II SA/Sz 1167/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.),, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 lutego 2012 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. A. T., w dniu [...] złożył w Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego na – połowę lokalu mieszkalnego położonego w miejscowości . Decyzją z dnia[...] . Numer [...]Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Rady Miejskiej na podstawie art. 2, 3, 5 i 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r., Nr 71, poz.734) oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r., Nr 156, poz.1817 ze zm.) i art.104 Kpa - po rozpatrzeniu wskazanego wniosku – nie przyznał A.T. dodatku mieszkaniowego. Uzasadniając swoje stanowisko organ pierwszej instancji wskazał, że na podstawie przepisów ustawy o dodatkach mieszkaniowych wnioskodawca składając wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, musi spełnić jednocześnie trzy warunki: 1) posiadać tytuł prawny do zajmowanego lokalu, który zobowiązuje do ponoszenia wydatków związanych z zajmowaniem lokalu, lub zajmować lokal bez tytułu prawnego, ale oczekując na przysługujący lokal zamienny lub socjalny (art. 2 ust. 1 -5 ww. ustawy), 2) osiągać średni miesięczny dochód brutto na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, który nie przekracza 175 % kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym obowiązującej w dniu złożenia wniosku z zastrzeżeniem art. 6 ust. 8 ww. ustawy (art. 3 ust. 1 ) 3) zamieszkiwać w lokalu, którego powierzchnia użytkowa nie przekracza powierzchni normatywnej o więcej niż 30 %, albo 50 %, pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60% (art. 5 ust. 5 cyt. wyżej ustawy). Dodatkowo organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, z którego wynikało, że decyzją z dnia[...] . Ośrodek Pomocy Społecznej odmówił A. T. przyznania dodatku mieszkaniowego, która to decyzja została utrzymana w mocy decyzją Kolegium z dnia [...] wobec zaskarżenia powyższej decyzji do Sądu wyrokiem z dnia 25 listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy decyzją z dnia [...] MOPS odmówił wnioskodawcy przyznania dodatku mieszkaniowego, z kolei decyzją z dnia [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji. Organ zaznaczył, że niniejsze postępowanie wynika z ponownego przeprowadzenia postępowania w sprawie przyznania A. T. dodatku mieszkaniowego. Podkreślił, że prowadząc niniejsze postępowanie miał na celu ustalenie, czy wnioskodawcy przysługuje tytuł prawny do zajmowanego lokalu oraz jaką powierzchnię zajmuje w zamieszkiwanym lokalu. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej wyjaśnił, że powierzchnia lokalu jest kryterium uprawniającym do otrzymania dodatku mieszkaniowego, jak również wyliczenia wysokości dodatku mieszkaniowego. W wypadku zaś najmu albo podnajmu części lokalu mieszkalnego za powierzchnię użytkową danego gospodarstwa domowego uważa się powierzchnię zajmowanych pokoi, wynikającą z umowy najmu albo podnajmu mieszkania oraz części powierzchni, kuchni, korytarzy i innych pomieszczeń wspólnych znajdujących się w lokalu, odpowiadająca stosunkowi liczby członków gospodarstwa domowego najemcy albo podnajemcy do liczby osób zajmujących cały lokal. Zdaniem organu z przedłożonego przez wnioskodawcę aneksu do umowy najmu połowy mieszkania z dnia [...] wynika, które pomieszczenia podlegają najmowi, jednak nie sprecyzowana jest kwestia powierzchni korytarza, bowiem w umowie zaznaczono, że jest ona regulowanej szerokości, natomiast brak jest wskazania powierzchni tych pomieszczeń. Dodatkowo organ pierwszej instancji ustalił na podstawie pisma Spółdzielni Mieszkaniowej z dnia [...] że nie jest w stanie wskazać jakich konkretnie pomieszczeń dotyczy powierzchnia [...] wskazana we wniosku, jako zajmowana przez wnioskodawcę w lokalu mieszkalnym o łącznej powierzchni [...]. Organ ustalił w oparciu o wywiad środowiskowy przeprowadzony w dniu [...]w sprawie wniosku z dnia[...]., że przedmiotowe mieszkanie składa się z trzech pokoi, a do mieszkania z klatki schodowej wchodzi się bezpośrednio do pokoju – brak jest typowego przedpokoju. Jednocześnie organ zauważył, że powyższe nie pokrywa się ze sporządzonym przez wnioskodawcę szkicem mieszkania dołączonym w tym postępowaniu. W toku postępowania administracyjnego organ zwrócił się z zapytaniem do Spółdzielni Mieszkaniowej z prośbą o udzielenie informacji. W odpowiedzi na powyższe Spółdzielnia wskazała, że powierzchnię poszczególnych pomieszczeń wchodzących w skład lokalu mieszkalnego wskazano według umowy najmu z dnia [...] z kolei nie jest w stanie wskazać jakich powierzchni dotyczy powierzchnia [...] nie posiada aktualnej informacji określającej jaki jest stan faktyczny pomieszczeń we wskazanym mieszkaniu, pomiaru zaś części mieszkania [...] dokonano według wskazań i na żądanie A. T. Do pisma dołączono rzut parteru budynku mieszkalnego oraz akt notarialny Rep.[...]. W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że w dniu [...] pracownicy OPS w obecności pracownika Straży udali się do miejsca zamieszkania A. T. celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Organ podał, że wnioskodawca nie wskazał konkretnej kwoty wniesionej na utrzymanie mieszkania określając ją na "kilka tysięcy złotych". W ocenie organu istotną kwestią jest okoliczność, że z uwagi na wizualny wygląd mieszkania inny niż wskazany w rzucie parteru budynku dołączonym do pisma Spółdzielni brak jest możliwości ustalenia faktycznej powierzchni zajmowanej przez A. T., bowiem wnioskodawca przesuwnymi szafami tekstylnymi, które jednak nie są stałym elementem mieszkania, zaznaczył jaki był pierwotny wygląd mieszkania. W dalszej części uzasadnienia organ zwrócił uwagę, że dążąc do ustalenia faktycznie zajmowanej przez wnioskodawcę powierzchni w mieszkaniu powołał biegłego celem pomiaru powierzchni lokalu. W oparciu o przedstawioną inwentaryzację obiektu oraz umowę najmu z dnia [...] organ ustalił, że A. T. zajmuje pokój sypialny nr[...]o powierzchni [...]kuchnię o powierzchni [...]ubikację o pow. [...]oraz łazienkę – kabinę natryskową, której powierzchni nie wykazano w zestawieniu pomieszczeń inwentaryzacji. Organ podkreślił, że nie można określić powierzchni korytarza, gdyż zostały usunięte ściany, które w inwentaryzacji zostały określone linią przerywaną, zaś przed zmianami korytarz miał powierzchnię [...] niemniej brak ścian uniemożliwia wyliczenie powierzchni korytarza zgodnie z umową najmu. Z kolei prowizoryczne przesuwne szafy nie pozwalają określić powierzchni zajmowanego przez wnioskodawcę przedpokoju. Reasumując organ podkreślił, że z aneksu do umowy najmu połowy mieszkania z dnia [...] nie wynika jaką powierzchnię lokalu mieszkalnego zajmuje wnioskodawca, bowiem w aneksie do umowy najmu połowy mieszkania wskazano jedynie, które pomieszczenia są w jego władaniu, bez określenia ich powierzchni. Zdaniem organu istotną okolicznością jest fakt, że we władaniu A. T. jest korytarz, którego to pomieszczenia nie można stwierdzić na podstawie "inwentaryzacji obiektu" w mieszkaniu położonym w [...]. Nie zgadzając się z przedmiotową decyzją A. T. złożył od niej odwołanie, w którym wniósł o przyznanie dodatku mieszkaniowego oraz opisał swoją trudną sytuację życiową oraz zdrowotną. W ocenie odwołującego prowadzone wobec niego postępowanie przez Ośrodek Pomocy Społecznej jest stronnicze i złośliwe. Odnosząc się do kwestii mieszkaniowej podniósł, że zlikwidował tekstylne szafy i przedzielił salon stalowym drutem, na którym zawiesił kotary. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając w trybie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji w toku postępowania zlecił sporządzenie inwentaryzacji spornego lokalu. Zdaniem Kolegium z powyższego dokumentu wynika z jakich pomieszczeń składa się lokal położony w [...] i jaka jest ich powierzchnia. W tych okolicznościach w ocenie organu drugiej instancji odmowa przyznania wnioskodawcy przedmiotowego świadczenia z uwagi na brak ściany odgradzającej korytarz od pokoju nie znajduje uzasadnienia. Kolegium podkreśliło, że skoro istnieje możliwość wyliczenia powierzchni zajmowanej przez A. T. i znane są wszystkie niezbędne dane do wyliczenia dodatku mieszkaniowego wówczas organ winien wyliczyć należny stronie dodatek mieszkaniowy. Jednocześnie Kolegium zwróciło uwagę, że właściciel mieszkania decyduje, które pomieszczenia wynajmuje, czy też ustala sposób korzystania z pomieszczeń. Osoba zajmująca lokal mieszkalny decyduje o przeznaczeniu pomieszczeń wynajmowanych, niezależnie od jego nazwy tzn. pokój, czy też korytarz. Nie zgadzając się z powyższą decyzją A.T. złożył na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uzupełnioną następnie pismem z dnia [...]w którym wniósł o jej zmianę poprzez przyznanie świadczenia. W uzasadnieniu skarżący wyraził swoje niezadowolenie z pracy Ośrodka Pomocy Społecznej oraz jego Kierownika, a także opisał swoją trudną sytuację życiową oraz zdrowotną. Zdaniem skarżącego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji są błędy, bowiem w dniu przeprowadzania wywiadu dnia [...]. korytarz został przez niego odgrodzony od pokoju stalowym drutem przybitym do ściany gwoździami na stałe, zatem w jego ocenie nie było już możliwości poszerzenia korytarz, jednak pracownice Ośrodka Pomocy Społecznej, które przeprowadzały wywiad wskazały, że nie są uprawnione do przeprowadzania pomiarów pomieszczeń. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi oraz podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem doprowadziła Sąd do uznania, że skarga okazała się zasadna. W rozpatrywanej sprawie Sąd dopatrzył się podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszym postępowaniu przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia[...]. uchylająca decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej działającego z upoważnienia Rady Miejskiej i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis Art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071) zwanej w dalszej części uzasadnienia "K.p.a." zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W tym miejscu należy wyjaśnić, że powołany przepis stanowi odstępstwo od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy i dlatego niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca omawianego przepisu. Organ odwoławczy może zatem wydać decyzję kasacyjną, w sytuacji gdy postępowanie przeprowadzono z naruszeniem prawa procesowego polegającego na nie przeprowadzeniu przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego, a możliwość jego uzupełnienia przez organ odwoławczy nie mieści się w granicach zakreślonych w art. 136 K.p.a. Tymczasem w przedmiotowej sprawie organ drugiej instancji uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia zarzucił organowi pierwszej instancji, brak podstaw do odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego w sytuacji, gdy z przeprowadzonej w toku postępowania inwentaryzacji wynika, z jakich pomieszczeń składa się lokal położony w [...] i jaka jest ich powierzchnia. Kolegium podkreśliło jednocześnie, że skoro istnieje możliwość wyliczenia powierzchni zajmowanej przez A. T. i znane są wszystkie dane do wyliczenia dodatku mieszkaniowego wówczas organ winien wyliczyć należne stronie przedmiotowe świadczenie. Wobec powyższego, w przekonaniu Sądu, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 K.p.a., bowiem z przedstawionego stanu faktycznego sprawy wynika, że organ odwoławczy posiadał wszelkie dowody pozwalające na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, na co sam zwrócił uwagę uzasadniając swoje stanowisko i podnosząc, że znane są wszystkie niezbędne dane do wyliczenia dodatku mieszkaniowego. Powyższe stwierdzenie nie stanowiło jednak w konsekwencji o merytorycznym rozpoznaniu sprawy. Takie rozstrzygnięcie stanowi, w ocenie Sądu, o naruszeniu przez organ odwoławczy art. 138 § 2 K.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz nadużywaniu przez Kolegium prawa do wydawania decyzji kasacyjnej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić powyższe wskazania po wnikliwej ocenie stanu faktycznego sprawy. W tym stanie rzeczy należało orzec, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak w sentencji orzeczenia. W przedmiocie wykonalności orzeczono stosownie do art. 152 powołanej ustawy.