I SA/Wa 1525/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2011 r. Nr [...], odmawiającą przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu o pow. [...] m2, położonego w W. przy ul. [...] (obecnie rejon ul. [...], ul. [...], ul.[...]) oznaczonego jako działka nr [...] z obrębu[...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] (obecnie działka nr ew.[...]) pochodząca z dawnej nieruchomości hipotecznej oznaczonej jako "[...]", stanowiła własność F. D. Zgodnie z postanowieniem Sądu Powiatowego W. z dnia [...] lutego 1967 r., sygn. akt [...] spadek po F. D. zmarłym dnia [...] maja 1946 r. nabył w całości syn M. D., z tym, że żonie zmarłego A. D. służyło prawo dożywotniego użytkowania ½ części spadku. A. D. zmarła, w dniu [...] lipca 1985 r. Powyższa nieruchomości dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) została objęta w posiadanie przez Gminę W. W dniu 11 sierpnia 1949 r. A. D. złożyła wniosek w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku. Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Nr [...] Prezydent W. odmówił M. D. przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu o pow. [...]m2, położonego w W. przy ul. [...] (obecnie rejon ul. [...], ul.[...], ul.[...]) oznaczonego jako działka nr [...] z obrębu[...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] został złożony po terminie określonym w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r., który jest nieprzywracalnym terminem prawa materialnego. Wobec tego z upływem terminu na złożenie wniosku dekretowego wygasło uprawnienie do uzyskania w trybie dekretu prawa użytkowania wieczystego. Odwołanie od powyższej decyzji złożył A. D. Zdaniem strony organ pierwszej instancji nie tylko nie wyjaśnił należycie stanu faktycznego sprawy, ale również błędnie określił datę objęcia przedmiotowego gruntu przez gminę. Ponadto Prezydent naruszył art. 7 ust. 2 dekretu odmawiając przyznania prawa własności czasowej, mimo że korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2011 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy gmina uwzględni wniosek byłego właściciela o ustanowienie własności czasowej, jeżeli zgłoszony został w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę, a korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Organ podkreślił, że przepis art. 7 ust. 1 dekretu czynności "objęcia w posiadanie gruntu" przez gminę, nadał takie znaczenie prawne, ponieważ od dnia objęcia w posiadanie gruntu należy liczyć początek terminu do zgłoszenia wniosku o przyznanie własności czasowej. Organ odwoławczy zauważył, że przedmiotowa nieruchomość została objęta w posiadanie przez gminę W. w dniu [...] listopada 1948 r., o czym ogłoszono w Dzienniku Urzędowym Zarządu Miejskiego nr [...] z 1948 r. Do czynności objęcia gruntu w posiadanie miały, zatem zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez Gminę W. Zgodnie z § 1 rozporządzenia obejmowanie w posiadanie gruntów nieobjętych dotychczas na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. następowało w drodze ogłoszeń Zarządu Miejskiego W., podanych do wiadomości przez zamieszczenie w organie urzędowym Zarządu Miejskiego i w jednym z poczytnych pism codziennych wydawanych w W. oraz przez rozplakatowanie. Z kolei w myśl § 3 grunty uważało się za objęte w posiadanie z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego, w którym zamieszczono ogłoszenie. Zdaniem organu tak kategoryczne brzmienie przepisu nie pozostawia wątpliwości, że prawne znaczenie dla objęcia gruntu w posiadanie przez gminę W. miało wyłącznie ogłoszenie dokonane w organie urzędowym Zarządu Miejskiego W. , co bezspornie świadczy o tym, że przy objęciu gruntu w posiadanie przez gminę W. nie naruszono przepisów rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. D., wnosząc o jej uchylenie. Skarżący zarzucił organom naruszenie: 1) art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. poprzez błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym określeniu daty objęcia gruntu w posiadanie przez gminę i ustalenie jej na dzień ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym, tj. 25 listopada 1948 r., co miało wpływ na nieprawidłowe określenie daty rozpoczęcia biegu i upływu terminu do złożenia wniosku dekretowego. Zdaniem skarżącego organy błędnie przyjęły, iż skuteczne i zgodne z prawem było obejmowanie przez gminę gruntów w posiadanie jedynie poprzez wydane na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. ogłoszenie w Dzienniku Urzędowym, nie zaś dodatkowo przez rozplakatowanie oraz umieszczenie ogłoszenia w jednym z poczytnych pism codziennych; 2) art. 7 ust. 1 dekretu poprzez odmowę przyznania prawa własności czasowej, mimo, że korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania; 3) art. 7 i art. 77 § 1 Kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całości materiału dowodowego. W skardze skarżący wskazał, również, że w jego ocenie rozporządzenie Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m. st. Warszawy, było niezgodne z obowiązującym wówczas aktem prawnym wyższego rzędu, tj. dekretem z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe, który wszedł w życie 1 stycznia 1947 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Sąd zauważa, że stanowiący podstawę materialnoprawną w niniejszej sprawie przepis art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) – zwanego dalej dekretem przewidywał, iż osoba fizyczna - dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela będący w posiadaniu gruntu lub osoby prawa jego reprezentujące, mogli w ciągu sześciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną (od dnia 1 stycznia 1947 r. prawa własności czasowej za opłatą symboliczną). Z kolei przepis art. 4 tego dekretu wskazywał, że terminy i tryb obejmowania w posiadanie przez gminę W. gruntów [...] ustali w rozporządzeniu Minister Odbudowy w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej. W stanie prawnym istniejącym w dniu złożenia przez A. D. wniosku dekretowego oraz w dniu wydania zaskarżonej decyzji materię wskazaną w art. 4 dekretu regulowało rozporządzenie Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz. 43). W § 1 tego rozporządzenia wskazano, że obejmowanie w posiadanie przez gminę W. gruntów na obszarze W. , nieobjętych dotychczas na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. (Dz. U. RP Nr 16, poz. 112), następuje w drodze ogłoszeń Zarządu Wiejskiego W., podanych do publicznej wiadomości przez zamieszczenie w organie urzędowym Zarządu Miejskiego i w jednym z poczytnych pism codziennych wydawanych w W. oraz przez rozplakatowanie. Z kolei § 3 rozporządzenia wskazywał, iż grunty uważa się za objęte w posiadanie z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego, w którym zamieszczono ogłoszenie. Mając na uwadze opisany wyżej stan prawny zgodzić się należy ze skarżącym, że w określonym trybie Zarząd Miejski miał obowiązek podania do publicznej wiadomości o przystąpieniu do obejmowania gruntów w posiadanie, dokonując ogłoszeń o tym w organie urzędowym Zarządu Miejskiego, w poczytnym piśmie codziennym oraz przez rozplakatowanie. Uszło jednak uwadze skarżącego, że skutek prawny objęcia gruntu w posiadanie przez gminę nie wiąże się ze wszystkimi czynnościami, o których mowa w § 1 rozporządzenia, występującymi łącznie. Skutek taki bowiem został określony w § 3 rozporządzenia, który wprost stanowi, że grunty uważa się za objęte w posiadanie "z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego". Oznacza to, że prawne znaczenie dla objęcia gruntu w posiadanie na gruncie art. 7 ust. 1 dekretu ma wyłącznie ogłoszenie dokonane w tym organie, co trafnie dostrzegło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. Tym samym z dokonaniem ogłoszeń w poczytnym piśmie codziennym oraz rozplakatowaniem rozporządzenie nie łączy w istocie żadnych skutków prawnych. Pogląd ten wyrażony został m.in. w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2000 r., sygn. akt OPK 32/99 i w wyroku Składu Siedmiu Sędziów NSA z dnia 11 czerwca 2001 r., sygn. akt OSA 3/01. Stanowisko to w pełni podziela również obecny skład orzekający. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należało zgodzić się z organem, że skoro Dziennik Urzędowy nr [...] z 1948 r. Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. , w którym ogłoszono o objęciu gruntu położonego przy ul. [...] ukazał się w dniu [...] listopada 1948 r. (okoliczność w sprawie niesporna między stronami), to z tym dniem nastąpiło objęcie tego gruntu w posiadanie przez Gminę W. Rację ma zatem SKO w W. twierdząc, że termin do złożenia wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej upłynął 25 maja 1949 r. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego dawny właściciel gruntu, ani jego spadkobierca M. D. czy osoba prawa jego reprezentująca A. D. (matka) nie złożyli stosownego wniosku w terminie przewidzianym w art. 7 ust. 1 dekretu. Poza sporem jest, że A. D. matka skarżącego złożyła wniosek o przyznanie prawa własności czasowej dopiero w dniu [...] sierpnia 1949 r. Matka skarżącego miała świadomość, że uchybiła terminowi z art. 7 ust. 1 dekretu, skoro złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku dekretowego, który orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej W. Nr [...] został załatwiony odmownie. Za chybione uznać należało zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia art. 7 ust. 2 dekretu. Należy bowiem wskazać, że z jego treści wynika dyspozycja nakazująca uwzględnienia wniosku dekretowego, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Podkreślić jednak należy, że dotyczy to jedynie sytuacji, gdy doszło do terminowego złożenia takiego wniosku. W niniejszej sprawie nie wystąpiła taka sytuacja, albowiem wniosek dekretowy złożony został po terminie. Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego niezgodności rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. z dekretem z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe, który wiązał posiadanie z faktycznym władztwem nad rzeczą (art. 296 § 1 i art. 298 Pr. rzeczowego) Sąd zwraca uwagę, że dekret – Prawo rzeczowe był aktem regulującym stosunki cywilnoprawne. Tymczasem tzw. "dekret [...]" był aktem obowiązującym wcześniej i zawierał przepisy z zakresu prawa publicznego (przepisy tego dekretu miały charakter planistyczny i komunalizacyjny). Dekret [...] był zatem aktem autonomicznym w stosunku do dekretu – Prawo rzeczowe, dlatego też nie można czynić zarzutu, że wraz z przepisami wykonawczymi wydanymi na podstawie art. 4 dekretu zawiera samodzielną regulację, dotyczącą sposobu objęcia w posiadanie gruntów przez gminę W. Przepis art. 7 ust. 1 dekretu został skonstruowany tak, że uprawnionymi na podstawie tego przepisu byli następcy prawni będący w posiadaniu gruntu. Stanowisko skarżącego, że skutek objęcia gruntu w posiadanie przez Gminę mógł nastąpić dopiero z momentem objęcia gruntu w faktyczne władanie przez podmiot publicznoprawny eliminowałby z kręgu uprawnionych na podstawie art. 7 dekretu tych następców prawnych, którzy wniosek o przyznanie prawa własności czasowej złożyli po objęciu gruntu w posiadanie przez gminę, ponieważ w takiej sytuacji nie byliby oni "następcami prawnymi będącymi w posiadaniu gruntu", jak tego wymaga art. 7 ust. 1 dekretu. Trzeba mieć również na uwadze, że dekret z dnia 11 października 1946 r. - Przepisy wprowadzające prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych (Dz. U. Nr 57, poz. 321 ze zm.) wprowadził regulację, że przepisy prawa rzeczowego nie naruszają innych regulacji prawnych (art. VIII). Dekret wprowadzający nowe Prawo rzeczowe mimo, że odnosił się do tzw. "dekretu[...]" (art. XXXIX), to nie dokonał zmian jego przepisów w zakresie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę W. Wobec tego nietrafny jest zarzut skargi wskazujący na konieczność stosowania w sprawach o przyznanie prawa użytkowania wieczystego w trybie art. 7 dekretu [...] przepisów dekretu z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe o posiadaniu. W ocenie Sądu brak jest również podstaw prawnych do stwierdzenia, że doszło do naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności jak wskazywał na to skarżący art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.