II SA/Wa 2438/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.) Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski Andrzej Góraj Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę. Dyrektor Generalny Służby Więziennej decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...], działając na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 i art. 156 § 1 Kpa oraz art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266, z późn. zm.) w zw. z art. 172 i art. 177 i art. 192 pkt 4 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania Miasta W. (Burmistrza Dzielnicy [...]) od decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r., wydanej przez Dyrektora Aresztu Śledczego w W. o przydziale M. J. lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w W., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Generalny Służby Więziennej wskazał, co następuje: Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. Dyrektor Aresztu Śledczego w W., działając na podstawie przepisów art. 170 ust. 1, 2 i 3, art. 171 pkt 1 i art. 172 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, przydzielił lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w W. M. J. - funkcjonariuszowi Służby Więziennej. Decyzja ta stała się ostateczna. Miasto W. (Burmistrz Dzielnicy [...]) wniosło do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w W. wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z powodu wydania jej z naruszeniem przepisów dotyczących prawa własności. Podnosił, że przedmiotowy lokal stanowi własność miasta W., Dzielnicy [...] i jest niezbędny do realizacji ustawowych zadań gminy. Zasiedlanie takich jak przedmiotowy lokal przez jednostki organizacyjne Służby Więziennej jest pozbawione podstaw prawnych, narusza obowiązujące przepisy prawa i uprawnienia właściciela lokalu – W., zwłaszcza gdy do Służby Więziennej została wystosowana prośba o zwracanie zwalnianych przez funkcjonariuszy lokali miastu. Nastąpiło zatem naruszenie, w rozumieniu art. 156 § 1 Kpa przepisu art. 177 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej i przepisu art. 140 Kodeksu cywilnego. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. odmówił stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji o przydziale lokalu. Zasadność odmowy stwierdzenia nieważności podzielił także organ II instancji w decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. W ocenie Dyrektora Generalnego Służby Więziennej przedmiotowa decyzja z dnia [...] lutego 2011 r. o przydziale lokalu nie jest dotknięta żadną z wad, która mogła skutkować jej nieważność w rozumieniu art. 156 § 1 Kpa. W szczególności została wydana zgodnie z treścią art. 170 ust. 1, art. 171 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Nadto art. 177 ust. 1 tej ustawy przesądza, że na lokale mieszkalne lub kwatery tymczasowe dla funkcjonariuszy przeznacza się lokale uzyskane w wyniku działalności inwestycyjnej Służby Więziennej oraz pozostające i przekazane do dyspozycji Służby Więziennej. Ustęp 2 tego przepisu ustawy stanowi z kolei, iż przepisy ustawy nie naruszają wynikających z prawa własności uprawnień do rozporządzania lokalem mieszkalnym właściciela innego niż Skarb Państwa. Artykuł 192 pkt 4 ustawy określa, że decyzje w sprawie przydziału lokalu mieszkalnego w odniesieniu do funkcjonariuszy pełniących służbę w areszcie śledczym wydaje jego dyrektor. Z kolei powoływany przez Miasto W. zarzut naruszenia art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego jest chybiony, gdyż generalnie ustawy tej nie stosuje się do lokali będących w dyspozycji między innymi jednostek organizacyjnych Służby Więziennej. Organ podkreślił, iż nie kwestionuje prawa własności Miasta W. do przedmiotowego lokalu, w tym prawa określonego w art. 140 Kc, jednakże organ przedmiotową decyzję wydał w oparciu o wskazane przepisy ustawy o Służbie Więziennej i wobec lokalu będącego w jego dyspozycji, w rozumieniu przepisów tej ustawy. W żadnym wypadku powodem do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji nie może być prośba Miasta W. skierowana do Służby Więziennej o zwracanie zwalnianych przez funkcjonariuszy lokali miastu (pismo z dnia [...] maja 2000 r.). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Miasto W. wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Generalnego Służby Więziennej oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w W. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 156 § 1 Kpa, polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w W., która rażąco naruszała prawo – to jest art. 177 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej oraz art. 140 Kc, a zwłaszcza poprzez dokonanie przydziału lokalu wbrew woli jego właściciela (skarżącego). Decyzji tej zarzucono także naruszenie art. 107 Kpa z uwagi na treści brzmienia sentencji zaskarżonych decyzji obu instancji co do osoby, której przyznano lokal i co do oznaczenia lokalu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Generalny Służby Więziennej wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uczestnik postępowania M. J. przyłączył się do stanowiska Dyrektora Generalnego Służby Więziennej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosowne organy Służby Więziennej na podstawie przepisów ustawy o Służbie Więziennej mają prawo wydawać wobec swoich funkcjonariuszy, zgodnie z przepisami ustawy o Służbie Więziennej, decyzję w przedmiocie przydziału lokali, będących w dyspozycji tej Służby. Zatem o prawie do wydawania przedmiotowych decyzji decyduje, pod względem przedmiotowym, przypisanie danego lokalu do dyspozycji tej Służby. Czyli fakt dysponowania, rozumianego tu jako dzierżenia, posiadania danego lokalu przez Służbę Więzienną – sfery faktu, niekoniecznie prawa własności. Powyższe stwierdzenie wynika wprost z treści art. 177 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, zaś wcześniej z treści art. 87 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej i z dalszych odpowiedników tego przepisu zawartych w poprzednich ustawach o Służbie Więziennej. Można zatem twierdzić, iż sam fakt pozostawania danego lokalu w dyspozycji Służby Więziennej stanowi swoistego rodzaju rzeczowe prawo ograniczone do tego lokalu, umożliwiające stosownym organom Służby Więziennej wydawanie decyzji o przydziale takiego lokalu, ale jedynie w sposób zgodny z zasadami uregulowanymi w ustawie o Służbie Więziennej, to jest przepisami zawartymi obecnie w rozdziale 18 – Mieszkania funkcjonariuszy ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, zaś wcześniej zgodnie z przepisami zawartymi w rozdziale 6 – Mieszkania funkcjonariuszy ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej i odpowiednio zgodnie z wcześniejszymi przepisami regulującymi to zagadnie w poprzednich ustawach o Służbie Więziennej. Skuteczne zakwestionowanie powyższego prawa Służby Więziennej może nastąpić poprzez wykazanie przez właściciela danego lokalu, w stosownej akcji petytoryjnej braku powyżej opisanego, ograniczonego prawa rzeczowego do przedmiotowego lokalu. Przy czym właściciel winien w takim postępowaniu wykazać się prawem własności. Tymczasem niniejsze postępowanie, wszczęte z wniosku Burmistrza Dzielnicy [...] Miasta W., dotyczy kontroli, pod względem ewentualnego istnienia przesłanek nieważnościowych (potraktowanych przez organ wnioskujący bardzo szeroko) - zawartych w art. 156 Kpa, decyzji dotyczącej dokonanego w ramach przepisów ustawy o Służbie Więziennej przydziału przedmiotowego lokalu. Zatem przedmiot tego postępowania, z uwagi na ramy zakreślone procedurą administracyjną postępowań nadzorczych, dotyczy odpowiedzi na pytanie, czy przy wydaniu przedmiotowej decyzji o przydziale lokalu nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Oba organy I i II instancji Służby Więziennej w uzasadnieniu swoich decyzji wykazały brak istnienia takich przesłanek. W szczególności wykazano zgodność decyzji o przydziale lokalu z przepisami art. 170 ust. 1, art. 171 ust. 1 i art. 192 pkt 4 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej. Z kolei powoływanie się przez Burmistrza Dzielnicy [...] Miasta W. na przepisy art. 140 Kc, art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz powoływanie się na treść pisma z dnia 26 maja 2000 r. (znajdującego się na k. 6 akt administracyjnych sprawy) w przedmiocie skierowanej do Służby Więziennej prośby Miasta W. o zwracanie miastu lokali zwalnianych przez funkcjonariuszy, jest w niniejszym postępowaniu chybione, gdyż mija się z przedmiotem niniejszego postępowania. Tego rodzaju żądania wymykają się spod kontroli w trybie art. 156 Kpa (nawet jak najbardziej ogólnie pojmowanego) przedmiotowej decyzji o przydziale. Żądania te mogą być przedmiotem stosowej akcji petytoryjnej, wykonywanej w ramach wykazanego prawa własności – o czym wspomniano wyżej. Wskazać tu należy, iż podobna sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Wówczas wyrokiem z dnia 13 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 1894/07 Sąd ten oddalił skargę. Miasto W. złożyło kasację od tego wyroku, która została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2009 r. sygn. akt I OSK 1125/08 (orzeczenie dostępne w Internecie). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie jest także zasadny zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 107 Kpa. Jak wynika z porównania sentencji zaskarżonej decyzji Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z sentencją decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w W. z dnia [...] czerwca 2011 r., zawartych w aktach administracyjnych, obie decyzji dotyczą tej samej osoby i tego samego lokalu. Z tych wszystkich wyżej wyłuszczonych względów chybione są wszystkie zarzuty skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organy obu instancji przy podejmowaniu powyższych decyzji (z dnia [...] czerwca 2011 r. i z dnia [...] sierpnia 2011 r.) zarówno w zakresie skutkującym uchyleniem decyzji jak i stwierdzeniem ich nieważności i dlatego, na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.