II FZ 434/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Krzysztof Winiarski, , po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2012r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. A. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 marca 2012r. sygn. akt I SA/Łd 1542/11 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 14 września 2011r. nr... w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2005r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 15 marca 2012r., sygn. akt I SA/Łd 1542/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił wniosek D. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2005r., w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 14 września 2011r. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym stanie faktycznym: W dniu 03 listopada 2011r., D. A. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. w sprawie podatku od nieruchomości za 2005r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w wysokości 235 zł, D. A. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym wskazała, iż jej wyłącznym źródłem utrzymania jest podjęta dla ratowania działalności gospodarczej emerytura w wysokości 1.621 zł netto miesięcznie oraz zyski uzyskiwane w skutek prowadzenia działalności gospodarczej jaką jest doradztwo podatkowe. Jednak w/w działalność skarżącej za jedenaście miesięcy 2011r., przyniosła wyłącznie stratę na dowód czego wskazała wartości 7.489 zł oraz 3.200zł. Ponadto oświadczyła, że w przeciągu tego samego okresu osiągnęła dochód netto z emerytury w wysokości 17.838zł oraz uiściła składki na ubezpieczenie zdrowotne w związku z wykonywaną działalnością gospodarczą w kwocie 2.667 zł w związku z czym dochód z wykonywanej działalności gospodarczej pomniejszony o w/w składki wyniósł 7.681 zł. Ponadto skarżąca wskazała, że ciążą na niej zaległości podatkowe na skutek niezapłaconego podatku od nieruchomości za lata 2006, 2007 oraz 2009-2011. Jednocześnie posiada nieuregulowane zobowiązania finansowe z tytułu: należności za program komputerowy LEX w kwocie 4.782 zł, usługi telekomunikacyjne, wodę, telefony, energię oraz ochronę obiektu, które łącznie dają kwotę 1.008zł, koszty tłumaczenia w języku angielskim ETCP na kwotę 1.289zł, wyżywienie 5.500 zł oraz lekarstwa 1.110zł. Ze złożonego oświadczenia wynika, iż skarżąca jest właścicielką nieruchomości o powierzchni 828 m² na której znajduje się budynek w budowie (zagrożony katastrofą budowlaną) oraz zniszczony budynek gospodarczy. Ponadto posiada ruchomość w postaci samochodu osobowego marki Renault Megane Scenic (rok produkcji 1997), który wykorzystywany jest wyłącznie do celów prowadzenia działalności gospodarczej. Z w/w oświadczenia wynika, iż skarżąca nie posiada innego majątku niż tego, który został wskazanego powyżej. Skarżąca wskazuje, iż zamieszkuje w domu należącym do jej siostry, która to ponosi koszty jego utrzymania, a ona partycypuje jedynie w kosztach ogrzewania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych, jest niezasadny, gdyż jedynym znanym, co do wartości elementem tych kosztów jest wpis od skargi w wysokości 235 zł. Zatem Sąd porównując wysokość tej zapłaty z dochodami skarżącej z emerytury, w wysokości 1621 zł miesięcznie zważył, że skarżąca dysponuje środkami finansowymi na uiszczenie połowy wpisu od skargi. Ponadto Sąd wskazał, iż w 2011r., skarżąca wykazywała dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 7.681 zł co tylko potwierdza, że powyższa ocena Sądu jest jak najbardziej trafna. Jednocześnie Sąd dał wiarę oświadczeniu skarżącej, że mieszka u siostry i nie ponosi z tego tytułu praktycznie żadnych kosztów. Sąd uznał również, że żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest nie uzasadnione, w sytuacji w której skarżąca będąc subiektywnie przekonana o konieczności sfinansowania ekspertyzy budowlanej lub usunięcia wad budynku, przeznacza na to własne środki finansowe. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, w którym żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia zarzuciła naruszenie przepisów postępowania art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 243 § 1 p.p.s.a. polegające na orzeknięciu o zwolnieniu skarżącej tylko od części wpisu sądowego i oddaleniu wniosku w pozostałym zakresie, w sytuacji gdy wniosek zawierał żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłat sądowych w całości. W uzasadnieniu skarżąca podnosi, że znajduje się w takiej sytuacji finansowej, że nie jest w stanie uregulować wszystkich zobowiązań finansowych rozłożonych już i tak na raty więc błędne jest twierdzenie Sądu wywodzone na podstawie porównania przychodów i rozchodów, że skarżąca jest w stanie uiścić połowę wpisu od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu. Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił przyznania całkowitego prawa pomocy skarżącej w części całkowitego zwolnienia od opłat sądowych. Sąd uznał bowiem, że nie zaistniały przesłanki wyrażone w art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 243 § 1 p.p.s.a. Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy związany jest przesłankami udzielenia prawa pomocy zawartymi w art. 246 § 1 tj. brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (zwolnienie w zakresie całkowitym) lub brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (zwolnienie w zakresie częściowym). Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja ta ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną np. osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2009, str. 696 i n. i powołane tam orzeczenia). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca. Sytuacja materialna skarżącej pozwala bowiem na uiszczenie przez nią połowy wpisu od skargi poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel. Sąd oceniając zasadność przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym (poprzez zwolnienie od połowy wpisu sądowego od skargi) należy odnieść się do jej sytuacji majątkowej do wysokości kosztów, które jest ona zobowiązana ponieść. W ocenie Sądu porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej na podstawie art. 199 p.p.s.a. Zauważyć jednak przy tym należy, że opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznej, a zwolnienia od ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do porzucenia ciężaru dot. danej osoby na współobywateli. Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do powyższych uwag uznał, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, iż w gestii skarżącej pozostają środki wystarczające na pokrycie kosztów sądowych w wysokości 117 zł (połowa wpisu sądowego od skargi), bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. We wniosku o przyznaniu prawa pomocy skarżąca wskazała, że w ciągu ostatnich 11 miesięcy jej dochód netto wyniósł 17.838 zł z tytułu emerytury co miesięcznie daję kwotę 1.621 zł netto. Sąd pierwszej instancji porównująca koszt wpisu od skargi w wysokości 235 zł do comiesięcznego przychodu skarżącej (1.621 zł miesięcznie) słusznie uznał, iż jest to kwota przewyższająca wysokości wymaganych kosztów sądowych biorąc w szczególności pod uwagę, iż skarżąca winna jest uiścić połowę wpisu od skargi w wysokości 117 zł. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.