II GZ 113/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Gl 27/12 w zakresie oddalenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. F. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2012 r. sygn. akt I SA/Gl 27/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek [...] o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, z następującym uzasadnieniem. Sąd pierwszej instancji przytaczając treść art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), określającego przesłanki do wstrzymania wykonania aktu lub czynności stwierdził, że w niniejszej sprawie przesłanki te nie zachodzą z uwagi na charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji – Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne oraz stanowisko doktryny, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że wstrzymanie wykonania decyzji dotyczy sytuacji gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne dla strony. W ocenie Sądu pierwszej instancji skoro zaskarżona decyzja odmawia skarżącemu umorzenia należności, to nie dokonuje ona zmian w zakresie jego praw lub obowiązków, w szczególności nie nakłada na niego powinności określonego zachowania się. Nie podlega więc wykonaniu, co oznacza, że wniosek o wstrzymanie jej wykonania nie mógł zostać uwzględniony. Zażaleniem [...] zaskarżył powyższe postanowienie w całości zarzucając mu naruszenie art. 61 § 1 i § 3 p.p.s.a., przez błędną interpretację tego przepisu i niezasadną odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia przez uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ewentualnie uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podniósł, że decyzja ustalająca wysokość należności skarżącego, stanowi tytuł wykonawczy i jest podstawą prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie dotyczące umorzenia tych należności zmierza do tego aby organ nie dokonał ich wyegzekwowania. W przypadku bowiem wydania rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek o umorzenie należności uprzednie wykonanie egzekucji i zaspokojenie wierzyciela skutkować będzie bezprzedmiotowością tegoż rozstrzygnięcia. Zaskarżona decyzja rodzi zatem, w ocenie skarżącego, po jego stronie obowiązek wykonania nałożonych nań obowiązków, a niniejsze postępowanie dotyczy umorzenia tych obowiązków. Doprowadzenie w trybie egzekucji do wykonania tych obowiązków jest zgodne z zaskarżoną decyzją, która odmawia ich umorzenia co w konsekwencji oznacza nakaz ich wykonania, a więc kontynuuje nakaz ich wykonania. W odpowiedzi na zażalenie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jego oddalenie, wskazując na prawidłowość orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie znajduje usprawiedliwione podstawy. Błędnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że zaskarżona przez [...] decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nie wywołuje żadnych skutków w sferze materialnej skarżącego gdyż nie nakłada na niego żadnych nowych obowiązków oraz zobowiązań jak również nie jest aktem kwalifikującym się do wykonania. Jak sam Sąd wskazał, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz doktrynę, wstrzymanie wykonania dotyczy sytuacji gdy akt wywołuje skutki materialnoprawne. Decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne jest ze swej natury decyzją kształtującą sytuację podmiotu w sferze finansowej. Kształtuje zatem jej sytuację materialną. W sytuacji gdy strona zobowiązana jest na mocy aktu administracyjnego do uregulowania należności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a więc uiszczenia określonej kwoty z tytułu składek na ubezpieczenia, decyzja odmawiająca umorzenia tych należności bądź odmawiająca umorzenia odsetek od tych należności mieć będzie skutek w postaci ciągłości tego obowiązku. Strona nadal będzie zobowiązaną do spełnienia tego świadczenia. Decyzja umarzająca należności natomiast wywoła przerwanie tego stosunku. Strona niejako zwolniona zostanie z konieczności uregulowania niezapłaconych należności na rzecz ZUS. Oznacza to, że decyzja pozytywna lub negatywna dla strony mieć będzie wpływ na jej sytuację, tak pod względem prawnym jaki i faktycznym. Wywoływać będzie bowiem skutki materialnoprawne odnoszące się do istniejącego po stronie wnioskującego obowiązku uregulowania należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne lub jak w niniejszej sprawie odsetek od należnych składek. Skoro jak ustalono to powyżej, decyzja w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne ma charakter materialnoprawny, a więc wywołuje określone dla strony skutki, może stać się ona przedmiotem wniosku, o którym mowa w art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oznacza to, że Sąd w przypadku sformułowania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinien dokonać jego oceny pod kątem przesłanek wymienionych w powołanym przepisie. Powinien zatem rozważyć, czy w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji istnieje w stosunku do wnioskodawcy możliwość wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Powinien również wziąć pod uwagę spełnienie obowiązków jakie powołany przepis nakłada na stronę w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Rzeczą Sądu pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie zatem dokonanie oceny wniosku [...] o wstrzymanie wykonania decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pod kątem przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.