II OZ 365/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2886/11 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi P. L. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] października 2011 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić zażalenie. Pismem z dnia 21 listopada 2011 r. P. L., reprezentowany przez r. pr. D. B., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] października 2011 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Do skargi załączono kserokopię dowodu uiszczenia w dniu 21 listopada 2011 r. kwoty 100 zł tytułem wpisu sądowego od skargi. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 29 grudnia 2011 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi o kwotę 100 zł – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 5 stycznia 2012 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie przy piśmie z dnia 11 stycznia 2012 r. pełnomocnik skarżącego nadesłał potwierdzenie dokonania w dniu 21 listopada 2011 r. wpłaty w wysokości 100 zł z tytułu wpisu sądowego od skargi oraz poinformował, że przedmiotowe potwierdzenie zostało załączone do skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 1 lutego 2012 r. odrzucił skargę P. L. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący nie uiścił należnego wpisu wskazanego w zarządzeniu z dnia 29 grudnia 2011 r. Odpis powyższego postanowienia doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 9 lutego 2012 r. Pismem z dnia 16 lutego 2012 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi, załączając kserokopię dowodu uiszczenia w dniu 16 lutego 2012 r. kwoty 100 zł tytułem uzupełnienia wpisu sądowego. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącego stwierdził, że brak uiszczenia uzupełniającego wpisu sądowego od skargi w wyznaczonym terminie nie nosi znamion winy strony i stanowi oczywistą omyłkę. Wskazał, iż w dniu otrzymania wezwania do uzupełnienia wpisu sądowego wydał swoim pracownikom polecenie przygotowania stosownej uzupełniającej opłaty oraz sporządzenia właściwego pisma do Sądu. Załącznikiem do tego pisma miał być dowód uiszczenia uzupełniającego wpisu sądowego od skargi. Pełnomocnik podał, że w dniu 11 stycznia 2012 r. stosowne pismo zostało sporządzone i wysłane, zaś jego załącznikiem była kopia dowodu uiszczenia opłaty w kwocie 100 zł. Pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że o nieuzupełnieniu wpisu sądowego od skargi dowiedział się w dniu doręczenia mu postanowienia odrzucającego skargę. Jego zdaniem zaistniała sytuacja stanowi jedynie efekt oczywistej omyłki spowodowanej niedopatrzeniem pracownika, a omyłka ta wynikała ze zbieżności kwoty objętej wezwaniem z dnia 29 grudnia 2011 r. z kwotą, która została już uprzednio uiszczona. Postanowieniem z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2886/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił P. L. przywrócenia terminu do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła, że bez swojej winy nie uzupełniła w terminie wpisu sądowego od skargi. Zdaniem Sądu, o ile podnoszona przez pełnomocnika skarżącego zbieżność kwoty, objętej wezwaniem do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi oraz kwoty uiszczonej przez stronę tytułem wpisu sądowego przy wniesieniu skargi, mogłaby stanowić okoliczność wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu w przypadku, gdy strona występowałaby w sprawie osobiście, to jednak w sytuacji, gdy skarżący działał poprzez profesjonalnego pełnomocnika, okoliczność ta nie może stanowić przesłanki przywrócenia uchybionego terminu. Wezwanie do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi zostało bowiem doręczone prawidłowo, tj. pełnomocnikowi skarżącego. Z treści pisma pełnomocnika skarżącego z dnia 11 stycznia 2012 r., jak również z załączonej do niego kserokopii dowodu dokonania wpłaty w kwocie 100 zł, wynika zaś wprost, iż jego wolą było poinformowanie o dokonaniu wpłaty w dniu 21 listopada 2011 r., a nie załączenie dowodu uiszczenia uzupełniającego wpisu sądowego od skargi, jak podniósł pełnomocnik we wniosku o przywrócenie terminu. Sąd zauważył również, że w treści zarządzenia z dnia 29 grudnia 2011 r. została wskazana podstawa prawna ustalenia należnego wpisu sądowego w niniejszej sprawie, którą stanowił § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Zgodnie z cytowanym przepisem, wpis sądowy od skargi wynosi 200 zł. Zażaleniem P. L. zaskarżył powyższe postanowienie, zarzucając mu, iż został wydane z rażącym naruszeniem przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy, w szczególności: 1) art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270, dalej: p.p.s.a.) poprzez błędne przyjęcie przez Sąd, iż skarżący nie uprawdopodobnił, że bez swojej winy nie uzupełnił w terminie wpisu od skargi; 2) art. 7, 8, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 87 § 1 p.p.s.a. poprzez przekroczenie granicy uznania administracyjnego przejawiające się nieuwzględnieniem naczelnych zasad prawa administracyjnego, w tym w szczególności rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu strony skarżącej, przy uwzględnieniu całego materiału w sprawie i tym samym niedokonaniu koniecznych ustaleń w zakresie istnienia winy skarżącego w nieuzupełnieniu w terminie wpisu od skargi; 3) art. 8 w zw. z art. 7 w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 78 i art. 77 ust. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), poprzez dokonanie rozstrzygnięcia w sprawie całkowicie zamykającego skarżącemu drogę do dochodzenia przysługujących mu uprawnień, przy czym powyższego dokonano bez uwzględnienia celowości przepisów dotyczących kosztów sądowych przy uwzględnieniu konstytucyjnego prawa do sądu. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu zażalenia powtórzono argumenty zawarte we wniosku o przywrócenie terminu. Dodano także, że w niniejszej sprawie należy rozważyć prawo skarżącego do zagwarantowanego mu Konstytucją prawa do sądu, prawa do zaskarżania orzeczeń i decyzji jak również faktu, iż ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw. Uniemożliwienie dochodzenia skarżącemu przysługujących mu uprawnień jedynie ze względu na dokonanie nieprawidłowej opłaty i to w wyniku błędu, stanowić będzie naruszenie podstawowych zasad praworządności Państwa Polskiego. Intencją racjonalnego ustawodawcy nie było pozbawienie strony postępowania prawa do rozpoznania jego sprawy przed sądem administracyjnym w związku z wydaniem przez organy państwowe niekorzystnej dla niego decyzji w sytuacji, gdy nastąpiło uchybienie przez stronę terminowi do wykonania czynności zarządzonej przez Sąd. Dlatego właśnie ustawodawca wprowadził, nie tylko w p.p.s.a., instytucję przywrócenia terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona uchybiła terminowi, jego przywrócenie możliwe jest jedynie wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W judykaturze już od dawna przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W świetle powołanych przepisów i okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż trafne jest stanowisko Sądu I instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż nieuzupełnienie przez niego wpisu od skargi w wyznaczonym terminie nastąpiło bez jego winy. Okoliczności podnoszone przez pełnomocnika skarżącego nie uzasadniały przywrócenia terminu. Usprawiedliwieniem braku winy nie może być omyłka czy niedopatrzenie wynikające ze zbieżności kwoty objętej wezwaniem z dnia 29 grudnia 2011 r. z tą, która została już uiszczona od skargi, tym bardziej, że skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika oraz że w przedmiotowym wezwaniu wskazano podstawę prawną ustalenia należnego wpisu, z której jednoznacznie wynika, że wpis ten wynosi 200 zł. Podkreślenia wymaga także, iż pełnomocnik działający w sprawie - jako radca prawny - zobligowany jest do zachowania dużo dalej posuniętej staranności, niż wymagana jest od osób nie będących profesjonalnymi pełnomocnikami. Skoro zatem przepis art. 86 § 1 p.p.s.a. wydanie postanowienia o przywróceniu terminu uzależnia od braku winy strony w jego uchybieniu, to w stanie niniejszej sprawy nie było podstaw do przywrócenia skarżącemu terminu do uzupełnienia wpisu sądowego. Uchybienie terminowi do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] października 2011 r. nastąpiło bowiem z winy pełnomocnika skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym błędy popełnione przez pracowników podległych profesjonalnemu pełnomocnikowi strony należy oceniać jako błędy pełnomocnika. Powyższe oznacza, że niezasadny jest podniesiony w zażaleniu zarzut naruszenia przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie nie doszło również do naruszenia wskazanych w zażaleniu przepisów Konstytucji RP. Przede wszystkim skarżący nie został pozbawiony w przedmiotowej sprawie prawa do sądu - odmowa przywrócenia terminu wobec braku przesłanek wynikających z art. 86 § 1 p.p.s.a. nie zaprzecza temu prawu. Skarżący prawo takie miał, jednak nie dochował terminu co spowodowało niemożność merytorycznego rozpoznania jego sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 16 listopada 2005 r., sygn. akt I OZ 1205/05). Odnośnie zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego wskazać należy, że zarzut ten sformułowany został wadliwie, bowiem zarzut naruszenia wskazanych przepisów k.p.a. może odnosić się wyłącznie do postępowania prowadzonego przed organem administracji. Sąd administracyjny nie stosuje przepisów tego kodeksu, a jedynie kontroluje prawidłowość ich zastosowania przez organ administracji. Nie znajdując zatem usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.