kwietnia 2011 r. wyłączył z jawności informacje zawarte w dokumentach wyszczególnionych w tych postanowieniach w części nie dotyczącej podatnika M. C. a dotyczące danych zawartych m.in.: w decyzjach Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej dla firm: "B" Sp. z o.o. w W. i dla "C" Sp. z o.o.. Wyłączono też jawność danych zawartych w protokole sprawdzenia prawidłowości i rzetelności badanych dokumentów w "B" Sp. z o.o. dokonanego w ramach postępowania kontrolnego przeprowadzonego w "C" Sp. z o.o. wraz z załącznikami oraz dane z 13 protokołów przesłuchań świadków, podejrzanych i stron prowadzonych przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, funkcjonariuszy Centralnego Biura Śledczego Komendy Głównej Policji Zarządu, Prokuratora Prokuratury Rejonowej. Wnioskiem z dnia 16 maja 2010 r. podatnik, reprezentowany przez pełnomocnika, wystąpił z wnioskiem o uchylenie klauzuli tajności i umożliwienie kontrolowanemu zapoznanie się ze wszystkimi dokumentami w całości, w tym z informacjami, których jawność wyłączono. Zdaniem pełnomocnika, bez znajomości znacznej części akt sprawy, nie można ani wypowiedzieć się co do zebranych materiałów dowodowych postępowanie kontrolnego,( np. decyzji podatkowych wydanych w sprawie "B" Sp. z o.o., zeznań świadków, zgłosić wniosków dowodowych) ani ustosunkować się wyczerpująco do ustaleń zawartych w protokole kontroli z dnia 4 maja 2011 r. Wątpliwości pełnomocnika ponadto budzi zakwalifikowanie części informacji zwartych w dokumentach, jako nie dotyczących podatnika, w sytuacji, gdy te dowody stanowią podstawę ustaleń faktycznych protokołu kontroli. W odpowiedzi organ I instancji postanowieniem z dnia 21 czerwca 2011 r. odmówił podatnikowi zapoznania się ze znajdującymi się w aktach sprawy dokumentami zwierającymi informacje niejawne oraz sporządzenie notatek i kopii. Organ powołując się na treść art. 178 i 179 O.p. wskazał, że jawność informacji wyłączona została jedynie wobec danych nie dotyczących podatnika, a których ujawnienie mogłoby naruszać interes innych podmiotów gospodarczych. Wyłączeniu podlegały dane adresowe świadków, zeznania dotyczące osób trzecich oraz dane dotyczące podmiotów gospodarczych niezwiązanych z przedmiotowym postępowaniem. Organ I instancji dodał też, że powyższe informacje nie stanowiły podstawy dla ustaleń zawartych w protokole kontroli podatkowej i pozostają bez znaczenia dla prowadzonej sprawy, ponieważ nie dotyczą podatnika oraz kwestionowanych przez organ kontroli skarbowej dostaw paliwa przez "B" Sp. z o.o.. Organ podniósł , że ujawnienie powyższych danych stanowiłoby naruszenie interesu publicznego rozumianego jako dobro osób trzecich (ponieważ wyłączeniem objęte zostały informacje bezpośrednio dotyczące osób lub podmiotów nie będących stroną postępowania) oraz naruszenie art. 51 Konstytucji RP i ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. Nr 101 poz. 926 ze zm.). Za takie dane uważa się zgodnie z art. 6 ustawy o ochronie danych osobowych wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej. W interesie publicznym leży, aby organy podatkowe prowadzące postępowanie wobec określonego podmiotu nie ujawniły danych innych podmiotów niezwiązanych ze sprawą, jakie uzyskali w trakcie czynności służbowych, które pozwoliłby osobom nieuprawnionym na ich identyfikację. Stanowisko to utrzymał w mocy Dyrektor Izby Skarbowej wydając postanowienie z dnia 14 września 2011 r., w którym wskazał, że kluczowe dla postępowania okoliczności zawarte w dokumentach, a związane z nieprawidłowościami stwierdzonymi w toku kontroli i opisanymi w protokole z kontroli, zostały stronie ujawnione. Wyłączono jawność jedynie danych osobowych (nr PESEL, adresu) oraz informacje, które nie dotyczą podatnika a umożliwiają identyfikację osób fizycznych i działań podejmowanych przez inne podmioty gospodarcze niezwiązane z podatnikiem. M. C. złożył skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, uzupełnioną pismami z dnia 14 grudnia 2011 r. i z dnia 10 stycznia 2012 r., w której wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji. Zdaniem podatnika organy dopuściły się naruszenia art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 O.p., a także art. 179 § 1 i § 2 O.p. w zw. z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (t.j. Dz.U. z 2011 r., Nr 41, poz. 214 z późn. zm.) oraz art. 217 § 1 i § 2 O.p. w zw. z art. 210 § 4 w zw. z art. 219 O.p.. Naruszenie powyższych przepisów przez organ odwoławczy polegało na utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji z dnia 21 czerwca 2011 r., w sytuacji ,gdy istniały podstawy do jego uchylenia oraz bezzasadnym uniemożliwieniu podatnikowi zapoznania się ze znajdującymi się w aktach sprawy dokumentami zawierającymi informacje niejawne i sporządzenia z nich notatek i kopii. Wyłączenie z jawności części materiałów było zdaniem skarżącego bezzasadne (np.: danych adresowych świadków, gdyż O.p. nie zna pojęcia świadka incognito) i uniemożliwiło mu wypowiedzenie się w sprawie materiałów dowodowych i zgłoszenie nowych wniosków dowodowych. Skarżący zarzucił organom niekonsekwencję polegającą na wydawaniu odmiennych postanowień w analogicznych stanach faktycznych. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, uzupełnionej pismem z dnia 3 stycznia 2012 r., wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Wyniki tej kontroli wskazują, że skarga w przedmiotowej prawie jest bezzasadna, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z zasadą jawności postępowania podatkowego wobec stron, sprecyzowaną w art. 178 § 1 O.p., strona ma prawo do wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, przy czym prawo to przysługuje też po zakończeniu postępowania. W myśl § 3 cytowanego artykułu strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów. Opisana wyżej zasada jawności doznaje ograniczenia sprecyzowanego w art. 179 § 1 i 2 O.p., zgodnie z którym przepisów art. 178 O.p. nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami, o których mowa w § 1, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia ,na które służy zażalenie. W przedmiotowej sprawie organy podatkowe odmówiły skarżącemu zapoznania się ze znajdującymi się w aktach sprawy dokumentami zawierającymi informacje niejawne i sporządzenia z nich notatek, powołując się na interes publiczny. Pojęcie "interes publiczny" nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane w art. 179 § 1 O.p., jednakże obowiązkiem organu jest wskazanie w realiach konkretnej sprawy, w czym upatruje interesu publicznego i jaka jest jego treść. Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił w zaskarżonym postanowieniu , że pod pojęciem "interesu publicznego" mieści się dobro osób trzecich, nie będących stroną w toczącym się postępowaniu, których dotyczą informacje zawarte we włączonych do akt sprawy dokumentach, bowiem zawierają istotne dane o tych podmiotach. Pogląd ten należy podzielić. Analizując bowiem dotychczasowy dorobek orzecznictwa sądowego można przyjąć, że pod pojęciem tym należy rozumieć korzyść służącą ogółowi; dyrektywę postępowania, nakazującą respektowanie takich wartości wspólnych dla całego społeczeństwa jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (patrz: wyrok WSA w Lublinie z dnia 16 listopada 2007 r., I SA/Lu 506/07, WSA w Opolu z dnia 28 marca 2008r., I S.A./Op311/07, WSA w Szczecinie z dnia 17 czerwca 2009 r., I SA/Sz 260/09). W szczegółowych rozważaniach na ten temat WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 15 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Wr 1703/07 wskazał, że w interesie publicznym leży, aby organy podatkowe prowadząc postępowanie wobec określonego podmiotu nie ujawniły danych innych podmiotów niezwiązanych ze sprawą, jakie uzyskali w trakcie czynności służbowych, które pozwoliłyby osobom nieuprawnionym na ich identyfikację .Sad orzekający w sprawie aprobuje zaprezentowane przez WSA we Wrocławiu wywody. Odnosząc zatem powyższe do okoliczności faktycznych i prawnych badanej sprawy, należało uznać,że wyłączenie i odmowa umożliwienia skarżącemu (jego pełnomocnikowi) zapoznania się z wyłączonymi danymi obejmującymi np. adresy czy numery PESEL świadków oraz adresy podmiotów nie będących stroną postępowania, jest odmową leżącą w interesie publicznym, wskazanym jako przesłana zastosowania art. 179 § 1 O.p.. Trzeba zauważyć. że skoro organ podatkowy uprawniony jest do wyłączenia z akt sprawy całego dokumentu, to zasadne jest przyjęcie wniosku o możliwości pozbawienia dostępu strony tylko do części dokumentu. Z taką zaś bezspornie sytuacją mamy do czynienia w tej sprawie, albowiem pełnomocnik strony zapoznał się z dokumentami, z których tylko pewne dane( przykładowo wskazane powyżej) wyłączono z jawności. Było to zaś podyktowane ochroną danych osób fizycznych i podmiotów gospodarczych nie związanych ze sprawą skarżącego. Z tych też względów zarzut naruszenia art. 179 § 1 i 2 O.p. uznać należało za chybiony. Bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 233 § 1 pkt 1 O.p. w zw. z art. 239 O.p., w myśl którego organ odwoławczy wydaje postanowienie, którym utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Przepis ten jest realizacją zasady dwuinstancyjności postępowania wyrażonej w art. 127 O.p. Każda zatem sprawa podatkowa (i wpadkowa) podlega dwukrotnemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu, co wiąże się dla organu z obowiązkiem dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Istotą postępowania odwoławczego nie jest wyłącznie kasacyjna kontrola zaskarżonego postanowienia, ale ponowne rozstrzygnięcie sprawy, w której postanowienie organu odwoławczego ma charakter merytoryczny .W niniejszej sprawie organ odwoławczy, po ponownym rozpoznaniu sprawy, nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia i było to, zdaniem Sądu, stanowisko prawidłowe. Stąd też zarzut naruszenia przez organ odwoławczy przepisów art. 233 § 1 pkt 1 O.p. w zw. art. 239 O.p. Sąd uznał za niezasadny. Wbrew zarzutom skargi w sprawie nie naruszono też art. 217 § 1 i 2 w zw. z art. 210 § 4 O.p.. Zaskarżone postanowienie, tak samo jak postanowienie je poprzedzające ,zawiera prawidłowe oznaczenie organu podatkowego, datę jego wydania, oznaczenie strony, powołanie podstawy prawnej i rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem faktycznym i prawnym. Dodatkowo postanowienia zawierają pouczenia o trybie ich zaskarżenia. Zatem postanowienia te spełniają wymogi ustawowe a to czyni zarzut skarżącego w tym przedmiocie bezzasadny. Z tych względów skarga, jako niezasadna , podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a..