I OSK 2027/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 18 września 2012 r. r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. N. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 151/12 w sprawie ze skargi R. N. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. nr SSC. 770-22/04 w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej postanawia: oddalić skargę kasacyjną Postanowieniem z dnia 3 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 151/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej "P.p.s.a.", odrzucił skargę R. N. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. nr SSC. 770-22/04 w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Stosownie natomiast do treści art. 52 § 2 P.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. R. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. nr SSC. 770-22/04 w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej. Od wskazanej decyzji skarżącemu przysługiwał środek zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stosownie do treści art. 127 § 3 K.p.a. Decyzja Prezesa Rady Ministrów zawiera prawidłowe pouczenie w tym zakresie, jednakże skarżący nie skorzystał z tego środka zaskarżenia. W tej sytuacji, gdy przedmiotem skargi strona czyni decyzję, co do której nie wyczerpano środków zaskarżenia, skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lutego 2012 r., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wniósł R. N., reprezentowany przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Zaskarżając postanowienie w całości, zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie art. 58 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 3 § 2 i 3 P.p.s.a. w zw. z art. 124 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zw. z art. 6, art. 8, art. 9, art. 107 § 1 i art. 112 K.p.a. przez odrzucenie skargi w sytuacji, gdy istniały podstawy do rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w związku z brakiem pouczenia skarżącego o możliwości zaskarżania decyzji do sądu administracyjnego. Wskazując na te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m. in., że zaskarżona decyzja zawierała pouczenie o możliwości złożenia w terminie 14 dni wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy przez ten sam organ, natomiast nie zawierała informacji o tym, że w przypadku niewniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący utracił prawo do rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny. Powołując się na art. 6 – 9 K.p.a. wskazano, że zgodnie z tymi przepisami organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Skarżący został poinformowany o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie jego sprawy przez Prezesa Rady Ministrów, jednak skarżący mógł nie wiedzieć, że złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten sam organ stanowi w istocie tryb odwoławczy. W związku z tym mógł także nie wiedzieć, że nie składając powyższego wniosku wyłącza tym samym także możliwość rozpoznania jego sprawy administracyjnej przez sąd administracyjny. Organ był zatem zobowiązany, na podstawie art. 9 K.p.a., czuwać nad tym, aby skarżący nie poniósł szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu był zobowiązany udzielić mu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, informując go jednoznacznie o trybie odwoławczym. Z treści zaś art. 107 § 1 K.p.a. wynika, że pouczenie strony o prawie wniesienia odwołania jest koniecznym elementem każdej decyzji administracyjnej. Postanowienia art. 112 K.p.a. chronią interes strony, stanowiąc, że nie może ona ponieść szkody z powodu zastosowania się do błędnego pouczenia zawartego w decyzji. Strona tym bardziej nie może ponosić szkody z powodu braku pouczenia o możliwości wniesienia środka zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 czerwca 2012 r. przywrócił termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek nieważności postępowania, określonych w art. 183 § 2 P.p.s.a., nie występuje. Rozpoznając sprawę w granicach podniesionego zarzutu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że jest on niezasadny, zaś zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Strona skarżąca oparła wniesioną w sprawie skargę kasacyjną o podstawę przewidzianą w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., tj. o zarzut naruszenia przepisów postępowania - art. 58 ust. 1 pkt 6 (winno być "art. 58 § 1 pkt. 6") w zw. z art. 3 § 2 i 3 P.p.s.a. w zw. z art. 124 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zw. z art. 6, art. 8, art. 9, art. 107 § 1 i art. 112 K.p.a., zarzucając, że Sąd pierwszej instancji uchybił tym przepisom, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzut ten jest nieuzasadniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny, przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi, bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność. Jednym z warunków dopuszczalności jest wyczerpanie przez stronę dostępnych środków zaskarżenia. Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 P.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie zaś środków zaskarżenia w świetle § 2 powołanego przepisu należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przewidziany w ustawie. Skarżący R. N. wnosząc skargę z dnia 19 grudnia 2011 r. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. warunków tych nie spełnił. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, decyzja z dnia 20 lipca 2004 r. zawierała prawidłowe pouczenie o trybie odwołania, o jakim mowa w art. 107 § 1 K.p.a., jednak skarżący nie wykorzystał wskazanej w decyzji możliwości jej zakwestionowania. Treść zawartego w decyzji pouczenia w żaden sposób nie uchybia obowiązkom organu, jakie wynikają z art. 6, art. 8 i art. 9 K.p.a. Za nieporozumienie uznać także należy odwołanie się w skardze kasacyjnej do art. 112 K.p.a., który to przepis odnosi się wyłącznie do sytuacji, gdy zawarte w decyzji pouczenie było błędne. Skoro R. N. wniósł skargę od decyzji pierwszoinstancyjnej, nie wyczerpując prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, to koniecznym stało się odrzucenie tej skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 K.p.a. Niedopuszczalne bowiem było dokonanie przez Sąd merytorycznej kontroli tej decyzji, nie doszło więc w sprawie do naruszenia art. 3 § 2 i 3 P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym oddlił skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 Pp.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 P.p.s.a. Stosownie do § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) pełnomocnik powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.