II SA/Rz 816/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi T. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego -skargę oddala- II SA/Rz 816/11 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania T. D. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2011 r. ([...]) w sprawie przyznania T. D. zasiłku celowego w kwocie 128 169; zł z przeznaczeniem na budowę budynku mieszkalnego w związku ze zniszczeniem budynku położonego w miejscowości S. na skutek ulewnych deszczy w miesiącu maju i czerwcu 2010 r., w wyniku których powstało osuwisko czynne, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 40, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.), postanowiło orzec o uchyleniu zaskarżonej decyzji w części dotyczącej określenia terminu rozliczenia drugiej raty pomocy i określenia terminu rozliczenia II raty zasiłku do dnia 31 października 2011 r. oraz o utrzymaniu w pozostałej części zaskarżonej decyzji w mocy. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy stwierdził, że ustalony w pierwszej instancji termin rozliczenia drugiej raty zasiłku jest zbyt krótki i podzielił stanowisko odwołującego się, iż w tak krótkim terminie nie jest możliwe wybudowanie budynku mieszkalnego. Stąd też termin ten określił na nowo, tj. na dzień 31 października 2011 r., który powinien umożliwić skarżącemu zebranie i dostarczenie niezbędnych faktur – rachunków celem rozliczenia drugiej transzy pomocy. Nadto podkreślił, że zgodnie z zasadami pomocy społecznej osobom lub rodzinom, których budynki lub lokale mieszkalne zostały zniszczone w wyniku powodzi, osunięcia ziemi lub silnych wiatrów pomoc jest udzielana po oszacowaniu szkód przez osobę posiadającą uprawnienia zawodowe do szacowania nieruchomości. Operat szacunkowy B. Ł. został sporządzony zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) i pozwala w sposób prawidłowy ustalić wartość szkód nieruchomości. Przedmiotem wyceny, zgodnie z wytycznymi Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, jak również Wojewody z dnia [...] września 2010 r. do pomocy na odtworzenie budynku (lokalu mieszkalnego) może być tylko sam budynek mieszkalny. Niezasadne są uwagi odwołującego się odnośnie podatku VAT, bowiem operat nie zawiera cen materiałów budowlanych. Wycena została sporządzona przy uwzględnieniu aktualnie kształtujących się cen robót budowlanych, cen czynników produkcji z uwzględnieniem stanu technicznego budynku mieszkalnego. Kosztorys sporządzony przez P. B. nie mógł stanowić podstawy do wydania decyzji przyznającej przedmiotowy zasiłek celowy, gdyż nie posiada on kwalifikacji do szacowania nieruchomości. Organ odwoławczy wskazał również, że w przedmiotowej sprawie organy działają w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że mają pewną swobodę rozstrzygnięcia, która jednak nie może być dowolna. Organ I instancji wywiązał się należycie z obowiązków procesowych wynikających w szczególności z art. 7, 8, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a., przeprowadzając postępowanie wyjaśniające, szczegółowy wywiad środowiskowy. Słusznie też przyjął, iż pomoc udzielona odwołującemu się jest adekwatna do możliwości finansowych Państwa w tym zakresie oraz celów pomocy społecznej, która nie zmierza do likwidacji wszystkich skutków powodzi, lecz do pomocy najbardziej potrzebującym, a przyznane zasiłkiem celowym środki nie mogą stanowić odszkodowania za zniszczenie nieruchomości. Wojewódzki Sąd administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Sąd rozpoznający skargę na akt administracyjny (tu decyzja) dokonuje jego oceny mając na uwadze wyłącznie stan prawny obowiązujący w dniu podjęcia aktu (wydania decyzji), jak i stan sprawy istniejący na ten dzień, a wynikający z akt administracyjnych (art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Stosownie zaś do przepisu art. 134 § 1 powyższej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 tej ustawy Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w omówionych zakresie, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, w konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu. Postępowanie administracyjne w sprawie niniejszej prowadzone było na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa". Przepis art. 40 ustawy stanowi: "1. Zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego, 2. Zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej, 3. Zasiłek celowy, o którym mowa w ust. 1 i 2 może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi". Zawarta w tych przepisach regulacja oparta jest na uznaniu administracyjnym. Oznacza to, że właściwy w sprawie organ administracji po dokonaniu prawidłowych ustaleń faktycznych (zgodnych z rzeczywistością), mając na uwadze zasady udzielania pomocy z pomocy społecznej, ma swobodę w podjęciu decyzji co do przyznania takiej pomocy. Konstrukcja wspomnianej wyżej regulacji prawnej obliguje organy administracji szczególnie do należytego i przekonywującego uzasadnienia swego stanowiska. Swobodne uznanie nie może być tożsame z dowolnością. Rozpatrując zatem wniosek o przyznanie pomocy organ musi kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ustawy, a więc koniecznością dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, o ile potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pomoc społeczna, co zresztą podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ma bowiem na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasady i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy, por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6.11.2009 r. II SA/Po 307/09, LEX Nr 531606). Ustalony przez organy stan faktyczny rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości. W wyniku osuwiska spowodowanego ulewnymi deszczami w maju i czerwcu 2010 r., został uszkodzony budynek mieszkalny skarżącego, poł. na działce nr 297 w miejscowości S. Budynek ten – w którym zamieszkiwał skarżący wraz z rodziną (żona i dwoje dzieci) i w którym rodzina prowadziła gospodarstwo domowe – zgodnie z decyzją z dnia [...] września 2010 r. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego ([...]) "w obecnym stanie technicznym" nie nadaje się do użytkowania i wspomnianą decyzją organ nadzoru budowlanego nakazał właścicielowi T. D. "opróżnienie budynku mieszkalnego w trybie natychmiastowym". W takiej sytuacji organy prawidłowo uznały, że skarżącemu przysługuje pomoc w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na budowę budynku mieszkalnego, przyznając tego rodzaju zasiłek w wysokości 128 169; zł. Na akceptację zasługuje też rozstrzygnięcie – zawarte w zaskarżonej decyzji – dotyczące określenia terminu rozliczenia II raty zasiłku z dnia 31 października 2011 r. z uzasadnieniem organu, iż jest to termin znacznie dogodniejszy dla skarżącego (w pierwszej instancji ustalony był na dzień 31.07.2010 r.), bowiem pozwoli mu na zebranie i dostarczenie faktur – rachunków niezbędnych w celu rozliczenia drugiej transzy pomocy. Sąd nie podziela sformułowanego w petitum skargi zarzutu, jakoby organy naruszyły art. 7 i 77 k.p.a., szczególnie w takim stopniu, iżby mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Trzeba więc tu wyjaśnić, że przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji (postanowienia), a więc na ukształtowanie w nich stosunku administracyjnoprawnego materialnego lub procesowego (vide T. Woś, H. Knysiak-Molczyk "Postępowanie sądowo-administracyjne" Wydawnictwo Prawnicze Lexis-Nexis W-wa 2004, str. 305). Postępowanie sądowe nie dostarczyło podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły powołane wyżej przepisy w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 litera "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W szczególności spodziewanego przez skarżącego rezultatu nie mogły odnieść wywody (w uzasadnieniu skargi) wskazujące, iż organy administracji lakonicznie i wręcz zdawkowo "oceniły rzetelność" operatu szacunkowego przyjętego za podstawę decyzji i to w sytuacji, gdy sporządzona w toku postępowania opinia inż. P. B. ustala poniesione przez skarżącego szkody na kwotę znacznie wyższą, jak również i to, że dla skarżącego nadal nie jest jasna "kwestia podatku VAT". W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób dostatecznie klarowny wskazuje na motywy, jakimi kierował się organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji, w części dotyczącej wysokości przyznanego skarżącemu zasiłku celowego, tj. 128 169; zł. Kwota ta odpowiada wartości szkód wywołanych czynnym osuwiskiem dla budynku mieszkalnego nr 134 poł. na działce nr 297 w S., własności skarżącego, a która została ustalona przez rzeczoznawcę majątkowego mgr inż. B. Ł. w operacie szacunkowym, znajdującym się w aktach sprawy. Operat ten został sporządzony zgodnie z postanowieniami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) i prawidłowo przyjęty – jako sporządzony przez osobę legitymującą się uprawnieniami zawodowymi do szacowania nieruchomości (a których nie posiada inż. P. B., autor kosztorysu szacunkowego z dnia [...].10.2010 r. k. 17-29 akt I instancji) – za podstawę przy udzielaniu pomocy finansowej w postaci zasiłki celowego na budowę budynku mieszkalnego, w związku ze zniszczeniem takiego budynku wskutek osuwiska wywołanego ulewnym deszczem w maju i czerwcu 2010 r. Nadmienić wypada, że z powołanym powyżej operatem szacunkowym, przedstawiającym w pkt 7 sposób wyceny szkód dla budynku (str. 6 i 7) zapoznał się skarżący przed wydaniem decyzji w pierwszej instancji, co wynika z akt sprawy (oświadczenie z dnia [...].03.2011 r., k. 52). Trafnie również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniono "kwestię podatku VAT", podnosząc przy tym, iż cena materiałów budowlanych nie była elementem wyceny szkód w operacie szacunkowym sporządzonym przez mgr. inż. B. Ł. (nr upr. [...]). Reasumując, Sąd uznał, że postępowanie poprzedzające zaskarżoną decyzję przeprowadzono prawidłowo, zebrany materiał dowodowy został oceniony zgodnie z regułami k.p.a. (art. 77 § 1 i art. 80) i przyznając skarżącemu zasiłek celowy w wysokości 128 169; zł organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Słusznie przy tym akcentował organ odwoławczy, iż pomoc udzielona skarżącemu jest adekwatna do możliwości finansowych Państwa w tym zakresie oraz celów pomocy społecznej, która nie zmierza do likwidacji wszystkich skutków powodzi, lecz do pomocy najbardziej potrzebującym, zaś przyznane środki pieniężne w postaci zasiłku celowego nie mogą stanowić odszkodowania za zniszczone nieruchomości. Wprawdzie wysokość przyznanego zasiłku celowego nie odpowiada oczekiwaniom skarżącego – "nie zgadza się" z tą wysokością, jak stwierdził w uzasadnieniu skargi – jednakże zaskarżona decyzja, jako zgodna z prawem, musiała pozostać w obrocie prawnym. Z tych względów na podstawie art. 151 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga została oddalona.