I OSK 2540/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 24 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 160/12 o odrzuceniu skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić skargę kasacyjną Postanowieniem z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 160/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, iż zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 10 listopada 2011 r., co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru. Skoro P. K. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia [...] listopada 2011 r. wniósł w dniu 23 grudnia 2011 r. tj. po upływie terminu do jej wniesienia (termin ten upłynął w dniu 12 grudnia 2011 r.), to na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." skargę tę należało odrzucić. Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wniósł P. K., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 53 § 1 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi, podczas gdy brak podstaw by uznać, iż doszło do prawidłowego doręczenia decyzji, w trybie art. 43 k.p.a. w zw. z art. 40 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu wnoszący skargę kasacyjną podniósł, że zaskarżona decyzja została wydana matce skarżącego – K. K., która zamieszkiwała w tym samym domu co skarżący, aczkolwiek nie prowadziła z nim wspólnego gospodarstwa domowego. W tej sytuacji nie można przyjąć, że matka skarżącego jest jego domownikiem, co z kolei skutkuje wadliwością doręczenia, które nie odpowiada wymogom art. 43 k.p.a. Ponadto, na potwierdzeniu odbioru decyzji SKO znajduje się podpis matki skarżącego, nie ma tam jednak żadnej informacji (a nawet wzmianki) czy osoba ta podjęła się oddania pisma. Taka informacja (deklaracja), w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, jest niezbędna by można mówić o spełnieniu przesłanek doręczenia z art. 43 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. W postępowaniu administracyjnym zasadą jest doręczanie pism osobom fizycznym do rąk własnych (tzw. doręczenie właściwe). Wyjątkiem od tej zasady są tzw. doręczenie zastępcze uregulowane w art. 43 i 44 k.p.a. Zgodnie z art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Przepis ten ustanawia sposób doręczenia zastępczego, które zastosowanie znajdzie w sytuacji gdy przesyłka nie może zostać doręczona do rąk własnych adresata. Określony w art. 43 k.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone. Odmienna interpretacja cytowanego przepisu prowadziłaby do sytuacji, w której każde pozostawienie przesyłki w trybie art. 43 k.p.a. powodowałoby niepewność co do skuteczności jej doręczenia, niwecząc jednocześnie cel istnienia tej regulacji. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji wynika, że została ona wysłana pod właściwy, wskazany adres i doręczona w dniu 10 listopada 2011 r. matce skarżącego – K. K., która podpisując ten dokument potwierdziła, że odebrała przesyłkę w imieniu adresata, zobowiązując się tym samym do oddania jej skarżącemu. Zwrotne potwierdzenie odbioru ma status dokumentu urzędowego, co oznacza, że stwierdza zaistnienie opisanych w nim faktów i korzysta z domniemania prawdziwości oraz z domniemania zgodności z prawdą. Powyższe domniemania w stosunku do znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji nie zostały skutecznie podważone, a prawidłowość wypełnienia tego potwierdzenia nie budzi wątpliwości. Wobec powyższego należy uznać, że nie doszło do naruszenia art. 43 k.p.a. poprzez nieprawidłowe doręczenie zastępcze, zaś Sąd I instancji zasadnie przyjął, że doręczenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku było prawidłowe i skuteczne i nastąpiło w dniu 10 listopada 2011 r. Wobec tego skarga wniesiona w dniu 23 grudnia 2011 r., została złożona po terminie. Odnosząc się do zarzutu, iż matka skarżącego nie jest "domownikiem" w rozumieniu art. 43 k.p.a. stwierdzić należy, że domownikiem upoważnionym do odbioru korespondencji, o którym mowa jest w art. 43 k.p.a. jest każda dorosła osoba mieszkająca w tym samym co adresat domu lub mieszkaniu, która pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, lub krewny czy powinowaty zamieszkujący razem z adresatem, nawet jeśli prowadzi odrębne gospodarstwo domowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 68/08). Tym samym nie sposób uznać za trafne zarzuty, że matki skarżącego nie można jej traktować jako domownika skarżącego. Na powyższe nie może mieć wpływu pozostawanie skarżącego w konflikcie z matką. Skarżący miał możliwość wskazania innego adresu do doręczeń (chociażby w postaci skrytki pocztowej) lub poinformowania urzędu pocztowego, że przesyłki kierowane na jego nazwisko powinny być doręczane wyłącznie do rąk własnych. To na skarżącym inicjującym postępowanie administracyjne, ciążył bowiem obowiązek należytego zadbania o swoje interesy w tymże postępowaniu. Wobec braku zadośćuczynienia temu obowiązkowi Sąd I instancji był uprawniony i zobowiązany do uznania, że doręczenie odpisu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku zostało skutecznie doręczone stronie. W konsekwencji Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia skargi i na tej podstawie skargę odrzucił. Wobec powyższego nie sposób podzielić zarzutu naruszenia art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., stanowiącego podstawę odrzucenia skargi. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 - 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a.