I OZ 140/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lutego 2012 r. sygn. akt II SO/Wa 102/11 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi L.B. na pismo Dyrektora Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia dokumentów postanawia: oddalić zażalenie. L.B. pismem z dnia 8 grudnia 2011 r. złożył bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na pismo Dyrektora Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 1 lutego 2012 r. sygn. akt II SO/Wa 102/11 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia odwołując się do treści art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej "P.p.s.a.") wskazał, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że z oczywistą bezzasadnością skargi mamy do czynienia wówczas, gdy bez konieczności dokonywania głębszej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy, jest zupełnie jasne, że skarga nie może zostać uwzględniona. Oczywista bezzasadność skargi w rozumieniu powołanego przepisu oznacza także oczywistą niedopuszczalność skargi do sądu administracyjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2004 r. sygn. akt OZ 377/04, niepubl.). Wskazał, że przedmiotem skargi skarżącego jest pismo Dyrektora Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...]. W niniejszej sprawie nie została wydana decyzja, ani postanowienie, jak również akt lub czynność inna, niż decyzja postanowienie, podejmowane w sprawach indywidualnych, dotyczące uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa i mających charakter publicznoprawny, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zaskarżony dokument to pismo informujące o procedurze udostępniania przez IPN materiałów archiwalnych. Z powyższych względów, wniosek skarżącego nie został uwzględniony. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia L.B. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 247 P.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Oznacza, to że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a. (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 573). Zakres kognicji sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę nad działalnością administracji publicznej w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Z kolei, zgodnie z art. 58 § 1 pkt. 1 P.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Jeżeli zatem skarga została wniesione w sprawie nie należącej do właściwości sądu administracyjnego, to uprawnia to do oddalenia wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 247 P.p.s.a. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że przedmiotem wniesionej przez skarżącego skargi było pismo Dyrektora Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...], którym poinformowano go o trybie i warunkach udostępniania materiałów archiwalnych znajdujących się w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej. Jak trafnie wywiódł zatem Sąd pierwszej instancji, zaskarżone pismo ma charakter informacyjny, a sprawa zainicjowana ww. skargą nie mieści się we właściwości sądu administracyjnego zakreślonej w art. 3 § 2 P.p.s.a. Z tego względu złożony w tej sprawie wniosek o przyznanie mu prawa pomocy, na podstawie art. 247 P.p.s.a., podlegał oddaleniu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu