II SA/Go 962/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2012 r. sprawy ze skargi H.B. na postanowienie Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Uzasadnienie. Decyzją z dnia [...] czerwca 2011r. nr [...], działający z upoważnienia Starosty powiatu Zastępca Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy, na podstawie art. 145 i art. 151 § 2 k.p.a., po wznowieniu postępowania odmówił uchylenia: decyzji Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] lutego 2004 r. znak [...], nr [...], w sprawie uznania H.B. z dniem [...] lutego 2004 r. za osobę bezrobotną i przyznania prawa zasiłku od dnia [...] lutego 2004 r.; decyzji Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] marca 2005 r. znak [...], nr decyzji [...] w sprawie utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem [...] lutego 2005 r.; decyzji Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] marca 2005 r. znak [...], nr decyzji [...] w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] marca 2005 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na podstawie pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2011 r. oraz pisma Urzędu Gminy z dnia [...] marca 2011 r. ustalono, że H.B. od [...] lutego 1998 r. jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 2 ha przeliczeniowych i w dniu rejestracji nie spełniała wymogu ustawy, by być osobą bezrobotną. Dalej organ stwierdził, że decyzja o przyznaniu statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych winna być uchylona, ponieważ wyszły na jaw nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Organ przywołał treść art. 146 § 1 k.p.a., w myśl którego uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8, nie może nastąpić, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło pięć lat. Od powyższej decyzji H.B. wniosła odwołanie. Strona wskazała, iż faktycznie razem z mężem jest współwłaścicielką ziemi o powierzchni 5 ha i 30 arów, w tym 3 ha i 86 arów przeliczeniowych. Tym samym każde ze współmałżonków, zdaniem strony, jest właścicielem połowy tego areału i nie przekracza 2 ha, dlatego spełniała warunek do uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Nadto grunty orne, od [...] marca 2000 r., są wydzierżawione. Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji oraz poprzedzające je postanowienie i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ wskazał, iż decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. Decyzją dnia [...] września 2011 r. nr [...] działający z upoważnienia Starosty Zastępca Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy, po wznowieniu postępowania administracyjnego, orzekł o wydaniu decyzji Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] lutego 2004 r. znak [...], nr [...], w sprawie uznania H.B. z dniem [...] lutego 2004 r. za osobę bezrobotną i przyznania prawa zasiłku od dnia [...] lutego 2004 r.; decyzji Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] marca 2005 r. znak [...], nr decyzji [...] w sprawie utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem [...] lutego 2005 r.; decyzji Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] marca 2005 r. znak [...], nr decyzji [...] w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] marca 2005 r. – z naruszeniem prawa i odstąpił od uchylenia powyższych decyzji z uwagi na wystąpienie przesłanek, o których mowa w art. 146 §1 k.p.a. (od dnia doręczenia decyzji minęło pięć lat). W uzasadnieniu organ wskazał, iż na podstawie pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2011 r. oraz pisma Urzędu Gminy z dnia [...] marca 2011 r. ustalono, że H.B. od dnia [...] lutego 1998 r. jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 2 ha przeliczeniowych i w dniu rejestracji nie spełniała wymogu ustawy, by być osobą bezrobotną. Dalej organ stwierdził, że decyzja o przyznaniu statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych winna być uchylona, ponieważ wyszły na jaw nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Organ wskazał na treść art. 146 § 1 k.p.a. w myśl którego uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8, nie może nastąpić, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło pięć lat. W dniu [...] września 2011 r. H.B. i Z.B. wnieśli odwołanie. W odwołaniu strona wskazała, iż odwołuje się od decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] i decyzji z dnia [...] maja 2011 r. nr [...]. W piśmie strona przytoczyła tę samą argumentację, jaką zawarła we wcześniej wniesionym odwołaniu od decyzji. Postanowieniem z dnia [...] pażdziernika 2011r. nr [...], wydanym na podstawie art. 134 k.p.a. Wojewoda stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez H.B. od decyzji Starosty Powiatu z dnia [...] czerwca 2011 r. znak [...] nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że od powyższej decyzji organu pierwszej instancji strona wniosła odwołanie w dniu [...] czerwca 2011 r. W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Wojewoda uchylił w całości zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające je postanowienie o wznowieniu postępowania. W dniu [...] września 2011 r. H.B. ponownie wniosła odwołanie od decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r., przytaczając te same argumenty, które podnosiła w odwołaniu z dnia [...] czerwca 2011 r. organ stwierdził, iż w sprawie zachodzi niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych, ponieważ zaskarżona decyzja z dnia [...] czerwca 2011 r. została uchylona, wobec czego w obrocie prawnym brak jest przedmiotu zaskarżenia. Od powyższego postanowienia Wojewody H.B. wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów art. 7, 8, 9, 12, 77 §1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu skargi, skarżąca podniosła, że w wyniku pomyłki błędnie w odwołaniu wskazała numer i datę decyzji z dnia [...] czerwca 2011r. Zauważyła, że odwołanie złożone zostało w terminie otwartym dla decyzji z dnia [...] września 2011 r. Podniosła, iż jej intencją było wniesienie odwołania od decyzji z dnia [...] września 2011 r. Dalej skarżąca wskazała, iż w odwołaniach konsekwentnie podważała ustalenia faktyczne i prawne organu pierwszej instancji, przytaczając tę samą argumentację. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002r. nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny, w zakresie swej właściwości, ocenia zatem zaskarżoną decyzję administracyjną pod względem jej zgodności z prawem materialnym i procesowym, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania orzeczenia. Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądż naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Nadto - w myśl ar. 134 § 1 p.p.s.a. - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżone postanowienie wydane zostało na podstawie art. 134 k.p.a. W myśl tegoż przepisu organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak również i podmiotowym. Niedopuszczalność z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. (B. Adamiak / J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz 8. wydanie, str. 596) W badanej sprawie organ odwoławczy przyjął niedopuszczalność odwołania, ze względu na brak przedmiotu zaskarżenia, albowiem decyzja Starosty Powiatu z dnia [...] czerwca 2011 r. na dzień wniesienia przez skarżącą odwołania z dnia [...] września 2011 r., w obrocie prawnym nie funkcjonowała, ponieważ wcześniej została uchylona. W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie zostało wydane bez zbadania całokształtu okoliczności danej sprawy, z pominięciem naczelnych zasad postępowania administracyjnego. W sprawie pozostaje okolicznością bezsporną, iż w odwołaniu z dnia [...] września 2011 r. skarżąca wskazała, iż odwołuje się od decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. [...]. Jednocześnie poza sporem pozostaje okoliczność, że odwołanie powyższe wniesione zostało w terminie otwartym dla wniesienia tegoż środka zaskarżenia od decyzji Starosty Powiatu z dnia [...] września 2011 r. [...]. Należy również zauważyć, że w odwołaniu z dnia [...] września 2011 r. skarżąca zawarła argumentację merytoryczną odnoszącą się do treści decyzji z dnia [...] września 2011 r., podważając całkowicie ustalenia faktyczne i prawne zawarte w tej decyzji. W tym stanie sprawy organ odwoławczy miał uzasadnione podstawy do tego, aby podjąć wątpliwość, czy rzeczywiście odwołanie skarżącej z dnia [...] września 2011 r. dotyczy decyzji Starosty Powiatu z dnia [...] czerwca 2011 r. Skoro bowiem strona wniosła już odwołanie od powyższej decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r., które to odwołanie doprowadziło do uchylenia tejże decyzji, to brak było logicznego uzasadnienia dla działania strony polegającego na ponownym wniesieniu odwołania od decyzji, której już w obrocie prawnym przecież nie było. Wątpliwości w tym zakresie należało usunąć poprzez wezwanie odwołującej do wskazania, czy odwołuje się od powyższej decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r., czy też od decyzji tego samego organu z dnia [...] września 2011 r., pod rygorem przyjęcia, że odwołanie dotyczy wskazanej w odwołaniu decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. Ta czynność procesowa organu drugiej instancji z pewnością usunęłaby stan niepewności, co do rzeczywistej intencji odwołującej się strony. W toku postępowania administracyjnego, od momentu jego wszczęcia, aż do daty uzyskania przez rozstrzygnięcie waloru ostateczności, organ administracyjny ma obowiązek kierowania się zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, pominięto dyrektywy wypływające z przepisów art. 7, art. 8 i art. 9, nadto art. 77 § 1 k.p.a. Stosownie do treści art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W myśl art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Zgodnie z treścią art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nadto, zgodnie z treścią art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z przytoczonych powyżej przepisów prawa procesowego wynika obowiązek organu czuwania nad tym, aby w toku postępowania strona nie poniosła ujemnych konsekwencji nieznajomości przepisów prawa, czuwania nad prawidłowym przebiegiem postępowania administracyjnego, oraz obowiązek dbałości o słuszny interes strony. Ponieważ zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem wymienionych powyżej przepisów prawa procesowego, które to naruszenie przepisów prawa mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c"p.p.s.a. postanowienie podlegało uchyleniu.