II SA/Gd 956/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 października 2010 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej uchyla zaskarżone postanowienie. Decyzją z dnia 15 stycznia 2010 r., nr [...] Kierownik Dzielnicowego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, skierował E. M. do Dziennego Domu Pomocy Społecznej w G. przy ul. G. 1 w okresie od 8 września 2008 r. do 31 grudnia 2008 r., zwalniając go jednocześnie z poniesionych kosztów wyżywienia w kwocie 269 zł. Powyższa decyzja została doręczona stronie w dniu 27 stycznia 2010 r. W dniu 9 marca 2010 r. E. M. w siedzibie organu odwoławczego złożył odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Podniósł, że pod koniec miesiąca stycznia 2010 r. i w lutym 2010 r. chorował, na dowód czego załączył "kserokopie wizyt u lekarza", który kierował go specjalistów. Z uwagi na wizyty u specjalistów nie mógł dochować terminu do złożenia odwołania - nie był "w stanie logicznie myśleć". Postanowieniem z dnia 25 października 2010 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 58 § 1 i 2 k.p.a. odmówiło przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przytoczyło treść przepisów regulujących kwestie przywrócenia terminu oraz wskazało, że przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności nie sposób przyjąć w rozpoznawanym przypadku braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. Kolegium podniosło, że choroba usprawiedliwia niedotrzymanie terminu tylko wtedy, gdy nastąpiła nagle i wymaga pozostania przez osobę chorą w domu, a strona nie ma możliwości wyręczenia się inną osobą. W związku z tym kierowanie chorego na badania do specjalistów nie wystarcza do przyjęcia braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminowi. Nie jest to bowiem równoznaczne z całkowitą niemożnością dokonania czynności procesowej przez zainteresowanego i nadania pisma np. drogą pocztową. Skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł E. M.domagając się "o ile w mojej sprawie j.w. będzie wymagane przywrócenie terminu odwoławczego" przywrócenia terminu do skutecznego złożenia odwołania. Skarżący zakwestionował prawidłowość decyzji z dnia 15 stycznia 2010 r. oraz wydanie jej w terminie ustawowym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczego podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu. Na wstępie, należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 1 ( 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r., - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz,1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, co do zasady, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem i polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, lecz także powinien wadliwość kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod kątem jego zgodności z prawem, Sąd bada, czy organ administracyjny ustalił stan faktyczny zgodnie z obowiązującymi przepisami, a następnie, czy do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował właściwe przepisy oraz czy przepisy te prawidłowo zinterpretował. W niniejszej sprawie skarżący E. M. kwestionował postanowienie z dnia 25 października 2010 r., nr [...], w którym odmówiono mu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 15 stycznia 2010 r., nr [...] Kierownika Dzielnicowego Ośrodka Pomocy Społecznej, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta. Przepis art. 58 § 1 k.p.a. stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie zaś z § 2 tego przepisu prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Prawidłowe rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymagało przede wszystkim szczegółowej analizy stanu faktycznego. A stan faktyczny w sprawie przedstawiał się następująco: Poza sporem było, że decyzja z dnia 15 stycznia 2010 r. organu pomocy społecznej została doręczona E. M. w dniu 27 stycznia 2010 r. Tym samym, termin do skutecznego wniesienia odwołania upływał z końcem dnia 10 lutego 2010 r. Jak wynika z akt administracyjnych w dniu 11 lutego 2010 r. E. M. złożył osobiście pismo (datowane na dzień 10 lutego 2010 r.), wskazując w nim, że decyzja z dnia 15 stycznia 2010 r., dotycząca odpłatności za wyżywienie, jest bezzasadna i z mocy prawa nieważna. Podniósł, że nie było jego intencją uzyskanie całkowitego zwolnienia z kosztów odpłatności za wyżywienie, które uiścił w 2008 r. Takie prawa mogą mieć wyłącznie osoby bezrobotne lub bezdomne, a skarżący do nich nie należy. Otrzymuje emeryturę, która w sierpniu 2008 r. wynosiła 1.298,30 zł. Wydatki skarżącego wynosiły w tym okresie 1.100 zł, a nie jak ujmuje to decyzja, że wydatki przekroczyły dochód z emerytury. Skarżący zarzucił organowi pomocy społecznej, że nie przeprowadził rzetelnej i dokładnej oceny oraz wywiadu "w myśl wyroku sądowego". Zatem, niewątpliwe skarżący w dniu 11 lutego 2010 r. - złożył osobiście odwołanie od decyzji z dnia 15 stycznia 2010 r., przekraczając o jeden dzień ustawowy termin do jego złożenia. Następnie, w dniu 9 marca 2010 r. w siedzibie organu odwoławczego skarżący złożył pismo zatytułowane "zażalenie" na wydaną w dniu 15 stycznia 2010r. decyzję, dotyczącą odpłatności za wyżywienie. Pismo to było opatrzone datą 8 marca 2010 r. Skarżący zarzucił m.in. brak rzetelnej oceny i wywiadu oraz wskazał na podobne okoliczności, jak we wcześniejszym odwołaniu złożonym w dniu 11 lutego 2010 r. W piśmie tym, zawarty został wniosek "o przywrócenie terminu odwoławczego od w/omawianej decyzji" z uzasadnieniem, że pod koniec miesiąca stycznia 2010 r. i w lutym 2010 r. skarżący chorował. Skarżący załączył również kserokopie dokumentów lekarskich, w tym zaświadczenia "od lekarza, który kierował mnie do specjalistów" oraz podniósł, iż nie był w stanie logicznie myśleć. Bezspornym było, że w dniu 09 marca 2010 r. skarżący wraz z "zażaleniem" złożył również wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Pomimo, że pisma te dotyczyły tej samej decyzji, potraktowano odrębnie i zarejestrowano pod sygnaturami: nr [...] oraz nr [...]. W konsekwencji też, wydano w tym samym dniu, tj. 25 października 2010 r. dwa rozstrzygnięcia: postanowienie z dnia 25 października 2010 r., nr [...] (zaskarżone w niniejszej sprawie), w którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz postanowienie z dnia 25 października 2010 r., nr [...] (zaskarżone w sprawie sygn. akt II SA/Gd 957/10), w którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do złożenia odwołania. Takie postępowanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie było w pełni uzasadnione. Orzekający organ pominął okoliczność, że skarżący kierując dwa odrębne pisma, kwestionował w nich tą samą decyzję (co jednoznacznie wynika z ich treści). Ponadto w drugim z tych pism, skarżący zawarł również wniosek o przywrócenie terminu. W okolicznościach niniejszej sprawy, organ orzekający winien przyjąć, że skarżący złożył odwołanie już w dniu 11 lutego 2010 r., przekraczając ustawowy termin do jego wniesienia. Natomiast kolejne pismo - "zażalenie" z dnia 9 marca 2010 r., zawierające wniosek o przywrócenie terminu mógł potraktować i rozpatrzyć jako wniosek o przywrócenie terminu w odniesieniu do odwołania złożonego w dniu 11 lutego 2010 r. W przypadku zaś powzięcia wątpliwości, co do dalszego toku czynności, organ winien zwrócić się do skarżącego o wyjaśnienie i sprecyzowanie charakteru złożonych przez niego pism, a zwłaszcza zawartych w nich żądań. Czego jednak organ w tej sprawie nie uczynił, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7 k.p.a. (do którego odniesienie nastąpi również w dalszej części uzasadnienia). W tej sytuacji, zachowanie się organu, nie pozostawało obojętne dla wyniku sprawy. Już li tylko z powyższych przyczyn zaskarżone postanowienie jako wadliwe winno być wyeliminowane z obrotu prawnego. Przechodząc jednak do dalszych rozważań, to z unormowania przywołanego przepisu art. 58 k.p.a. wynika, że strona jest obowiązana uprawdopodobnić okoliczności związane z przyczyną uchybienia terminu oraz okresem trwania tej przyczyny. Strona winna zatem uprawdopodobnić fakt wystąpienia przyczyny uchybienia terminu, okoliczność daty zaistnienia przyczyny uchybienia terminu, jak i daty ustania przyczyny uchybienia terminu. Wymóg uprawdopodobnienia tych okoliczności oznacza obowiązek ich wykazania, w sposób uzasadniający przypuszczenie, że okoliczności te w rzeczywistości zaistniały, a twierdzenia strony polegają na prawdzie. Uprawdopodobnienie nie wymaga zachowania przepisów o postępowaniu dowodowym, z reguły nie może ono jednak ograniczać się do samych twierdzeń strony. Podsumowując należy stwierdzić, że w takiej sytuacji organ, do którego skierowano wniosek winien był uwzględnić charakter dokonywanej czynności oraz zasady wyrażone w art. 7 i 9 k.p.a. Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej. Zatem organ administracji zobowiązany jest działać zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów art. 7 k.p.a., który nakazuje organom administracji publicznej w toku postępowania stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Należy podkreślić, że sporządzając i wnosząc przedmiotowe pisma oraz wniosek o przywrócenie terminu, skarżący działał bez pełnomocnika. Ponadto, co jest istotnym, jest osobą starszą (80 lat) i schorowaną, przy czym schorzenie, na które choruje jest poważne (guz nerki). Skarżący został skierowany również do Dziennego Ośrodka Pomocy Społecznej. Okoliczności, te nie zostały wzięte przez organ odwoławczy pod uwagę. Wbrew treści przepisu art. 7 k.p.a. organ nie zażądał od skarżącego dodatkowych wyjaśnień, dotyczących złożonych pism i wniosku, zwłaszcza, że jak wywodził skarżący, w tym okresie czasu nie był w stanie logicznie myśleć. Organ wskazał, że choroba usprawiedliwia nie dotrzymanie terminu tylko wtedy, gdy jest nagła i wymaga pozostawania przez osobę chorą w domu, a strona nie ma możliwości wyręczenia się inną osobą. Kierowanie zaś chorego na badania do specjalistów nie jest wystarczające. Jednak w okolicznościach niniejszej sprawy, bez poczynienia dodatkowych ustaleń, takie stanowisko organu musi budzić wątpliwości. Organ wydając zaskarżone postanowienie nie wyjaśnił w sposób dostateczny okoliczności, na które skarżący powoływał się we wniosku o przywrócenie terminu, wbrew dyspozycji przepisu art. 77 § 1 k.p.a. A przecież skarżący załączył do wniosku dokumenty lekarskie, dotyczące okresu stycznia i lutego 2010 r. Nadto wbrew treści art. 9 k.p.a. organ nie pouczył skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na rozpatrzenie wniosku, w tym obowiązku uprawdopodobnienia okoliczności stanowiących podstawę wniosku oraz możliwych sposobach spełnienia tego wymogu, i nie zakreślił terminu na spełnienie tego obowiązku. To naruszenie przepisów postępowania niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku wyjaśnienia okoliczności i otrzymania stosownego pouczenia, skarżący miał możliwość uprawdopodobnienia istnienia przesłanek z art. 58 k.p.a. Należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie przez organ odnośnie przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez dostatecznego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności, które przy orzekaniu należało wziąć pod uwagę. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stąd zaskarżone postanowienie należało wyeliminować z obrotu prawnego. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ winien uwzględnić poczynione powyżej uwagi przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Następnie organ ponownie rozważy całokształt okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu zaprezentowanego przez Sąd stanowiska. Na tym tle, dokona też oceny przesłanek z przepisu art. 58 k.p.a. i w konsekwencji wyda stosowną decyzję, zawierającą uzasadnienie zgodne z przepisem art. 107 ( 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżone postanowienie.