VII SAB/Wa 187/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. S. na bezczynność Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego postanawia: odrzucić skargę. W swojej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. S. zarzuca Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego bezczynność polegającą na niewydaniu zaświadczenia potwierdzającego czasokres podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przez jego matkę J. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie do art. 3 § 1 powołanej ustawy sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Ramy tej kontroli zakreśla przepis art. 3 § 2 tej ustawy stanowiąc, iż kontrola działalności publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na : 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Z mocy art. 3 § 3 w/w ustawy sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których sądową kontrolę przewidują przepisy ustaw szczególnych, a stosownie do art. 4 rozstrzygają również spory kompetencyjne między wymienionymi w tym przepisie organami. Sądy administracyjne są zatem właściwe wyłącznie do rozpatrywania skarg w sprawach określonych w powołanych przepisach. Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ oczekiwanego aktu czy dokonania czynności. Jednak skarga na bezczynność organu dopuszczalna jest tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego, wobec czego nie każda sprawa dotycząca bezczynności organu podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny. Z powołanego wyżej przepisów wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, natomiast skarga W. S. dotyczy nierozpoznania wniosku strony skarżącej z dnia (...) czerwca 2011r. Podkreślenia wymaga, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi w znaczeniu formalnym (art.1 k.p.c.), co ma i ten skutek, że poddane są one kontroli sądowej. Zgodnie z art.177 Konstytucji, sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów, a Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej - art.184 zdanie 1 Konstytucji. W myśl art. 181 k.p.a. organy odwoławcze właściwe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych określają przepisy odrębne, a do postępowania przed tymi organami stosuje się odpowiednio przepis art.180 §1 k.p.a. Skoro w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach, należy przeanalizować czy kwestie wydawania zaświadczeń w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych podlegają innej kontroli odwoławczej, niż zaświadczenia wydawane w pozostałych sprawach na zasadach ogólnych (art.1 pkt 4 oraz art.117-119 k.p.a.). Z uwagi na to, iż przepisy ustaw z zakresu ubezpieczeń społecznych nie regulują kwestii postępowania i zasad wydawania bądź odmowy wydawania zaświadczeń, natomiast art.181 k.p.a. nie wskazuje bliżej na rodzaj przepisów odrębnych, jakie miałyby regulować kwestie wnoszenia odwołań od wydanych przez organ rentowy decyzji, należy wskazać na unormowania zawarte zarówno w art.476 §2 i 3 k.p.c. jak i art. 36 ust.1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (dalej jako u.u.s.r.r). Zgodnie z art. 476 § 2 k.p.c. przez sprawy z zakresu ubezpieczeń, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych dotyczących: ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia rodzinnego, emerytur i rent, innych świadczeń w sprawach należących do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...).Przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się także sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie, a także sprawy, w których wniesiono odwołanie od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności oraz sprawy o roszczenia ze stosunków prawnych między członkami otwartych funduszy emerytalnych a tymi funduszami lub ich organami (art.476 §3 k.p.c.). Z kolei przepis art. 36 ust.1 pkt 1 u.u.s.r. daje Prezesowi KRUS uprawnienie do wydawania rozstrzygnięć w zakresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz ustalenia wysokości składek na to ubezpieczenie. W myśl ust.3 tego przepisu od decyzji Prezesa KRUS przysługuje odwołanie do sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Jest to zasada kontroli wszystkich decyzji organu rentowego w postępowaniu sądowym, z wyjątkami które nie dotyczą tej sprawy. Stosownie natomiast do art. 83b ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm) do którego odsyła art. 52 u.u.s.r. (w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), jeżeli przepisy k.p.a. przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzje (ust. 1). Z treści wyżej cytowanego przepisu wynika zatem, że odnosi się on także do odmowy wydania zaświadczenia na podstawie art. 219 k.p.a. Tak więc decyzja organu rentowego o odmowie wydania zaświadczenia lub o odmowie wydania zaświadczenia o treści żądanej przez wnioskodawcę, jako wydawana na podstawie art. 83b ust. 1 ustawy systemowej w związku z art. 219 k.p.a. nie jest decyzją uznaniową oraz nie należy do grupy decyzji wymienionych enumeratywnie w art. 83 ust. 4 tej ustawy, które podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W konsekwencji, z mocy art. 177 Konstytucji RP oraz na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, od tego rodzaju decyzji organu rentowego służy odwołanie do sądu ubezpieczeń społecznych właściwego do rozpoznawania odwołań od decyzji organu rentowego. Zdaniem Sądu, odmowa wydania zaświadczenia o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu w formie decyzji prowadzi w konsekwencji do innej jego kontroli niż w postępowaniu administracyjnym (v. art. 6 pkt 14 u.u.s.r. w myśl, którego jeżeli w w.w. ustawie mowa o okresach podlegania określonemu ubezpieczeniu społecznemu - rozumie się przez to tylko takie okresy, za które opłacono przewidziane w odpowiednich przepisach składki na to ubezpieczenie, chyba że w myśl tych przepisów nie istniał obowiązek opłacania składek). Reasumując należy stwierdzić, że wydawana na podstawie art. 83b ust.1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 219 k.p.a. decyzja organu rentowego o odmowie wydania zaświadczenia o treści oczekiwanej przez ubezpieczonego jest decyzją, o której mowa w art.476 § 2 pkt 1 k.p.c. i - jako taka - może stanowić przedmiot odwołania do sądu ubezpieczeń społecznych (v. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2007 r., sygn. akt. II UK 279/06,(niepublikowany) oraz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2007r., sygn. akt II UZP 4/07). Z uwagi na powyższe skoro decyzja odmawiająca wydania zaświadczenia nie podlega kognicji sądów administracyjnych to i bezczynność organu w zakresie rozpozna wniosku o wydanie zaświadczenia potwierdzającego podleganie danej osoby ubezpieczeniu społecznemu rolników nie będzie podlegała kognicji sądów administracyjnych. Z tego też względu przedmiotowa skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.