II SA/Kr 1432/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie : Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędzia NSA Andrzej Niecikowski (spr.) Protokolant : Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2012 r. sprawy ze skargi M.K. j i J.K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 13 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia opłaty legalizacyjnej skargę oddala. Postanowieniem z dnia [...].06.2011 r. (znak: [...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. Powiat Grodzki działając na podstawie art. 49 ust. 1 i 2 w zw. z art. 59f ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo Budowlane (tj. Dz.U. z 2010 r. nr.243poz. 1623 z późn.zm. - zwanej dalej Prawem Budowlanym z 1994 r.) nałożył na inwestorów M. i J.K. obowiązek wpłacenia, za wykonanie rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce 1 obr. [...] w K. poprzez zabudowę balkonów bez wymaganego pozwolenia na budowę, tytułem opłaty legalizacyjnej kwoty w wysokości 50 000 PLN. W uzasadnieniu wywiedziono co następuje. 1. postępowanie zostało wszczęte z urzędu w dniu 11.07.2011 r., w sprawie samowoli budowlanej polegającej na rozbudowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego poprzez zabudowę balkonów na działce 1 obręb[...] bez wymaganego pozwolenia właściwego organu administracji architektonicznej. 2. W dniu 05.11.2010 r. przeprowadzono czynności kontrolne podczas których stwierdzono, na elewacji od strony ul [...] zabudowę balkonów lekką konstrukcją aluminiową przeszkloną Podczas ponownej kontroli w dniu 21.01.2011 r., stwierdzono że w stosunku do kontroli z dnia 05.11.2011r., stan zmienił się przez wykonanie dodatkowych robót. Stwierdzono na parterze wykucie drzwi balkonowych i okna, oraz wykucie muru nośnego pod oknem tworząc otwarte pomieszczenie wraz z częścią mieszkalną. 3. W dniu 27.01.2011 r., wydano postanowienie o przedłożeniu, ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, czterech egzemplarzy projektu budowlanego sporządzonego zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dn. 3 lipca 2007r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. z 2003r. Nr 120, póz. 1133 z późn. zm.) wraz z opiniami i uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz z zaświadczeniem o którym mowa w art. 12 ust. 7 o przynależności projektanta do właściwej izby samorządu zawodowego aktualnego na dzień wykonania projektu. 4. Przedmiotowe dokumenty wpłynęły w dniu 31.03.2011 r. 5. Pomimo stwierdzenia, że w sprawie zachodzą podstawy do zastosowania art. 48 ust. 2 Prawa Budowlanego z 1994 r., nie wstrzymano postanowieniem wykonywania robót budowlanych ponieważ uznano je za zakończone. 6. Analizując zebrany materiał dowodowy uznano, że w rozpatrywanej sprawie zachodzą okoliczności wskazane w art. 48 ust. 2 Prawa Budowlanego z 1994 r., tj. budowa obiektu budowlanego, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych. 7. Obiekt został zakwalifikowany do kategorii I obiektów budowlanych jako budynek mieszkalny jednorodzinny. 8. Zgodnie z art. 49 ust. 1 Prawa Budowlanego z 1994 r., organ, przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, bada: a) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i-zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, b) kompletność projektu budowlanego posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń c ) wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane - oraz w drodze postanowienia, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. 9. Opłata legalizacyjna stanowi iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) oraz współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w) kubatura w m3, gdzie: S = 500 zł (art. 59fust. 2), K = 2.0 (kategoria I budynek mieszkalny jednorodzinny, W = 1.0 (kategoria I budynek mieszkalny jednorodzinny. S x K x W x 50 = 500zł x 2.0 x 1.0 x 50 = 50 000 PLN. Zażalenie M.K. i J.K. nie zostało uwzględnione i Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzja z dnia [...]07.2011 r. (Znak: [...] utrzymał mocy zaskarżone postanowienia podzielając ustalenia i wnioski organu I instancji. Podniesiono, że uiszczenie opłaty legalizacyjnej nie jest obowiązkiem inwestora, nie jest także karą nałożoną na inwestora, ponieważ inwestor nie musi uiścić opłaty legalizacyjnej, gdyż jej uiszczenie jest swojego rodzaju przywilejem - sposobem sanowania samowoli budowlanej. - Prawo budowlane nie przewiduje legalizacji obiektu budowlanego lub jego części wybudowanego po 1.01.1995r., bez pozwolenia na budowę z pominięciem opłaty legalizacyjnej. Wniesienie opłaty legalizacyjnej jest warunkiem koniecznym do wydania decyzji i zakończenia procedury legalizacyjnej, organ nie może wydać decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych, jeżeli zobowiązany nie uiści opłaty legalizacyjnej w terminie. Nie wniesienie opłaty legalizacyjnej w terminie obliguje organ do wydania decyzji, o której mowa w art. 48 ust. 1 Prawa Budowlanego z 1994 r., tj. decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego. Organy nadzoru budowlanego nie mają możliwości weryfikacji czy też zmiany kwoty opłaty legalizacyjnej, bowiem jest ona obliczana na podstawie określonego w ustawie wzoru. Przy ustaleniu tejże opłaty organy nie biorą również pod uwagę powodów dla których inwestor przystąpił do prac budowlanych bez decyzji o pozwoleniu na budowę. W zakresie ewentualnego rozłożenia na raty lub umorzenia w części bądź w całości opłaty legalizacyjnej, zgodnie z treścią art. 59 ust 5 u.p.b. organem właściwym jest Wojewoda , do którego należy zwrócić się z odrębnym wnioskiem. Według informacji jakie posiada organ M.K. i J.K. złożyli stosowną prośbę do Wojewody . Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyli M. i J.K i wnosząc "o rzetelne rozpatrzenie mojej sprawy", w uzasadnieniu podnosząc, że "Kara ta dotyczy praktycznie jednego balkonu, gdyż tam w związku z przebudową powierzchnia mieszkaniowa została zwiększona o około 3 m2 poprzez zlikwidowanie drzwi oddzielających pokój od balkonu". Projekt adaptacji budynku, który był nie zamieszkały przez 20 lat, zlecono specjalistycznej firmie, która nie wywiązała się ze zleconych prac i nie uzyskała wszystkich koniecznych zezwoleń z Urzędu. Podniesiono też, że "Jako lekarz nie orientuję się w obowiązujących w tym zakresie przepisach". Wniesiono "o częściowe anulowanie kary, ponieważ .... kwota 50.000 zł jest karą bardzo wysoką za takie wykroczenie". W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia aktu organu pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Stosownie jednak do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 - dalej zwaną p.o.p.s.a.) rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie niniejszej było postanowienie Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji nakładające na samowolnych inwestorów opłatę legalizacyjną. Wyjaśnić należy, że likwidacja samowoli budowlanej może polegać na orzeczeniu nakazu rozbiórki bądź na jej legalizacji. Trafnie organ odwoławczy podnosi, że legalizacja obiektu budowlanego łączy się z koniecznością spełnienia określonych przesłanek. Jednym z koniecznych wymogów jest uiszczenie w terminie opłaty legalizacyjnej ustalonej przez organ nadzoru budowlanego na podstawie art. 49 ust. 1 i 2 w związku z art. 59f ust. 1 Prawa Budowlanego z 1994 r. W razie spełnienia wymagań, określonych w art. 49 ust. 1, właściwy organ wydaje decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót, bądź o zatwierdzeniu projektu budowlanego, jeżeli budowa została zakończona ( art. 49 ust. 4 ). W przypadku zaś nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej organ wydaje decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1, a więc decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części ( art. 49 ust. 3 ustawy ). Brzmienie art. 49 ust. 3 ustawy jest jednoznaczne i nie może budzić wątpliwości. Trzeba podnieść, że uiszczenie opłaty legalizacyjnej jest obligatoryjnym elementem procesu legalizacji samowoli budowlanej. Ale nie oznacza to, że samowolny inwestor musi opłatę uiścić. Jeżeli tego nie uczyni - organ nie ma środków aby go do tego przymusić. Konsekwencją nieuiszczenia opłaty będzie likwidacja samowoli przez nakazanie rozbiórki (art. 49 ust. 3 ustawy w związku z art. 48 ust. 1 ustawy). Do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu ( art. 49 ust. 2 Prawa Budowlanego z 1994 r.) Opłatę wymierza się według algorytmu określonego w art. 59f ust. 1 i stanowi ona iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). Organ nadzoru budowlanego nie ma uprawnienia aby tak wyliczaną opłatę zmniejszać w zależności od rodzaju czy wielkości dokonanej samowoli. Można tylko przypomnieć, że kwestia zgodności z konstytucja sposobu obliczania kary w sytuacji przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów - Prawo Budowlanego z 1994 r., - była przedmiotem kontroli przez Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 5.05.2009 r. (sygn. akt P 64/07) uznał, że taki sposób wymierzania kary jest zgodny z zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tak jak to już powiedziano wyżej inwestor nie musi uiścić opłaty legalizacyjnej, gdyż jej uiszczenie jest swego rodzaju przywilejem - sposobem sanowania samowoli budowlanej i zawsze pozostaje w alternatywie z nakazem rozbiórki wybudowanego bez pozwolenia obiektu budowlanego. W tym stanie rzeczy skoro dokonana kontrola nie wykazała aby zaskarżone postanowienie, czy poprzedzające je postanowienie organu I instancji naruszały prawo, na podstawie art. 151 p.o.ps.a należało orzec jak w sentencji.