II SA/Wa 1889/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędziowie WSA Ewa Marcinkowska, Ewa Pisula – Dąbrowska, Protokolant Katarzyna Skurzyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Szkoły [...] w W. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania wypłaty świadczenia pomocy materialnej w postaci stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Szkoły [...] w W. na rzecz R. Z. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej przez R. Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej Szkoły [...] w W. (dalej: "S.") nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału [...] S. w W. nr [...] z dnia [...] maja 2011 r. o wstrzymaniu wypłaty świadczenia pomocy materialnej w postaci stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych w terminie od [...] czerwca 2011 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Odwoławcza Komisja Stypendialna S. w W. wskazała, iż zgodnie z art. 173 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o Szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 ze zm.), student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych z tytułu niepełnosprawności potwierdzonej orzeczeniem właściwego organu. Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. R. Z. otrzymał stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych w wysokości 350 zł miesięcznie. Następnie Komisja wskazała, iż zgodnie z § 7 ust. 3 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej studentom S. w W. student, który uzyskał urlop w trakcie trwania roku akademickiego, nie otrzymuje świadczeń pomocy materialnej, o której mowa w § 4 ust. 1 pkt 1, 2, 7 – 9 od następnego miesiąca po uzyskaniu urlopu, z wyjątkiem udokumentowanej bardzo trudnej sytuacji materialnej studenta. Komisja Stypendialna Wydziału [...] S. w W. ustaliła, że R. Z. decyzją Dziekana Wydziału z dnia [...] maja 2011 r. otrzymał (po raz kolejny) urlop zdrowotny w terminie od dnia [...] lutego 2011 r. do dnia [...] lutego 2012 r. Wobec powyższego, mając na względzie treść § 7 ust. 3 ww. Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej studentom S. w W., Komisja Stypendialna Wydziału [...] w dniu [...] maja 2011 r. podjęła decyzję o wstrzymaniu R. Z. wypłaty stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych w terminie od [...] czerwca 2011 r. W dniu [...] czerwca 2011 r. do Odwoławczej Komisji Stypendialnej wpłynęło odwołanie R. Z. od ww. decyzji. W odwołaniu ww. podniósł, iż wstrzymanie wypłaty stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych nastąpiło pomimo jego bardzo trudnej sytuacji materialnej w jakiej znalazł się na skutek wypadku, któremu uległ z wyłącznej winy S. w W. Zaznaczył, iż jedyne jego źródło utrzymania stanowi renta z tytułu niezdolności do pracy, a udokumentowane koszty leczenia przekraczają kwotę otrzymywanej renty. Do odwołania załączył m. in. kserokopię decyzji ZUS z dnia [...] stycznia 2011 r. o ponownym ustaleniu renty, kserokopię orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] maja 2010 r., kserokopie faktur na leki oraz za usługi medyczne z okresu marzec - kwiecień 2011 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Odwoławcza Komisja Stypendialna S. w W. wskazała, iż w czynnościach podejmowanych przez Komisję Stypendialną Wydziału [...] nie dostrzeżono jakichkolwiek uchybień. Wskazała również, iż z dokumentacji załączonej do odwołania R. Z. nie wynika jednoznacznie, że wnioskodawca nie posiada innego źródła dochodu niż wskazane w treści odwołania. Zaznaczyła, że ciężar wykazania bardzo trudnej sytuacji materialnej studenta w rozumieniu § 7 ust. 3 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej studentom S. – spoczywa na wnioskodawcy. Zauważyła dodatkowo, iż R. Z. nigdy nie ubiegał się o przyznanie stypendium socjalnego. W skardze na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej S. w W. z dnia [...] lipca 2011 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, R. Z. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako naruszającej prawo oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W motywach skargi skarżący podniósł, iż z treści zaskarżonej decyzji wynika, że Odwoławcza Komisja Stypendialna nie dokonała oceny jego trudnej sytuacji materialnej. Podkreślił, że udokumentowane przez niego wydatki z tytułu kosztów leczenia w skali miesiąca przekraczają kwotę otrzymywanej przez skarżącego "renty powypadkowej" ZUS z tytułu niezdolności do pracy. Zaznaczył, iż oprócz kosztów leczenia i zakupu sprzętu ortopedycznego ponosi stałe, comiesięczne opłaty z tytułu zakupu żywności, leków oraz opłaty za czynsz, telefon i energię elektryczną. Zdaniem skarżącego, Odwoławcza Komisja Stypendialna nie dokonała rzetelnej oceny jego sytuacji materialnej w oparciu o przedstawione dowody. Pominęła również fakt udokumentowanej niezdolności do pracy skarżącego oraz znaczny stopień niepełnosprawności, który jest równoznaczny z niezdolnością do podjęcia zatrudnienia. Do skargi załączona została kserokopia zeznania o wysokości dochodu osiągniętego przez skarżącego w roku podatkowym 2010 (PIT 37 i 8c) oraz inne dokumenty mające potwierdzać bardzo trudną sytuację materialną skarżącego. W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna S. w W. zaznaczyła, iż wydając zaskarżoną decyzję, nie mogła jednoznacznie stwierdzić, czy wnioskodawca nie posiada innego źródła dochodu niż wskazane w odwołaniu. Kopie wydruków PIT 37 za 2010 r. oraz PIT 8c za 2010 r. nie zostały przedstawione na etapie postępowania odwoławczego, nadto - jako kopie nie poświadczone przez właściwy urząd skarbowy za zgodność z oryginałem - nie przedstawiają wartości dowodowej. Odnosząc się do załączników do faktur VAT wystawionych przez Centrum Medyczne L. Sp. z o.o. Komisja stwierdziła, że posiłkowanie się przez skarżącego dokumentami potwierdzającymi korzystanie z usług medycznych świadczonych przez prywatne przedsiębiorstwo medyczne, nie wskazuje na ciężką sytuację materialną skarżącego. W piśmie procesowym z dnia 19 sierpnia 2011 r., pełnomocnik organu wniósł o wezwanie na rozprawę i przesłuchanie w charakterze świadka B. J. z Biura Spraw Studenckich S. w W. na okoliczności związane z podjęciem zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 28 listopada 2011 r., skarżący podtrzymał zarzuty skargi przedkładając dodatkowo decyzję ZUS z dnia [...] listopada 2011 r. o ponownym ustaleniu renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem, na okoliczność trudnej sytuacji materialnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uchylenie zaskarżonego orzeczenia następuje w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Badając legalność zaskarżonego aktu w oparciu o powołane wyżej przepisy, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja wydana zastała z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi jest decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej S. w W. z dnia [...] lipca 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału [...] S. w W. z dnia [...] maja 2011 r. o wstrzymaniu R. Z. wypłaty świadczenia pomocy materialnej w postaci stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych w terminie od [...] czerwca 2011 r. Podstawę prawną ww. decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 ze zm.). W myśl art. 173 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych. Przedmiotowe stypendium może otrzymywać student z tytułu niepełnosprawności potwierdzonej orzeczeniem właściwego organu (art. 180). Zgodnie z art. 186 ust. 1 ww. ustawy, zasady ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów określa Regulamin przyznawania świadczeń pomocy materialnej studentom Szkoły [...] w W., stanowiący Załącznik nr 1 do zarządzenia nr [...] Rektora Szkoły [...] w W. z dnia [...] września 2010 r. W myśl § 7 ust. 3 ww. Regulaminu student, który uzyskał urlop w trakcie trwania roku akademickiego – nie otrzymuje świadczeń pomocy materialnej, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 1, 2, 7 – 9 od następnego miesiąca po uzyskaniu urlopu, z wyjątkiem udokumentowanej bardzo trudnej sytuacji materialnej studenta. Poza sporem w sprawie niniejszej pozostaje kwestia udzielenia skarżącemu przez Dziekana Wydziału [...] S. w W. urlopu zdrowotnego w terminie od [...] lutego 2011 r. do [...] lutego 2012 r. Kwestia sporna dotyczy natomiast wystąpienia przesłanek "bardzo trudnej sytuacji materialnej studenta", wyłączającej możliwość wstrzymania wypłaty przedmiotowego świadczenia. Zgodnie z art. 207 ust. 1 i 4 ww. ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, do decyzji podjętych przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: "k.p.a.". Powyższe oznacza, że kontrola przez sąd administracyjny decyzji komisji stypendialnych, również w przedmiocie wstrzymania wypłaty stypendium z przyczyn określonych w § 7 ust. 3 ww. Regulaminu, obejmuje sprawdzenie prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia oraz weryfikację decyzji z punktu widzenia przesłanek, określonych w art. 107 k.p.a. Zgodnie z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. decyzja powinna zawierać m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji stanowi jej integralną część i jest tym elementem, który pozwala na dokonanie przez sąd administracyjny kontroli prawidłowości postępowania poprzedzającego jej wydanie. Z uzasadnienia wynikać ma ocena faktów, prawa i subsumpcji oraz celów i skutków rozstrzygnięcia. Zaniechanie uzasadnienia decyzji bądź pominięcie w uzasadnieniu okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wniesienie odwołania przenosi na organ odwoławczy obowiązek ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy w jej całokształcie, a nadto rozpatrzenie wszystkich żądań i zarzutów strony - w szczególności podniesionych w odwołaniu - oraz ustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W myśl zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.) organ odwoławczy winien ponownie ocenić zgromadzone w sprawie dowody, w sposób rzeczowy przeanalizować wszystkie argumenty i w konsekwencji doprowadzić do takiego rozstrzygnięcia, które najlepiej odpowiadać będzie prawu, interesowi publicznemu i słusznemu interesowi strony. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie odpowiada wskazanym wyżej wymogom. Z jej uzasadnienia nie wynika, aby Odwoławcza Komisja Stypendialna dokonała wszechstronnej, rzetelnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz poddała analizie zarzuty podniesione w odwołaniu, co czyni uzasadnionym zarzut skargi w odnośnym zakresie. W uzasadnieniu decyzji wymieniono wprawdzie dokumenty załączone do odwołania, jednak ich treść pozostała poza rozważaniami organu, który ograniczył się do stwierdzenia, iż z dokumentacji załączonej do odwołania nie wynika jednoznacznie, czy skarżący nie posiada innego źródła dochodu niż renta z tytułu niezdolności do pracy. Podkreślenia wymaga, iż organ administracji zobligowany jest do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.). Skoro - w ocenie organu - kwestia źródła i wysokości dochodu wymagała wyjaśnienia w oparciu o zaświadczenia z urzędu skarbowego, organ zobligowany był wystąpić do skarżącego o uzupełnienie dokumentacji w tym zakresie. Dopiero zaniechanie uzupełnienia materiału dowodowego przez skarżącego dałoby podstawę do podjęcia rozstrzygnięcia w oparciu o zgromadzone dokumenty. Z akt sprawy nie wynika jednak, aby Odwoławcza Komisja Stypendialna wzywała skarżącego do uzupełnienia materiału dowodowego w ww. zakresie. Tym samym zaskarżona decyzja została wydana co najmniej przedwcześnie, z naruszeniem ww. przepisów postępowania administracyjnego. Fakt, iż w sprawie niniejszej to na stronie spoczywa obowiązek udokumentowania bardzo trudnej sytuacji materialnej, nie może sankcjonować całkowitej bierności organu w postępowaniu wyjaśniającym. Stanowiłoby to zaprzeczenie zasady oficjalności postępowania dowodowego (art. 77 k.p.a.) oraz zasady informowania stron (art. 9 k.p.a.) i pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a). Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., komisja odwoławcza nie uzasadniła swego stanowiska w sposób adekwatny poprzestając na stwierdzeniu, iż w decyzji Komisji Stypendialnej Wydziału [...] nie dostrzeżono żadnych uchybień. Wbrew obowiązkom wynikającym z zasady dwuinstancyjności postępowania komisja odwoławcza nie rozważyła, czy zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności mające znaczenie w sprawie, oraz czy uzasadnienie decyzji I instancji spełnia wymagania, o których mowa w art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. Na marginesie zauważyć należy, że w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji błędnie powołano art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. określający uprawnienia reformacyjno - kasacyjne organu odwoławczego, podczas gdy z sentencji i uzasadnienia ww. decyzji wynika, iż podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Bez wpływu na powyższą ocenę pozostaje argumentacja organu zawarta w odpowiedzi na skargę, a dotycząca w szczególności załączonych do odwołania faktur VAT na zakup leków oraz usług medycznych. Zauważyć bowiem należy, że odpowiedź na skargę, która ze swej istoty powinna zawierać stanowisko organu wobec zarzutów i wniosków skargi, nie może uzupełniać zaskarżonej decyzji przez zamieszczenie w niej rozważań i ocen, które zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., powinno zawierać jej uzasadnienie faktyczne i prawne (por. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 1992 r., sygn. akt III SA 1838/91, ONSA 1992, nr 2, poz. 45). Jak wskazano powyżej, komisja odwoławcza nie ustosunkowała się żaden sposób do ww. dokumentów załączonych do odwołania. Końcowo zauważyć należy, iż Sąd nie uwzględnił wniosku pełnomocnika organu z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka na okoliczności związane z podjęciem zaskarżonej decyzji. Zgodnie bowiem z art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić wyłącznie dowody uzupełniające z dokumentów i to tylko wówczas, jeżeli jest to niezbędne do dokładnego wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd administracyjny posiada wyłącznie uprawnienia kasacyjne i nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Z tego względu wskazane wyżej istotne naruszenia przepisów postępowania administracyjnego obligowały Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji. Ponownie rozpatrując sprawę Odwoławcza Komisja Stypendialna podejmie niezbędne czynności w celu jednoznacznego wyjaśnienia sytuacji materialnej skarżącego w kontekście zasadności wstrzymania wypłaty przedmiotowego stypendium, dokona wszechstronnej i rzetelnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a swe stanowisko należycie uzasadni, czyniąc zadość wymogom z art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. Mając na względzie wszystko powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. - jak w pkt 2 sentencji.