II OSK 874/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-07-04
Skład orzekający: sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz, sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak, sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarządca infrastruktury kolejowej jest zobowiązany do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych oddzielających linie kolejowe od obszarów leśnych?Ratio decidendi
Zarządca infrastruktury kolejowej jest zobowiązany do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych oddzielających linie kolejowe od obszarów leśnych. Obowiązek ten wynika z przepisów ustawy o transporcie kolejowym, w szczególności z art. 17 ust. 1 pkt 3 oraz art. 55 ust. 1 pkt 3, które nakładają na zarządcę obowiązek zapewnienia ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska, a także przyznają mu prawo do dysponowania sąsiednimi gruntami w celu realizacji tego obowiązku. Przepisy te, w powiązaniu z § 38 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r., jednoznacznie wskazują na zarządcę jako podmiot odpowiedzialny.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił skargę na decyzję Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej. Decyzja ta, po uchyleniu decyzji organu I instancji z powodu wad formalnych, nakazała spółce [...] S.A. wykonanie pasów przeciwpożarowych przy linii kolejowej. Spółka kwestionowała swój obowiązek wykonania tych pasów, argumentując, że przepisy ustawy o transporcie kolejowym przyznają jej jedynie prawo, a nie obowiązek, a także że zabezpieczenie lasów jest obowiązkiem właścicieli lasów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od skarżącej Spółki na rzecz Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz /spr./ Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski Protokolant asystent sędziego Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] S.A. Zakład [...] w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 stycznia 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 1191/11 w sprawie ze skargi [...] S.A. [...] w P. na decyzję Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania pasów przeciwpożarowych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od [...] S.A. Zakład [...] w P. na rzecz Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu kwotę 500 (słownie: pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
II OSK 874 / 12
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę [...] S.A. w W. Zakład [...] w P. na decyzję Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu z dnia [...] października 2011 r. w przedmiocie nakazu wykonania pasów przeciwpożarowych.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w Wągrowcu na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 2 i art. 27 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jedn. Dz. U. 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.- zwaną dalej ustawą o Państwowej Straży Pożarnej) oraz art. 104 i art. 107 § 1 i 3 K.p.a. w związku z uchybieniami naruszającymi przepisy przeciwpożarowe, opisanymi w protokole ustaleń z czynności kontrolno- rozpoznawczych z dnia 17 sierpnia 2011 r. nakazał W. G. - Dyrektorowi Zakładu [...] w P. w terminie do dnia 31 sierpnia 2011 r. wykonanie pasów przeciwpożarowych przy linii kolejowej przebiegającej przez teren leśny Leśnictwa [...] będącego w zarządzie Nadleśnictwa [...], zgodnie z § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719- zwanego dalej rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r.) w związku z art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (tekst jedn. Dz. U. 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.- zwaną dalej ustawą o transporcie kolejowym). Organ stwierdził, iż brak pasów przeciwpożarowych ma istotny wpływ na zabezpieczenie przeciwpożarowe obszarów leśnych wzdłuż szlaków kolejowych. Ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu jest poważnym źródłem zagrożenia pożarowego dla obszarów leśnych położonych wzdłuż szlaków kolejowych.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła [...] S.A. Zakład [...] w P., wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania albo uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzji organu I instancji zarzucono naruszenie § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym.
Wielkopolski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia [...] października 2011 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. oraz art. 17 ust. 1 pkt 3 i art. 55 ustawy o transporcie kolejowym, a także art. 26 ust. 1 i art. 27 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej i § 38 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r.:
- w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję w całości,
- w pkt 2 nakazał [...] S.A. Zakład [...] w P. wykonanie pasów przeciwpożarowych przy linii kolejowej przebiegającej przez teren leśny Leśnictwa [...] będącego w zarządzie Nadleśnictwa [...] z terminem wykonania do dnia 10 listopada 2011 r. i zapewnić ich użyteczność przez cały rok.
W uzasadnieniu swej decyzji organ II instancji wskazał, że zaskarżona decyzja pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego nie budziła zastrzeżeń, zawierała natomiast wadę formalną. Analizując treść art. 17 ust. 1 pkt 3 oraz art. 55 ustawy o transporcie kolejowym, organ uznał, że podmiotem zobowiązanym do wykonania pasów przeciwpożarowych jest zarządca infrastruktury kolejowej, tj. [...] S.A. Zakład [...] w P. Skierowanie decyzji imiennie do Dyrektora Zakładu i oznaczenie go jako strony postępowania oraz nałożenie na niego określonych nakazów i zakazów jest równoznaczne ze skierowaniem decyzji do osoby niebędącej stroną. W konsekwencji decyzja dotknięta była wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., co skutkowało jej uchyleniem. W pozostałym zakresie argumentacja odwołania nie znalazła w ocenie organu uzasadnienia, bowiem źródłem zagrożenia pożarowego dla obszarów leśnych, wzdłuż których położone są szlaki kolejowe jest ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu.
Skargę na powyższą decyzję złożyła [...] SA Zakład [...] w P., wnosząc o jej uchylenie w zakresie pkt 2 i zarzucając jej naruszenie § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w związku z art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ustawy o transporcie kolejowym przez jego niewłaściwą interpretację i przyjęcie, że skarżąca jest podmiotem zobowiązanym do wykonywania pasów przeciwpożarowych na sąsiadujących z linią kolejową gruntach. Zdaniem Spółki art. 17 ustawy o transporcie kolejowym sformułowany w sposób ogólnikowy i niedookreślony nie mógł stanowić samoistnej podstawy nałożenia jakichkolwiek obowiązków, natomiast art. 55 ust. 1 pkt 3 tej ustawy stanowi jedynie uprawnienie do wykonywania pasów przeciwpożarowych, a nie obowiązek.
W odpowiedzi na skargę Wielkopolski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.
Rozpoznając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż nie zasługiwała ona na uwzględnienie. Cytując treść art. 26 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że kontrolowane postępowanie zostało wszczęte z urzędu w związku z zagrożeniem pożarowym, jakie stwarza dla obszaru leśnego ruch kolejowy, a nie odwrotnie. Ta konstatacja ma zasadnicze znaczenie w kwestii ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za wykonywanie pasów przeciwpożarowych na wskazanych odcinkach.
Sąd przytoczył treść art. 13 ust. 1 i art. 9 ustawy o lasach oraz art. 13 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jedn. Dz. U. 2009 r. Nr 178, poz. 1380 ze zm.- zwanej dalej ustawą o ochronie przeciwpożarowej) oraz § 38 wydanego na podstawie tej ostatniej ustawy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. Zdaniem Sądu powyższe rozporządzenie nie określa sposobu wykonywania pasów przeciwpożarowych oraz podmiotów właściwych i zobowiązanych do ich urządzania i utrzymywania, w odróżnieniu od poprzednio obowiązującego rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowanych i terenów (§ 34 ust. 3 pkt 2). Obecnie obowiązujące rozporządzenie w §38 ust. 2 wskazuje rodzaje oraz sposoby wykonywania pasów przeciwpożarowych przez podmioty określone jako właściwe do ich wykonania i utrzymywania w ustawie o lasach, ustawie o transporcie kolejowym oraz w ustawie o ochronie przeciwpożarowej.
Sąd pierwszej instancji wskazał, iż rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz. U. Nr 58, poz. 405) w § 10 wyróżniło cztery podstawowe rodzaje pasów przeciwpożarowych. W katalogu tym nie wymieniono jednak pasów przeciwpożarowych oddzielających linie kolejowe. Kwestią tego rodzaju pasów zajmuje się natomiast ustawa o transporcie kolejowym oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. Nr 153 poz. 955), które jednak reguluje jedynie techniczną kwestię prowadzenia robót i odległości dotyczących pasów przeciwpożarowych od linii kolejowych.
Kwestią podmiotowości zajmują się z kolei przepisy ustawy o transporcie kolejowym. Cytując jej art. 17 ust. 1 (przepis ogólny) oraz art. 55 ust. 1 pkt 1- 3, który określa sposoby realizacji obowiązków wymienionych w pierwszym przepisie, Sąd pierwszej instancji uznał, iż prawo zarządcy, o którym mowa w art. 55 ust. 1 dotyczy możliwości korzystania z tych gruntów, celem prowadzenia niezbędnych dla ruchu pociągów prac, przy czym urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych jest obowiązkiem zarządcy infrastruktury kolejowej. Zarządcą infrastruktury kolejowej jest podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową, na zasadach określonych w ustawie. W tym też zakresie Sąd przytoczył treść definicji ustawowych "zarządcy infrastruktury", "infrastruktury kolejowej", "linii kolejowej" oraz "przyległego pasa gruntu" (art. 4 pkt 7, 1, 2 i 3 ustawy o transporcie kolejowym).
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przez organy obu instancji § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r., art. 55 ustawy o transporcie kolejowym oraz art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy o lasach. Analiza zapisów art. 17 ust. 1 oraz art. 55 ustawy o transporcie kolejowym, do której odsyła § 38 ww. rozporządzenia, prowadzi do wniosku, że podmiotem zobowiązanym do wykonania pasów przeciwpożarowych jest zarządca infrastruktury kolejowej. W niniejszej sprawie jest nim niewątpliwie [...] S.A. Zakład [...] w P.
W odniesieniu do art. 9 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy o lasach Sąd pierwszej instancji stwierdził, że przepisy te zobowiązują właścicieli lasów jedynie ogólnie do wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził też, iż trafnie organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylił decyzję organu I instancji i rozstrzygnął sprawę merytorycznie, bowiem adresatem decyzji winien być nie dyrektor Zakładu, ale podmiot zobowiązany do wykonania pasów przeciwpożarowych (art. 17 ust. 1 pkt 3 oraz art. 55 ustawy o transporcie kolejowym), a więc zarządca infrastruktury kolejowej, czyli strona skarżąca. Sąd jednocześnie stwierdził, że organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji naruszył dyspozycje art. 107 § 3 K.p.a. w zakresie sporządzenia uzasadnienia, uznając je za mało wyczerpujące, ale tego typu uchybienie w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie miało wpływu na ostateczny wynik sprawy.
Z przedstawionych wyżej przyczyn, Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.) oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] S.A. w W. Zakład [...] w P., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w związku z art. 17 ust. 1 i 3 i art. 55 ustawy o transporcie kolejowym poprzez jego niewłaściwą interpretację i przyjęcie, że skarżący jest podmiotem zobowiązanym do wykonywania pasów przeciwpożarowych na sąsiadujących z linią kolejową gruntach.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca Spółka wniosła o uchylenie powyższego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania przed tym Sądem w kwocie 960,00 zł, ewentualnie na podstawie art. 188 P.p.s.a. o zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie decyzji Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 18 sierpnia 2011 r. w zakresie punktu 2 osnowy decyzji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania przed tym Sądem w kwocie 960,00 zł.
W uzasadnieniu złożonej skargi kasacyjnej wskazano, iż obecnie obowiązująca regulacja rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. nie zawiera katalogu podmiotów obowiązanych do utrzymania pasów przeciwpożarowych, a jedynie odsyła do regulacji ustawowych, m.in. do ustawy o transporcie kolejowym. Przepisy rozdziału 9 tej ustawy nie nakładają jednak na zarządcę infrastruktury ustawowego obowiązku utrzymania pasów przeciwpożarowych, zaś jej art. 55 ust. 1 pkt 3 wskazuje jedynie na prawo zarządcy w tym zakresie. Nadto zobowiązanie zarządcy linii kolejowych do urządzenia i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, faktycznie sprowadza się do zabezpieczenia lasów, czyli do ochrony cudzego majątku i wykonywania prac na cudzym terenie, skutkując finansowaniem przez zarządcę infrastruktury kolejowej działań należących do właścicieli lasów. Ratio legis art. 55 ww. ustawy, który koresponduje z zapisem jej art. 54 polega na ochronie ruchu kolejowego przed zagrożeniami pożarowymi ze strony lasu, czego pod rozwagę w ogóle nie wziął Sąd pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wielkopolski Komendant Wojewódzki Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik strony skarżącej złożył opinię prawną sporządzoną przez radców prawnych prof. dr hab. M. W. i dr T. F.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Oceniając wniesioną kasację w granicach określonych treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) i nie dostrzegając przy tym przesłanek nieważności postępowania, o których mowa w § 2 tego przepisu, stwierdzić trzeba, iż podstawowy problem w niej przedstawiony sprowadzał się do ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za wykonanie pasów przeciwpożarowych, oddzielających linie kolejowe od obszarów leśnych. W tym zakresie tak organy administracyjne, jak i Sąd pierwszej instancji wskazywały na skarżącą Spółkę jako zarządcę infrastruktury kolejowej, z kolei Spółka stała na stanowisku, iż obowiązek ten obciąża właścicieli lasów. Odnosząc się do tak przedstawionego problemu, ustalenia w tej kwestii należało poprzedzić pewnymi rozważaniami natury ogólnej.
I tak stwierdzić trzeba, iż budowa linii kolejowych i ich lokalizacja wynikająca, co oczywiste z wielu czynników, w tym potrzeb gospodarczych, uzależniona jest przede wszystkim od woli i konkretnych rozwiązań, jakie przewidział ich inwestor. Oznacza to, iż wybór przebiegu tych linii przez konkretne obszary należy do założeń inwestycyjnych i poza sytuacjami, w których zostało to wymuszone uwarunkowaniami geograficznymi, spoczywa w wyłącznej gestii inwestora. W obecnie obowiązującym porządku prawnym w odniesieniu do linii kolejowych o znaczeniu państwowym (art. 6 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym) tematyka zasad ich realizacji uregulowana została w szczególnym trybie (Rozdział 2b tej ustawy). Jak podkreślano już w założeniach wprowadzających ten akt prawny jest on wzorowany na rozwiązaniach przyjętych w ustawie z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.), czyli w tzw. "specustawie drogowej" i ma umożliwić przede wszystkim szybką realizację takich inwestycji (por. uzasadnienie projektu ustawy z dnia 19 września 2007 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym oraz niektórych innych ustaw, Sejm V kadencji, nr druku: 2013). Pozostałe linie kolejowe (art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym) poddane zostały ogólnemu reżimowi inwestycyjnemu celu publicznego. Niezależnie od powyższej kwalifikacji trybu, czy też faktu realizacji inwestycji we wcześniejszym okresie, stwierdzić trzeba, iż wybór przebiegu inwestycji liniowej przez określone obszary, w tym leśne stanowił i stanowi uprawnienie podmiotów je realizujących. Skoro, zatem ustawa przyznaje określone prawo ustalonym podmiotom, to tym samym logicznym pozostaje, iż w związku z realizacją linii kolejowych nakłada na podmioty te również określone obowiązki. Jednym z takich obowiązków jest niewątpliwie dbałość o stan środowiska i ponoszenie odpowiedzialności za spowodowane przez siebie jego pogorszenie. Powyższa zasada została jednoznacznie określona w art. 86 Konstytucji RP. Wskazane wyżej założenie znalazło też swoje potwierdzenie w budowie podstawowego dla funkcjonowania transportu kolejowego aktu tj. w ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym. Normując w tejże ustawie m.in. zasady korzystania z infrastruktury kolejowej, zarządzania nią i jej utrzymanie, a także zasady prowadzenia ruchu kolejowego i wykonywania przewozów kolejowych oraz szczególne zasady i warunki przygotowania inwestycji dotyczących linii kolejowych o znaczeniu państwowym, w tym warunki lokalizacji i nabywania na ten cel nieruchomości oraz wskazując organy właściwe w tych sprawach, w rozdziale 4 tej ustawy określono również zasady bezpieczeństwa organizacji transportu kolejowego. W myśl art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym "Zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające: ...... 3) ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska...". Powyższa norma ma niewątpliwie charakter ogólny, nie wskazuje, bowiem ani w jaki sposób obowiązki w niej wymienione mają być realizowane, ani też nie wymienia żadnych instrumentów prawnych do ich realizacji. Uszczegółowienia obowiązku związanego z ochroną przeciwpożarową dokonano natomiast w Rozdziale 9 ww. ustawy. Już w jego tytule wskazano, iż przedmiot regulacji stanowi m.in. wykonywanie robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowych. Tak, więc istotne uzupełnienie normy prawnej art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym stanowi art. 55 tej ustawy. W ust. 1 pkt 3 tego ostatniego przepisu stwierdzono, iż "zarządca ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe". Zawarty w powyższej regulacji zwrot "ma prawo", odnosi się do uprawnienia zarządcy do korzystania z cudzych gruntów w celu realizacji obowiązku wynikającego z art. 17 ustawy o transporcie kolejowym, tj. zapewnienia właściwej ochrony przeciwpożarowej. Przepis art. 55 ust. 1 tej ustawy daje, więc zarządcy prawo dysponowania nieruchomością sąsiadującą z torami kolejowymi po to, aby podmiot ten mógł wykonać ciążący na nim z mocy art. 17 ust. 1 ww. ustawy obowiązek zapewnienia przeciwpożarowej ochrony. Posłużenie się w art. 55 ustawy o transporcie kolejowym zwrotem "ma prawo" nie oznacza, wbrew odmiennym wywodom autora kasacji, iż z zakresu obowiązków zarządcy należałoby wyłączyć m. in. urządzanie i utrzymanie pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych. Powyższy zwrot, przy uwzględnieniu przedstawionych na wstępie wywodów wskazuje na możliwość wykonywania robót związanych z utrzymaniem i urządzeniem pasów na gruncie nienależącym do zarządcy linii kolejowych. Oznacza to uprawnienie do określonego zachowania w stosunku do gruntów sąsiednich, które jest jednocześnie instrumentem realizacji przedstawionego powyżej ogólnego obowiązku zapewnienia ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska, wynikłej z faktu usytuowania linii kolejowej na obszarach leśnych.
Poprzednio obowiązujące rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563) wymieniało w § 34 ust. 3 pkt 2 w sposób jednoznaczny podmioty obowiązane do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, w tym między innymi właściciela linii kolejowych. Z kolei obecnie obowiązujące rozporządzenie z dnia 7 czerwca 2010 r. wydane na mocy art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej w § 38 wymienia ustawy określające podmioty odpowiedzialne za wykonanie pasów przeciwpożarowych. I tak w ust. 1 tego przepisu stwierdzono, iż "Lasy położone przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu oddziela się od tych obiektów pasami przeciwpożarowymi, utrzymywanymi w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok". Natomiast ust. 2 powyższego przepisu stanowi, iż podmioty właściwe do wykonywania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych określone są w ustawie o lasach, ustawie o transporcie kolejowym oraz w ustawie o ochronie przeciwpożarowej. Wśród tych ustaw wymieniono ustawę o transporcie kolejowym. Tak, więc kwestia podmiotu zobowiązanego do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych jest dzisiaj uregulowana tylko w ustawie.
Uwzględniając przedstawione wyżej okoliczności, stwierdzić należało, iż podmiotem właściwym do wykonania i utrzymania pasów przeciwpożarowych oddzielających linie kolejowe od obszarów leśnych, o którym mowa w § 38 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. jest zarządca infrastruktury kolejowej (art. 55 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym).
Z powyższych względów za bezzasadne należało uznać zarzuty kasacji dotyczące naruszenia prawa materialnego, to jest § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w związku z art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym.
Wobec braku usprawiedliwionych podstaw kasacji, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu odwoławczego, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na mocy art. 204 pkt 1 P.p.s.a. (por. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2012 r. sygn. akt II FPS 4/12, publ. G.Prawna 2012/225/1).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło