I OW 158/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.), Sędzia NSA Janina Antosiewicz, Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krakowiecka, po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Białogardzkiego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Białogardzkim a Naczelnikiem Pierwszego Urzędu Skarbowego w Koszalinie w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji w sprawie rozpoznania wniosku [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Oddział w K. dotyczącego zwrotu kosztów przechowywania samochodu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] na parkingu strzeżonym za okres od 20 października 2009 r. do dnia 3 września 2010 r. postanawia: wskazać Starostę Białogardzkiego jako organ właściwy w sprawie. Starosta Białogardzki pismem z 3 października 2011 r. wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Białogardzkim a Naczelnikiem Pierwszego Urzędu Skarbowego w Koszalinie poprzez wskazanie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Koszalinie, jako organu właściwego do rozpoznania wniosku z 3 sierpnia 2011 r. dotyczącego zwrotu dla [...] sp. z o.o. oddział w K. kosztów przechowania samochodu marki [...] nr rej. [...] na parkingu strzeżonym od 20 października 2009 r. do 3 września 2010 r. usuniętego z drogi 19 października 2009 r., na podstawie art. 130a ust. 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Koszalinie uznał, że nie jest właściwy w sprawie rozpoznania wniosku z 3 sierpnia 2011 r. i pismem z 7 września 2011 r. przekazał go Staroście Białogardzkiemu. W uzasadnieniu swojego stanowiska, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego stwierdził, że w świetle art. 13 ustawy z 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018 ze zm. – zwanej także ustawą zmieniającą), koszty przechowania pojazdów, wobec których sześciomiesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie ustawy ponosi Skarb Państwa, a jednocześnie nie wskazuje bezpośrednio naczelnika urzędu skarbowego jako organu zobowiązanego do ich wypłaty. Zdaniem Naczelnika, należność za przechowanie przedmiotowego pojazdu może wypłacić Skarb Państwa reprezentowany przez starostów powiatów, co wynika z art. 12 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy - prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym "w przypadkach, w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, przepis art. 11 stosuje się odpowiednio" to znaczy przepadek pojazdu orzeka się na rzecz powiatu. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Koszalinie stwierdził, że skoro w przedmiotowej sprawie nie występował jako organ likwidacyjny, to pojazd nie przeszedł na własność Skarbu Państwa, w związku z czym nie ciąży na nim żaden obowiązek wobec podmiotu prowadzącego parking. W opinii Starosty Białogardzkiego w obowiązującym od 4 września 2010 r. stanie prawnym, wynikającym z ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi w myśl art. 130a ust. 10h prawa o ruchu drogowym, osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Szczególne uregulowanie odnośnie kosztów przechowania pojazdów, w ściśle zakreślonym przez ustawodawcę przedziale czasowym, znajduje się w art. 13 ustawy nowelizującej. Zgodnie z tym szczególnym przepisem, w przypadkach, w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienionej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym (6-miesięcy od dnia ich usunięcia) upłynął w okresie pomiędzy 11 czerwca 2009 r. a dniem wejścia w ustawy nowelizującej (4 września 2010 r.), koszty przechowania tych pojazdów ponosi Skarb Państwa. W związku z powyższym uregulowaniem prawnym Starosta przyjął, że w przedmiotowej sprawie, sześciomiesięczny termin od dnia usunięcia pojazdu upłynął 20 kwietnia 2010 r. a więc mieści się w dyspozycji art. 13 przepisów nowelizujących, co oznacza, że zastosowanie mają uregulowania obowiązujące do dnia 4 września 2010 r. i jednostka prowadząca parking, w trybie przewidzianym w art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, składa wniosek do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego i ten organ jest właściwy do rozpoznania wniosku. Wprawdzie, zgodnie z art. 12 ust. 2 w związku z art. 11 ustawy nowelizującej, w przypadkach w których termin 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu z drogi upłynął przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarb Państwa, przepadek orzekany jest na rzecz powiatu, a jednostka prowadząca parking strzeżony po upływie przedmiotowego terminu ma obowiązek powiadomić o nieodebraniu pojazdu właściwego starostę oraz podmiot który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu, po czym starosta występuje do sądu z wnioskiem orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu, podkreślić jednak należy, że wskazane zadania związane z przyjęciem zawiadomienia odnośnie nieodebrania pojazdu z parkingu przez właściciela, jak również wystąpienie do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu starosta wykonuje w imieniu i na rzecz powiatu jako zadanie własne powiatu, nie zaś w imieniu Skarbu Państwa. Dotyczy to także zadań związanych z wykonywaniem orzeczenia sądu o przepadku pojazdu, Starosta jest bowiem związany na mocy art. 130a ust. 10f Prawa o ruchu drogowym do wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu, jednak zadania te również wykonuje w imieniu i na rzecz powiatu. Tymczasem, jak wynika z art. 13 ustawy nowelizującej, który ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie, koszty przechowania pojazdu ponosi Skarb Państwa. Zatem, podmiotem właściwym w zakresie orzekania o zwrocie wydatków dla jednostki przechowującej pojazd na parkingu w przedmiotowej sprawie, winien być podmiot działający w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa nie zaś w imieniu i na rzecz Powiatu Białogardzkiego. Tym samym uzasadnionym jest przyjęcie, że brak jest podstaw do wywodzenia kompetencji Starosty Białogardzkiego do działania w imieniu Skarbu Państwa w zakresie orzekania o zwrocie kosztów przechowywania pojazdów wskazanych w art. 13 ustawy nowelizującej oraz przyznania należnego z tego tytułu wynagrodzenia z przepisów art. 12 ust. 2 w związku z art. 11 ustawy nowelizującej oraz art. 130a ust. 10f, gdyż przepisy te dotyczą, jak wskazano, działań podejmowanych przez starostę w imieniu i na rzecz powiatu, nie zaś w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa. Z uwagi na fakt, że art. 13 ustawy nowelizującej nie wskazuje podmiotu, który w imieniu Skarbu Państwa obowiązany jest do ponoszenia kosztów przechowania pojazdów wymienionych w tym przepisie, a brak jest podstaw do wywodzenia kompetencji w tym zakresie z innych przepisów ustawy nowelizującej oraz przepisów Prawa o ruchu drogowym, zasadnym wydaje się stosowanie w takich przypadkach na mocy odesłania zawartego w § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 46 poz. 237), regulujących egzekucję należności pieniężnych z ruchomości. Dotyczy to zwłaszcza art. 102 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), który nakłada na organ egzekucyjny obowiązek przyznania, na żądanie dozorcy przechowującego zajętą rzecz, zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór. Ponieważ zgodnie art. 19 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organem egzekucyjnym jest co do zasady naczelnik urzędu skarbowego, zdaniem wnioskodawcy, działającym w imieniu Skarbu Państwa podmiotem właściwym w zakresie rozpoznania wniosku dotyczącego zwrotu wydatków związanych z przechowywaniem usuniętego z drogi pojazdu, w przypadku pojazdu którego sześciomiesięczny termin od dnia jego usunięcia upłynął w okresie od 11 czerwca 2009 r. do wejścia w życie ustawy nowelizującej, jest właściwy miejscowo naczelnik urzędu skarbowego. W odpowiedzi, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego nie zakwestionował stanu faktycznego sprawy przedstawionego we wniosku Starosty Białogardzkiego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. Podkreślił, że ustawa Prawo o ruchu drogowym z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz ustawa z 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw nie wskazują naczelników urzędów skarbowych jako zobowiązanych do zwrotu kosztów parkowania pojazdów, które usunięto z dróg na podstawie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Art. 13 ustawy o zmianie ustawy prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw stanowi, że Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania przedmiotowego pojazdu (termin do jego usunięcia powstał w okresie uregulowanym w tym przepisie). Ustawa nie wskazała jednak organu, który w imieniu Skarbu Państwa koszty te ma ponieść. Starostowie również reprezentują Skarb Państwa w sytuacji, kiedy na zasadzie art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym w nowym brzmieniu, występują do sądu o orzeczenie przepadku usuniętego pojazdu. Nielogicznym zatem byłoby rozdzielanie obowiązków związanych z przepadkiem pojazdu i ponoszeniem kosztów z tym związanych (począwszy od kosztu usunięcia pojazdu z drogi, parkowania, itp.), między starostę i naczelnika urzędu skarbowego. Tak też zadecydował ustawodawca. Zgodnie z art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym obowiązek ponoszenia kosztów związanych z usuwaniem przechowywaniem (...) pojazdu ponosi starosta. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Koszalinie nie prowadził postępowania w sprawie przejęcia przedmiotowego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa a tym samym nie wystąpił w sprawie jako organ likwidacyjny. Pojazd ten nie stał się więc własnością Skarbu Państwa reprezentowanego przez Pierwszy Urząd Skarbowy w Koszalinie. Ocena ta znajduje również potwierdzenie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wydanego 22 lutego 2011 r., III SA/Lu 363/10. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Przez spór o kompetencyjny, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) lub też każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny). W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia ze sporem negatywnym, który powstał pomiędzy Starostą Białogardzkim a Naczelnikiem Pierwszego Urzędu Skarbowego w Koszalinie. Do sporu doszło w sprawie z wniosku z 3 sierpnia 2011 r. dotyczącego zwrotu dla [...] sp. z o.o. oddział w K. kosztów przechowania samochodu marki [...] nr rej. [...] na parkingu strzeżonym od 20 października 2009 r. do 3 września 2010 r., usuniętego z drogi 19 października 2009 r., na podstawie art. 130a ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z przepisem art. 130a ust. 10h ustawy cyt, ustawy, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Przepis ten dodany został przez art. 1 pkt 10 lit. k ustawy z 22 lipca 2010 r. zmieniającej z dniem 4 września 2010 r. ustawę Prawo o ruchu drogowym. W ustawie tej zamieszczone zostały również regulacje międzyczasowe. Ustawa zmieniająca w art. 13 rozstrzygnęła o kosztach przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu dotychczasowym. Podkreślić jednak należy, że rozstrzygając o kosztach wskazano ogólnie na Skarb Państwa, bez wskazania statio fisci; jednocześnie nie rozstrzygnięto w odmienny, niż wskazany w znowelizowanym przepisie art. 130a ust. 10h cyt. ustawy sposób o organie, orzekającym w tego rodzaju przypadkach. Uwzględniając powyższe regulacje stwierdzić należy, że organem właściwym w rozpoznawanej sprawie jest Starosta Białogardzki. Wynika to ze stanu faktycznego sprawy. Wniosek o zwrot wydatków za przechowywanie pojazdu złożony został 3 sierpnia 2011 r. Oznacza to, że postępowanie zostało wszczęte po nowelizacji art. 130a Prawa o ruchu drogowym i dodaniu do niego ust. 10h w obowiązującym nadal brzmieniu. Przepis ten wprost wskazuje Starostę, jako organ właściwy do załatwienia tego rodzaju wniosków (por. też postanowienia NSA z 25 sierpnia 2011 r., I OW 96/11 oraz I OW 100/11, czy z 4 sierpnia 2011 r., I OW 72/11 oraz I OW 73/11). Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w postanowieniu, na podstawie art. 15 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.