I OSK 1863/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Lech (spr.) sędzia NSA Wiesław Morys sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Penda po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. W. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 1652/11 w sprawie ze skargi J. W. F. na czynność Miejskiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. w przedmiocie odmowy wydania legitymacji osoby niepełnosprawnej oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1652/11, oddalił skargę J. W. F. na czynność Miejskiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Warszawie w przedmiocie odmowy wydania legitymacji osoby niepełnosprawnej. W uzasadnieniu Sąd podał następujący stan sprawy: wnioskiem z dnia 9 marca 2011 r. J. W. F. zwrócił się do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Warszawie o wydanie mu legitymacji osoby niepełnosprawnej przedkładając orzeczenie Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w Warszawie o zaliczeniu go do I grupy inwalidztwa wystawione w dniu 2 grudnia 1986r. Pismem z dnia 17 marca 2011 r. Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności odmówił wydania legitymacji wyjaśniając, że J. F. nie posiada orzeczenia miejskiego bądź powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności o wskazaniach do ulg i uprawnień, co oznacza, że nie ma podstaw prawnych do wystawienia legitymacji dokumentującej niepełnosprawność na podstawie obecnie obowiązujących przepisów. Pismem z dnia 8 kwietnia 2011 r. J. F. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa i wydania legitymacji. W odpowiedzi z dnia 28 kwietnia 2011 r. organ podtrzymał swoje stanowisko i pouczył, że wydanie legitymacji jest czynnością materialno – techniczną, w związku z tym istnieje możliwość jej zaskarżenia do sądu administracyjnego. Na to rozstrzygniecie J. F. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o wydanie legitymacji osoby niepełnosprawnej oraz wskazując, że dołączone orzeczenie zaliczające go do I grupy inwalidztwa, traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, o czym stanowi art. 62 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 214, poz. 1407). Tym samym – w ocenie skarżącego – przesłanka określona w § 35 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2003 r., Nr 139, poz. 1328) została spełniona i legitymacja powinna być wydana bez przeszkód. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1652/11, oddalając skargę wskazał, że w rozpatrywanej sprawie znajdował zastosowanie art. 62 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, który wymienia warunki na jakich osoby – które przed dniem wejścia w życie ustawy (tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r.) zaliczono do jednej z grup inwalidów – uznawane są za osoby niepełnosprawne w rozumieniu ustawy. Sąd wskazał, że posiadanie orzeczenia, o którym mowa w art. 62 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy nie jest wystarczające dla uzyskania legitymacji osoby niepełnosprawnej. Skoro zatem w niniejszej sprawie skarżący nie spełnił wymagań określonych w art. 5 a ust. 1 powołanej ustawy i nie posiada orzeczenia zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności o ustaleniu stopnia niepełnosprawności lub orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień, o których mowa we wskazanym przepisie, to – w ocenie Sądu – prawidłowo Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Warszawie odmówił wydania legitymacji osoby niepełnosprawnej. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2012 r. skargę kasacyjną złożył J. F., wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest: 1) art. 5a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, przez jego błędną wykładnię, to jest przez błędne uznanie, że warunkiem koniecznym do wydania legitymacji osoby niepełnosprawnej jest złożenie do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności, w przypadku, gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu wskazuje, iż osoby, o których mowa w art. 62 powołanej ustawy "mogą" składać wnioski o ustalenie stopnia niepełnosprawności, jednakże złożenie takiego wniosku nie ma charakteru obligatoryjnego w celu uzyskania legitymacji osoby niepełnosprawnej; 2) art. 62 pkt 1 ustęp 1 powołanej wyżej ustawy oraz § 35 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, poprzez jego błędne zastosowanie, a mianowicie błędne uznanie, że istnieją przesłanki do odmowy wydania legitymacji osoby niepełnosprawnej, podczas gdy zgodnie z naruszonym przepisem § 35 rozporządzenia, w przypadku istnienia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności lub orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień osoby, która ukończyła 16 rok życia, starosta wystawia legitymację dokumentującą stopień niepełnosprawności, a zgodnie z naruszonym przepisem art. 62 pkt 1 ustęp 1 powołanej ustawy, orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidztwa traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a tym samym w niniejszej sprawie istniały ustawowe przesłanki i obowiązek wydania legitymacji osoby niepełnosprawnej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie przewiduje dodatkowych wymagań, które ma spełniać osoba niepełnosprawna w celu uzyskania legitymacji. Jedyną przesłanką do uzyskania legitymacji jest posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności i nie musi to być orzeczenie wydane przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o niepełnosprawności. Skarżący kasacyjnie wskazał, że spełnił tę przesłankę. Podniesiono, że błędna wykładnia przepisów oraz ich błędne zastosowanie przez Sąd pierwszej instancji prowadzi do sytuacji, w której na osobę niepełnosprawną nakładane są dodatkowe obostrzenia, nieunormowane ustawowo, a zaskarżony wyrok ma charakter prawotwórczy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Wskazać w tym miejscu należy, że skarżący posiada już legitymację osoby niepełnosprawnej – wydaną na podstawie rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 maja 2002 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 66, poz. 604). Wobec tego uznać należy, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 62 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, gdyż na podstawie tego przepisu legitymacja została wydana. Zatem zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu w zaskarżonym wyroku tego przepisu jest niezasadny. Powołane wyżej rozporządzenie z dnia 21 maja 2002 r. zostało zastąpione rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. 2003 r., Nr 139, poz. 1328). Przepis § 35 ust. 3 tego rozporządzenia stanowi, że w przypadku orzeczenia o stopniu niepełnosprawności lub orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień osoby, która ukończyła 16 rok życia, starosta wystawia legitymację dokumentującą stopień niepełnosprawności. Zgodnie z § 13 ust. 1 pkt 8, ust. 2 pkt 9 i ust. 3 pkt 9 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r., orzeczenie o niepełnosprawności, o stopniu niepełnosprawności, bądź o wskazaniach do ulg i uprawnień, o którym mowa powyżej określa również symbol niepełnosprawności. Natomiast w myśl § 35 ust. 2 tego rozporządzenia, wzór legitymacji osoby niepełnosprawnej określa załącznik nr 3 do rozporządzenia. Wzór ten przewiduje wpisanie do legitymacji symbolu niepełnosprawności. Zatem podstawą wystawienia przez starostę legitymacji, o której mowa w § 35 ust. 3 powołanego rozporządzenia z dnia 15 lipca 2003 r., jest uprzednie uzyskanie przez stronę odpowiedniego orzeczenia zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności o wskazaniach do ulg i uprawnień. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji nie naruszył w zaskarżonym wyroku wskazanego przepisu rozporządzenia. Przypomnieć należy, że w niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie wnioskiem z dnia 9 marca 2011 r. zwrócił się do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Warszawie o wydanie mu legitymacji osoby niepełnosprawnej przedkładając orzeczenie Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w Warszawie o zaliczeniu go do I grupy inwalidztwa wystawione w dniu 2 grudnia 1986r. Zgodzić się zatem należy z Sądem pierwszej instancji, że posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidztwa nie jest wystarczające do uzyskania legitymacji osoby niepełnosprawnej, której wzór określiło powołane wyżej rozporządzenie z 2003 r. Wskazać należy, że zgodnie z art. 5a ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, osoby posiadające ważne orzeczenia o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów, o których mowa w art. 62 oraz orzeczenia, o których mowa w art. 5, mogą składać do zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności i wskazań, o których mowa w art. 6b ust. 3, dla celów korzystania z ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów. W postępowaniu w sprawach, o których mowa w art. 6b ust. 1, zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności wydaje orzeczenie, w którym stopień niepełnosprawności określa się na podstawie przedłożonych orzeczeń, o których mowa w ust. 1, zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 5 i 62 (pkt 1); wskazania, o których mowa w art. 6b ust. 3, ustala się stosownie do naruszonej sprawności organizmu i ograniczeń funkcjonalnych uzasadniających korzystanie z ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów (pkt 2). Wskazać należy, że na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 14 lutego 2014 r. skarżący kasacyjnie oświadczył, iż posiada legitymację osoby niepełnosprawnej wydana przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w 2002 r. Wskazał, że legitymacja ta nie określa kodu niepełnosprawności, który jest mu potrzebny do korzystania z pewnych ulg przewidzianych przepisami ustaw szczególnych, np. z ulg w komunikacji miejskiej. Podniósł, że nowy rodzaj legitymacji wydanej na podstawie obecnie obowiązującego rozporządzenia z 2003 r. zawiera informację dotyczącą symbolu przyczyny niepełnosprawności i taka legitymacja jest podstawą do otrzymania ulg w komunikacji miejskiej. Skarżący kasacyjnie domaga się zatem wydania legitymacji osoby niepełnosprawnej według nowego wzoru. Legitymacja osoby niepełnosprawnej uprawnia do ulg przewidzianych na podstawie odrębnych przepisów. Wobec tego uznać należy, że aby otrzymać żądany dokument powinien wystąpić do właściwego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności – zgodnie z art. 6 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Dopiero na podstawie wydanego zaświadczenia starosta będzie mógł wystawić nową legitymację osoby niepełnosprawnej zawierająca symbol niepełnosprawności. Wobec powyższego – za Sądem pierwszej instancji – uznać należy, że Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Warszawie prawidłowo uznał, że skarżący kasacyjnie nie złożył wniosku, o którym mowa w art. 5 a ust. 1 powołanej ustawy. W związku z powyższym uznać należy, że zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu art. 5 a ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie ma usprawiedliwionych podstaw. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.