II OZ 895/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser po rozpoznaniu w dniu 16 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2012 r., IV SA/Wa 1796/11 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie ze skargi R. D. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 17 lipca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (zwany dalej "WSA") odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie ze skargi R. D. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. W uzasadnieniu WSA wskazał, że wyrokiem z dnia 26 czerwca 2012 r. oddalił skargę R. D. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 1 września 2011 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. W dniu 9 lipca 2012 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z urzędu w ramach przyznania prawa pomocy, wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego w niniejszej sprawie wyroku. Jednocześnie wraz z wnioskiem dokonał czynności, której nie dokonał w terminie tj. złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 26 czerwca 2012 r. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącego wskazała, iż w dniu 22 kwietnia 2012 r. w trybie pilnym została przyjęta do szpitala w K. Przeprowadzono u pełnomocnika skarżącego operację kręgosłupa, która polegała m. in. na umocowaniu kilku metalowych części w kręgosłupie, na kilku poziomach. Po operacji pełnomocnik dostawał bardzo silne leki, nie mógł chodzić, a jakikolwiek ruch sprawiał olbrzymią trudność. Inwazyjność operacji oraz duża ilość zażywanych leków, całkowicie uniemożliwiały pełnomocnikowi samodzielne funkcjonowanie, stąd był on pod opieką rodziny. Pełnomocnik skarżącego otrzymał zwolnienie lekarskie do dnia 24 czerwca 2012 r., choć oferowano mu zwolnienie do dnia 24 lipca 2012 r. Dalej we wniosku wyjaśniono, iż z uwagi na fakt, że pełnomocnik prowadzi jednoosobową kancelarię, upoważniła A. G. do odbioru korespondencji w swoim imieniu. W dniu 25 maja 2012 r. A. G. odebrała przesyłkę z Sądu skierowaną do pełnomocnika skarżącego, która zawierała zawiadomienie o terminie rozprawy wyznaczonym na dzień 26 czerwca 2012 r. Na poczcie poczuła się jednak źle, więc wybrała się do lekarza prowadzącego jej ciążę, który uznał jej stan na tyle poważny i zagrażający ciąży, że wydał zwolnienie lekarskie. Od tego dnia A. G. przebywa na zwolnieniu lekarskim. Z powodu stresu i problemów z ciążą A. G. nie przekazała pełnomocnikowi skarżącego korespondencji z Sądu. Pełnomocnik skarżącego przyjechał do pracy dopiero w dniu 2 lipca 2012 r., a korespondencję z Sądu dotyczącą rozprawy otrzymał od A. G. dopiero w dniu 5 lipca 2012 r. Mając powyższe na uwadze pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 26 czerwca 2012 r. wskazując, iż w sposób niezawiniony nie został powiadomiona na czas o terminie rozprawy, a splot nieszczęśliwych, niespodziewanych zdarzeń spowodował, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie został złożony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku (tj. do dnia 3 lipca 2012 r.). W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WSA wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 26 czerwca 2012 r., bowiem chociaż argumentacja pełnomocnika skarżącego odnosząca się do przyczyn uchybienia terminu jest spójna i zgodna z zasadami doświadczenia życiowego, to w stanie faktycznym sprawy nie można mówić o braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Po pierwsze bez znaczenia pozostaje - dla oceny prawidłowości doręczenia pełnomocnikowi skarżącego zawiadomienia o terminie rozprawy - okoliczność, iż osoba upoważniona przez pełnomocnika do odbioru korespondencji nie przekazała przesyłki adresatowi do czego była zobowiązana w myśl art. 72 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej "ppsa"). Doręczenie zastępcze, o którym mowa w powołanym przepisie opiera się bowiem na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata i że w ten sposób doręczenie zostało dokonane w sposób prawidłowy. Niezależnie od powyższego z akt sprawy wynika - wbrew twierdzeniom zawartym we wniosku - iż A. G. przebywała na zwolnieniu lekarskim do dnia 23 czerwca 2012 r., a więc po tym dniu - a jeszcze przed wyznaczoną rozprawą na dzień 26 czerwca 2012 r. - mogła przekazać pełnomocnikowi skarżącego informację o przesyłce Sądu zawierającej zawiadomienie o terminie rozprawy. Po drugie - co najistotniejsze dla oceny wniosku strony - pełnomocnik skarżącego przebywał na zwolnieniu lekarskim do dnia 24 czerwca 2012 r., co bezsprzecznie potwierdza załączony do wniosku dokument. Tymczasem wyrok został ogłoszony w dniu 26 czerwca 2012 r. i od tego dnia rozpoczął bieg terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wszelka zatem argumentacja pełnomocnika skarżącego dotycząca niemożności działania do dnia 24 czerwca 2012 r. pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W sprawie należało bowiem wykazać, iż niemożność działania bez własnej winy nastąpiła w dniach od 26 czerwca 2012 r. do 3 lipca 2012 r. tj. w czasie, gdy biegł termin do dokonania uchybionej czynności. Również nie można na korzyść strony wnioskującej ocenić okoliczności, iż pełnomocnik skarżącego po zwolnieniu lekarskim, przyjechał do pracy dopiero w dniu 2 lipca 2012 r., choć i w tym dniu - przy zachowaniu należytej staranności - mógł uzyskać informację (choćby telefonicznie) o stanie sprawy i złożyć w terminie stosowny wniosek. Konkludując, WSA stwierdził, że skoro profesjonalny pełnomocnik skarżącego nie zachował staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o interesy mocodawcy, to jego postępowanie świadczy o zachowaniu noszącym znamiona winy, w konsekwencji o braku przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu do dokonania omawianej czynności procesowej. Wnosząc zażalenie pełnomocnik skarżącego zażądał zmiany kwestionowanego postanowienia WSA i przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wskazał, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu, kiedy pełnomocnik dowiedział się o rozprawie i wydanym wyroku, tj. w dniu 5 lipca 2012 r. Przyczyną, dla której pełnomocnik nie złożył wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku jest fakt, że nie wiedział on, że był wyznaczony termin rozprawy, a co dalej idzie, że został wydany wyrok. W tej sprawie pełnomocnik działał tak samo starannie jak w sprawie własnej. Do szpitala pełnomocnik został przyjęty w trybie pilnym, gdzie przeprowadzono u niego poważną operację kręgosłupa. Na czas uciążliwej rekonwalescencji zapewnił odbiór korespondencji, ustanawiając pełnomocnikiem do odbioru A. G. Ta ostatnia zatrudniona jest w spółce [...] sp. z o. o. w charakterze sekretarki. Od spółki [...] pełnomocnik podnajmuje lokal, dlatego odbiór korespondencji pocztowej został zapewniony prawidłowo. Przyczyną, z powodu której pełnomocnik nie dowiedział się o rozprawie była zbiegająca się w czasie poważna i nagła choroba pełnomocnika i osoby upoważnionej do korespondencji. Uchybienie terminu wynikło z zatrzymania korespondencji przez A. G. i nieprzekazanie informacji na ten temat pełnomocnikowi. Przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu należy przede wszystkim zbadać, czy nieprzekazanie przez A. G. korespondencji pełnomocnikowi było zawinione. Biorąc pod uwagę fakt, że objawy ostrzegające przed poronieniem pojawiły się właśnie w dniu, kiedy była na poczcie, stres i ból wynikający z tej sytuacji wystarczająco usprawiedliwiają okoliczność, że nie przekazała on pisma z Sądu pełnomocnikowi. Pełnomocnik też nie mógł wiedzieć, że poczta została zatrzymana, gdyż A. G. niejednokrotnie odbierała i prawidłowo przekazywała korespondencję pełnomocnikowi. Nieprzekazanie poczty związane było z silnym stresem wywołanym obawą co do donoszenia ciąży oraz brakiem możliwości przemieszczania się, zarówno pełnomocnika jak i A. G. Do dnia dzisiejszego A. G. pozostaje na zwolnieniu lekarskim. Fakt, że pełnomocnik, otrzymała zwolnienie lekarskie do dnia 24 czerwca 2012 r. (choć jego stan jeszcze długo potem uniemożliwiał mu samodzielne funkcjonowanie) oraz że był w Warszawie 2 lipca, nie ma znaczenia w sprawie niniejszej. Ocena Sądu, sprowadzająca się do konkluzji, że pełnomocnik w sposób zawiniony nie złożył w terminie wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia narusza, przepis art. 86 § 1 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl przepisów art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, Sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego (zwanego dalej "NSA"), Sąd pierwszej instancji poprawnie rozstrzygnął wniosek strony skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA z dnia 26 czerwca 2012 r. NSA w pełni akceptuje argumentację Sądu pierwszej instancji i uznaje ją za własną. Nie ulega bowiem wątpliwości, że kryterium braku winy po stronie osoby, która dokonuje określonej czynności prawnej - jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu - wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. WSA słusznie podkreślił, że w przypadku, gdy strona jest reprezentowania przez profesjonalnego pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika, gdyż ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania profesjonalnego pełnomocnika procesowego obciąża stronę. Skoro nie ulega wątpliwości, że pełnomocnik odpowiada za winę osób, którymi się posługuje (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 1999 r., III CKN 1052/98, Lex Polonica nr 390726), to nie można uznać za uprawdopodobnioną okoliczność wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu. Podsumowując powyższe, Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że pełnomocnik strony skarżącej nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, a tym samym poprawnie rozstrzygnął sprawę, odmawiając przywrócenia terminu. Skoro postanowienie WSA z dnia 17 lipca 2012 r. jest poprawne i zgodne z prawem, to mając te względy na uwadze NSA, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa oddalił zażalenie.