I FZ 66/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.W. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 2536/11 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M.W. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 4 lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj i czerwiec 2006 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 2536/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania, zaskarżonej przez M.W. Sp. z o.o. z siedzibą w W., decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 4 lipca 2011 r., wydanej wobec Spółki w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj i czerwiec 2006 r. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że sformułowany w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Skarżąca uzasadniła jedynie spełnieniem przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej, w istocie nieodwracalnej szkody majątkowej. Wobec tego w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie bez okoliczności uzasadniających wystąpienie przesłanki "znacznej szkody" lub "trudnych do odwrócenia skutków", o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej również jako P.p.s.a.) oraz bez przedstawienia stosownych dokumentów, potwierdzających ich istnienie, nie jest możliwa ocena wniosku pod kątem spełnienia warunków uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie, pełnomocnik reprezentujący Spółkę zaskarżył je w całości, zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie: - art. 61 § 3 P.p.s.a., poprzez nieznajdujące uzasadnienia w treści tego przepisu przyjęcie, że strona występująca z wnioskiem, o którym mowa w tym przepisie, ma obowiązek przedstawić dowody na okoliczności wskazane we wniosku, chociaż ani cytowany przepis, ani żaden inny przepis P.p.s.a., nie przewidują prowadzenia przez sąd administracyjny postępowania dowodowego w przedmiocie okoliczności podanych we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub decyzji, przy czym wniosek ten winien być rozpoznany przez sąd wyłącznie w oparciu o powołane w nim twierdzenia wnioskodawcy - które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem spowodowało odmówienie przez WSA wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji; - art. 49 § 1 P.p.s.a., przez jego niezastosowanie wyrażające się w nieuzasadnionym - w świetle przyjętej przez WSA wykładni art. 61 § 3 P.p.s.a., o której mowa wyżej - niewezwaniu Skarżącej do uzupełnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przy jednoczesnym przyjęciu, że wniosek ten nie zawiera informacji umożliwiających WSA jego merytoryczne rozpoznanie, a zatem zachodzi sytuacja niemożności nadania wnioskowi prawidłowego biegu; - art. 133 § 1 w zw. z art. 166 P.p.s.a., poprzez niewzięcie pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji okoliczności wynikającej z akt sprawy, jaką jest znaczna wysokość kwoty zobowiązania podatkowego, której zapłacenie lub wyegzekwowanie od Skarżącej musi spowodować dla niej trudne do odwrócenia skutki niezależnie od możliwości późniejszego zwrotu nadpłaconego w ten sposób podatku. Mając na uwadze powyższe w zażaleniu wniesiono o: - uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; - zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, podlega więc oddaleniu. Na wstępie należy zauważyć, iż w myśl art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 P.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., II GZ 139/08, LEX nr 493849). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Dokonana wyżej, ugruntowana już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wykładnia przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi doprowadziła sąd kasacyjny do wniosku, że uzasadniona była, dokonana w zaskarżonym postanowieniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ocena wniosku Skarżącej o wstrzymanie wykonania kwestionowanej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 lipca 2011 r. Sąd pierwszej instancji prawidłowo bowiem wskazał, że w obliczu niewykazania przez Spółkę w przedmiotowym wniosku okoliczności uzasadniających wystąpienie przesłanki "znacznej szkody" lub "trudnych do odwrócenia skutków", o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz bez przedstawienia stosownych dokumentów, potwierdzających ich istnienie, nie jest możliwa ocena wniosku pod kątem spełnienia warunków uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Oceny tej również, według NSA, nie podważają zarzuty podniesione w zażaleniu. I tak wskazać należy, iż sąd administracyjny, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności w razie braku dokumentów potwierdzających wystąpienie przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a., czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, wbrew twierdzeniom zawartym w rozpoznawanym zażaleniu, przed rozpoznaniem wniosku do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. Kolejno, odnosząc się do drugiego zarzutu zażalenia odnotować trzeba, iż w przypadku – jak w niniejszej sprawie – gdy we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji brak było informacji umożliwiającej dokonanie oceny, czy zachodzą przesłanki zastosowania ochrony tymczasowej, sąd administracyjny wniosek taki oddala, odmawiając udzielenia ochrony, a nie jak twierdzi autor wniesionego środka zaskarżenia, pozostawia go bez rozpoznania. Oczywistym jest, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest pismem sądowym, do którego ma zastosowanie przepis art. 49 § 1 P.p.s.a. Jeżeli więc wniosek taki nie odpowiada warunkom formalnym, co powoduje, iż nie może on otrzymać prawidłowego biegu, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Zauważyć należy, iż wniosek Skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji spełniał warunki formalne dla pisma procesowego wskazane w art. 46 § 1 P.p.s.a. Art. 61 § 3 P.p.s.a. nie statuuje dodatkowych wymogów formalnych dla tego rodzaju pisma. Nie było zatem podstaw do wzywania strony do usunięcia braków formalnych pisma w trybie cyt. art. 49 § 1 P.p.s.a., tym bardziej nie było też podstaw do pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut, sformułowany w punkcie trzecim zażalenia, co za tym idzie, błędne jest, zaprezentowane w jego ramach twierdzenie, reprezentującego Stronę pełnomocnika, iż w realiach rozpoznawanej sprawy wysokość kwoty objętej zaskarżoną decyzją (ponad ćwierć miliona złotych) w powiązaniu z przedmiotem działalności Skarżącej, przy czym są to okoliczności wynikające wprost z akt sprawy, oraz przy uwzględnieniu elementarnej wiedzy ekonomicznej, powinna prowadzić do przekonania, że zachodzą przesłanki uzasadniające udzielenie ochrony tymczasowej. Odnosząc się do powyższego należy zauważyć, iż wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu uzasadniać mogą konkretne okoliczności będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową Strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, a nie sama aktualna sytuacja majątkowa, w której znajduje się Strona, czy też oderwana od tej sytuacji wysokość kwoty objętej zaskarżoną decyzją. Innymi słowy Strona musi wykazać, że w powiązaniu z jej sytuacją majątkową, wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Autor wniosku nie podając jednak żadnych konkretnych, popartych stosownymi dokumentami, informacji dotyczących sytuacji majątkowej Skarżącej, spowodował, że nie jest możliwa w ramach, tego wniosku, ani na podstawie akt sprawy ocena, czy wykonanie decyzji przez wyegzekwowanie kwoty z niej wynikającej spowoduje u Skarżącej wystąpienie przesłanek warunkujących udzielenie ochrony tymczasowej. Na marginesie rozważań wskazać należy, że postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji ma charakter wpadkowy i nie kończy postępowania w sprawie. Może zatem podlegać uchyleniu lub zmianie w przypadku, gdy zmienią się okoliczności sprawy. Dodatkowo Skarżąca ponownie może złożyć wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uzasadniając go w sposób właściwy, postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania aktu nie korzysta bowiem z powagi rzeczy osądzonej. Mając na uwadze poczynione wyżej rozważania Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Na uwzględnienie nie zasługiwał zaś, zawarty w zażaleniu wniosek o zasądzenie kosztów postępowania. Stosownie bowiem do art. 209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek strony o zwrot kosztów Sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 cytowanej ustawy. W niniejszym postępowaniu zażaleniowym Sąd nie miał na celu wydania orzeczenia odnoszącego się do merytorycznego rozstrzygnięcia skargi i z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł orzec o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego.