II GSK 1426/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-12-18
Skład orzekający: Marzenna Zielińska, Joanna Kabat – Rembelska, Piotr Pietrasz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca wydanie decyzji z naruszeniem prawa, podjęta w trybie wznowienia postępowania, może zostać utrzymana w mocy, jeśli wnioskodawca nie był faktycznym użytkownikiem gruntów rolnych, na które przyznano płatności, a jedynie ich formalnym posiadaczem, który przekazał otrzymane środki dzierżawcy?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił czynności organu podjęte w ramach postępowania wznowieniowego. Sąd podkreślił, że dla przyznania płatności na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania kluczowe jest faktyczne użytkowanie gruntów rolnych, a nie tylko formalne posiadanie. Skoro skarżąca nie użytkowała gruntów w latach 2004-2010, organ miał podstawę do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa.Stan faktyczny
Skarżąca wnioskowała o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005. Po przyznaniu pomocy, organ dowiedział się o zawarciu przez skarżącą umowy dzierżawy gruntów rolnych na okres 10 lat. W związku z tym wznowiono postępowanie administracyjne. Skarżąca przyznała, że nie użytkowała działek rolnych w latach 2004-2010, a otrzymane pieniądze przekazała dzierżawcy. Organ stwierdził wydanie decyzji z naruszeniem prawa, co utrzymał w mocy Dyrektor ARiMR. WSA oddalił skargę, a NSA oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Zielińska Sędzia NSA Joanna Kabat – Rembelska Sędzia del. WSA Piotr Pietrasz (spr.) Protokolant Anna Ważbińska po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej C. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 14 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Gd 1196/11 w sprawie ze skargi C. L. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wyrokiem z 14 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 1196/11 w sprawie ze skargi C. L. na decyzję Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z [...] sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa – oddalił skargę.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym:
C. L. (dalej także Skarżąca) wystąpiła do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C. (dalej także organ I instancji) z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005. Decyzją z [...] stycznia 2006 r., nr [...] organ I instancji przyznał Skarżącej wnioskowaną pomoc finansową. W dniu 16 kwietnia 2010 r. do organu I instancji wpłynęło pismo z [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w G. wraz z pismem z KRUS Oddział Regionalny w S. z 31 marca 2010 r. informujące o zawarciu umowy dzierżawy z 29 grudnia 1995 r. na okres 10 lat pomiędzy C. L., a M. P. Postanowieniem z [...] marca 2011 r. organ I instancji wznowił z urzędu postępowanie administracyjne na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W toku postępowania jako dowód w sprawie Skarżąca złożyła zawarte umowy dzierżawy z 31 stycznia 2006 r., z 30 września 2008 r. i z 29 kwietnia 2010 r. W dniu 28 kwietnia 2011 r. Skarżąca złożyła ponadto kopię wyroku Sądu Okręgowego w S. z 7 kwietnia 2011 r., sygn. akt V U 806/10, a w piśmie z 16 maja 2011 r. oświadczyła, że w latach 2004-2010 nie była użytkownikiem działek rolnych zadeklarowanych do płatności ONW, zaś otrzymywane pieniądze przekazała każdorazowo wydzierżawiającym.
Decyzją z [...] maja 2011 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. po wznowieniu postępowania z urzędu w sprawie przyznania płatności ONW na rok 2005, stwierdził, iż decyzja z [...] stycznia 2006 r. została wydana z naruszeniem prawa. C. L. wniosła odwołanie od tej decyzji podnosząc, że organ I instancji błędnie ustalił stan faktyczny sprawy, gdyż Skarżąca przyznane jej płatności za rok 2005 przekazała dzierżawcy gruntów. Jednocześnie zarzuciła organowi I instancji niczym nieuzasadnioną i nieusprawiedliwioną roczną zwłokę w podjęciu postępowania wyjaśniającego.
Decyzją z [...] sierpnia 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w G. (dalej: Organ) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Powołując się na brzmienie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolniczej (Dz.U. z 2003 r. Nr 229, poz. 2273) oraz ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76, z późn. zm.). Organ uznał, iż w roku 2005 Skarżąca faktycznie nie użytkowała wskazanych działek, o czym organ powziął wiadomość w 2010 r., co stanowiło podstawę do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. złożyła C. L., która zarzuciła organom błąd w ustaleniach stanu faktycznego sprawy, polegający na pominięciu faktu, że Skarżąca wszystkie przyznane i wypłacone jej płatności przekazała dzierżawcy gruntów, czym organ administracji publicznej naruszył jedną z zasad postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 7 k.p.a., poprzez rozstrzygnięcie sprawy w sposób naruszający słuszny interes strony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. (dalej także Sąd I instancji lub Sąd) uznał skargę za niezasadną. Sąd stwierdził przy tym, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 73, poz. 657, z późn. zm.; dalej: rozporządzenie RM). Dalej wskazał, iż działalność rolnicza winna być prowadzona przez posiadacza zadeklarowanych działek, czego dowodzi m.in. treść § 7 ust. 1 rozporządzenia RM, który stanowi, że w przypadku, gdy w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności ONW nastąpi przeniesienie posiadania wszystkich działek rolnych położonych na obszarach ONW na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność ONW przysługuje temu podmiotowi, po spełnieniu wymogów formalnych.
Sąd I instancji wywiódł przy tym, że posiadanie nie jest prawem, lecz stanem faktycznym. Dla posiadania istotne jest istnienie dwóch elementów – corpus i animus, tj. faktycznego władztwa nad rzeczą z zamiarem jej posiadania. Warunkiem otrzymania płatności jest łączne spełnienie kilku przesłanek: uznanie wnioskodawcy za producenta rolnego, który posiada grunty rolne i na których prowadzi działalność rolniczą zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej oraz złożenie wniosku obejmującego użytkowane grunty.
Sąd I instancji wskazał także, że postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji, zmierzało do wyjaśnienia, czy Skarżąca spełniła warunki do przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005, w tym w szczególności czy była posiadaczem i użytkownikiem deklarowanych gruntów, stosownie do obowiązującej regulacji prawnej.
Sąd stwierdził ponadto, że z umowy dzierżawy z 29 grudnia 1995 r. wynika, iż działki ewidencyjne nr 34/3, 109 i 64 użytkował M. P. Ponadto, w oświadczeniu z 16 maja 2011 r. Skarżąca jednoznacznie wskazała, że w latach 2004-2010 nie była użytkownikiem działek rolnych deklarowanych we wnioskach o przyznanie płatności obszarowych i ONW. Skarżąca podniosła przy tym, iż otrzymane pieniądze zostały przekazane dzierżawcy.
Sąd zwrócił uwagę także, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż posiadanie gruntów w ujęciu cywilistycznym jest niewystarczające i nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe, a pojęcie "posiadanie" na gruncie ustawy o płatnościach należy odczytywać w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. W tym stanie pojęcie posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu ustawy o płatnościach, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem przemawia fakt, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej i pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy nie wystarczy być posiadaczem samoistnym działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować.
W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że wobec bezspornego ustalenia, iż działki Skarżącej użytkował dzierżawca, to on, a nie Skarżąca, powinien być wnioskodawcą o płatności i on powinien być adresatem decyzji. W związku z tym bez znaczenia w sprawie pozostaje podnoszony w skardze fakt przekazania otrzymanych płatności temuż dzierżawcy.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. wniosła C. L. zarzucając:
1. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: P.p.s.a.) - naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, to jest art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 1 i art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), gdzie dla prawidłowego dokonania procesu subsumpcji konieczna jest przesłanka nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, która to nie została spełniona w niniejszym postępowaniu, tym samym organy administracyjne nie uczyniły zadość art. 7 k.p.a.;
2. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 134 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a., polegające na subiektywnie selektywnym potraktowaniu dowodów przedstawionych przez stronę skarżącą - powyższe skutkowało błędnym niezastosowaniem w niniejszej sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżąca podtrzymała swoją dotychczasową argumentację.
Skarżąca wniosła o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w G. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od Skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Są to dwie odrębne podstawy kasacyjne, które nie podlegają łączeniu, ponieważ odnoszą się do różnego rodzaju uchybień. O ile zarzut naruszenia prawa procesowego ma na celu najczęściej wykazanie, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest nieprawidłowy, o tyle przy ocenie zarzutu naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, ocenie podlega m.in. proces subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego.
Należy dodać, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, iż strona wnosząca ten środek odwoławczy, zarzucając naruszenie konkretnych przepisów prawa w określonej formie, sama wyznacza obszar kontroli kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny bierze zaś pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., a która nie zachodzi w tej sprawie.
Podkreślić należy, iż wyrażona w przepisie art. 183 § 1 P.p.s.a. zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza, że jeżeli nie zachodzi nieważność postępowania sądowego w rozumieniu art. 183 § 2 P.p.s.a., to Naczelny Sąd Administracyjny dokonując kontroli prawidłowości zaskarżonego orzeczenia jest związany wnioskiem skarżącego sformułowanym w skardze kasacyjnej, określającym przedmiot zaskarżenia oraz podstawy zaskarżenia. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych jest o tyle istotne, że zgodnie z zasadą rozpoznawania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny w granicach skargi kasacyjnej sąd ten nie jest uprawniony do powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego (ad meritum) w jego całokształcie. Zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej. Konkretne podstawy skargi kasacyjnej, czyli zawarte w niej przyczyny zaskarżenia rozstrzygnięcia, determinują całkowicie kierunek działalności badawczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą musi on podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Z tych względów, skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, obwarowanym m.in. przymusem adwokacko–radcowskim (art. 175 § 1 – 3 P.p.s.a.), który opiera się na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.
Zgodnie z art. 176 P.p.s.a., skarga kasacyjna powinna spełniać wymogi formalne przewidziane dla pism procesowych w postępowaniu sądowym, ponadto jej obligatoryjnym elementem, jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji (por. postanowienia NSA z 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; z 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; z 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04). Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.). Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy tj. treść orzeczenia (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków jak i zakresu zaskarżenia.
Uzasadnienie skargi kasacyjnej ma zawierać rozwinięcie podniesionych zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu lub uzasadnienie zarzutu niewłaściwego zastosowania przepisu, a w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym - wykazanie, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 12 października 2005 r., sygn. akt I FSK 155/05, także por. J. Drachal, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera, Warszawa 2011, s. 600). Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno przede wszystkim przedstawiać argumenty mające na celu wskazanie słuszności podstaw kasacyjnych (por. A. Skoczylas, Glosa do postanowienia NSA z 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/04).
Podkreślić ponadto należy, że zarzuty skargi kasacyjnej odnosić się powinny do skarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, którego zgodność z prawem jest przedmiotem badania przez Naczelny Sąd Administracyjny, nie zaś do decyzji, postanowienia, czy też innego aktu lub czynności, podlegających kontroli sądowoadministracyjnej, wydanych przez organ administracji publicznej (por. wyrok NSA z 19 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2455/11).
Odnosząc się do zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy wskazać należy, że sprowadzają się one do naruszenia art. 134 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a., polegającego na subiektywnie selektywnym potraktowaniu przez Sąd I instancji przedstawionych przez stronę skarżącą dowodów, co zdaniem Skarżącej spowodowało niezastosowanie w sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez nieuchylenie decyzji organu w sytuacji naruszenia przez niego przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Natomiast naruszenie prawa materialnego - zdaniem Skarżącej - poległo na błędzie subsumcji w zakresie zastosowania art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 1 i art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., albowiem Sąd błędnie przyjął za organem, iż w sprawie zaistniały nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Według autora skargi kasacyjnej organy wydając decyzję w trybie art. 151 § 2 k.p.a. naruszyły przy tym zasadę ustanowioną w art. 7 k.p.a.
Zgodnie z postanowieniami art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Autor skargi kasacyjnej dopatruje się naruszenia tego przepisu poprzez to, że Sąd I instancji nie uwzględnił wszystkich twierdzeń Skarżącej odnoszących się do ustalonego w toku postępowania administracyjnego stanu faktycznego sprawy m.in. w zakresie wiedzy organu o fakcie wydzierżawienia przez Skarżącą działek rolnych, w czasie przed uzyskaniem przez organ informacji z KRUS-u (kwiecień 2010) o zawarciu przez nią umów dzierżawy tychże działek. C. L. podniosła ponadto, iż decyzja organu I instancji jaka zapadła w sprawie została wydana po upływie roku od powzięcia przez organ informacji z KRUS o zawartych umowach. Podkreślenia jednocześnie wymaga to, że stan faktyczny sprawy ustalony przez organ nie budzi wątpliwości i jest bezsporny, co potwierdziła sama Skarżąca oświadczając organowi, iż w latach 2004-2010 nie użytkowała działek rolnych objętych pomocą. Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. nie można uznać za usprawiedliwiony, albowiem Sąd I instancji nie wyszedł poza ramy tej regulacji i orzekł w granicach danej sprawy na podstawie prawidłowo ustalonego przez organ stanu faktycznego. Autor skargi kasacyjnej nie kwestionował natomiast tak ustalonego stanu faktycznego, o czym świadczą zawarte w skardze kasacyjnej jej podstawy. Ponadto autor skargi kasacyjnej w żaden sposób nie wykazał, że naruszenie tego przepisu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się w dalszej kolejności do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. należy zauważyć, iż autor skargi kasacyjnej także w żaden sposób nie wykazał, że naruszenie tego przepisu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co pozostaje w sprzeczności z postanowieniami art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Z pewnością nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. polegający na subiektywnie selektywnym potraktowaniu przez Sąd I instancji dowodów przedstawionych przez Skarżącą. Otóż zgodnie z postanowieniami art. 141 § 4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Zaakcentować należy ponadto, iż zarzut taki może być skuteczny tylko wtedy, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności gdy nie zawiera któregoś z elementów konstrukcyjnych wymienionych w powyższym przepisie. Analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej w części odnoszącej się do tego zarzutu daje podstawę do zajęcia stanowiska, że Skarżąca kwestionuje w tym zarzucie przede wszystkim merytoryczną zasadność stanowiska zawartego w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji w zakresie warunków udzielania pomocy finansowej producentom rolnym na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, którzy to faktycznie uprawiają grunty rolne objęte pomocą zgodnie z § 2 w związku z § 7 ust. 1 rozporządzenia RM z dnia 14 kwietnia 2004 r. Zaznaczyć należy, że nie można mylić dostateczności uzasadnienia z siłą jego przekonywania i trafnością wskazanych w nim argumentów. Celem uzasadnienia jest wprawdzie przekonanie stron postępowania o trafności rozstrzygnięcia, jednakże ewentualna wadliwość argumentacji bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu niż wskazany w uzasadnieniu, nie stanowi o naruszeniu przez sąd art. 141 § 4 P.p.s.a., gdy uzasadnienie zawiera w pełni odniesienie się do zarzutów zawartych w skardze poprzez odwołanie się do treści przepisów prawa i wyjaśnienie ich zastosowania lub niezastosowania w sprawie, jak ma to miejsce w zaskarżonym wyroku Sądu I instancji.
Już tylko na marginesie zaznaczyć należy, że autor skargi kasacyjnej w uzasadnieniu zarzutów wskazał na nieuwzględnienie przez Sąd I instancji bezczynności organu trwającej od momentu otrzymania przez ARiMR informacji z KRUS-u (kwiecień 2010) o zawartych przez Skarżącą umowach dzierżawy, upatrując w tym naruszenie art. 7 k.p.a. Podkreślić jednak należy, że w skardze kasacyjnej nie wskazano, iż naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym zarzut ten okazał się być nieuzasadnionym.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, które zdaniem Skarżącej poległo na błędzie subsumcji w zakresie zastosowania art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 1 i art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że może budzić wątpliwości prawidłowa klasyfikacja wskazanych wyżej przepisów do katalogu regulacji prawa materialnego lub procesowego.
Zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Z kolei zgodnie z postanowieniami art. 151 § 2 k.p.a. w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Klasyczny podział norm prawnych wyróżnia normy prawa materialnego, normy prawa ustrojowego oraz normy postępowania (proceduralne). Podział ten znajduje zastosowanie także w ramach prawa administracyjnego. Prawo materialne reguluje prawa i obowiązki stron stosunków prawnych (adresatów norm) w ten sposób, że kształtuje ich zachowania ze względu na cel jakiemu służą. Prawo materialne kreuje zatem indywidualną sytuację prawną, w tym uprawnienia i obowiązki, tych podmiotów. Sytuacja ta może wynikać albo bezpośrednio z mocy prawa albo też z jednostronnego aktu stosowania prawa przez organy administracji publicznej. Z kolei normy prawa ustrojowego określają organizację, kompetencje, a także formy prawne działania organów administracji publicznej. Natomiast normy prawa procesowego określają reguły postępowania w toku stosowania norm materialnych. W ujęciu szerokim procedura (prawna) oznacza tryb dokonywania prawnych czynności konwencjonalnych, a więc zarówno przewidziany prawem tryb podejmowania decyzji przez organy administracji publicznej, jak też procedury dokonywania czynności prawnych przez osoby fizyczne i osoby prawne, dla których ważności niezbędny jest określony prawnie tryb postępowania. Prawo procesowe w wąskim znaczeniu oznacza zaś zbiór przepisów prawnych regulujących procedury działania organów państwowych i innych podmiotów publicznych mających kompetencje do dokonywania aktów władczych, to jest tworzenia i stosowania prawa (W. Lang, Prawo procesowe a prawo materialne. Wzajemne relacje (w:) Prawo w XXI wieku. Księga pamiątkowa 50 – lecia Instytutu PAN, Warszawa 2006, s. 427 i n.).
Niezależnie jednak od dokonania odpowiedniej klasyfikacji przepisów prawa zaskarżonych przez autora w skardze kasacyjnej, podkreślić należy, że w jej uzasadnieniu nie wykazano w jakikolwiek sposób, iż naruszenie wskazanych wyżej regulacji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto przyjmując jako miarodajny zarzut błędnej subsumcji wskazać należy, że naruszenie prawa materialnego polega w takim przypadku na wadliwym uznaniu, iż ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada ustalonej hipotezie określonej normy prawnej. Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego. Ten stan faktyczny został w sprawie ustalony przez organy administracyjne, które stwierdziły okoliczności wskazane w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Organ administracyjny nie posiadał bowiem wiedzy o wydzierżawieniu przez skarżącą gruntów objętych płatnościami w okresie przed otrzymaniem informacji z KRUS-u. Natomiast skarżąca nie zakwestionowała w sposób skuteczny tych ustaleń organów administracyjnych, które następnie zostały przyjęte przez Sąd I instancji.
Nieuprawnione jest także odwoływanie się w skardze kasacyjnej do art. 2 Konstytucji RP, zgodnie z którym Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Otóż naruszeniem tego przepisu byłoby usankcjonowanie zasad dystrybucji środków finansowych z UE, wbrew wymogom ustawowym oraz przepisom UE, które jako beneficjenta wskazują podmiot faktycznie użytkujący posiadane grunty rolne.
Na zakończenie należy zaakcentować, że według Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo ocenił czynności organu podjęte w ramach przeprowadzonego postępowania wznowieniowego, albowiem z materiału dowodowego bezspornie wynika, iż Skarżąca w latach 2004-2010 nie władała i nie użytkowała gruntów rolnych objętych pomocą ONW. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. miał więc uzasadnioną podstawę do wydania decyzji stwierdzającej, że decyzja przyznająca C. L. płatności ONW na rok 2005 została wydana z naruszeniem prawa. Podejmując takie rozstrzygnięcie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ miał na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, czym nie naruszył regulacji zawartej w art. 7 k.p.a. ani też art. 2 Konstytucji RP.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 207 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło