II FZ 376/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Grzęda po rozpoznaniu w dniu 21 maja2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Gd 982/11 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 8 lipca 2011r. nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 982/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego w wysokości 100 zł. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką oraz małoletnią córką, osiąga dochody ze stosunku pracy w wysokości 1.032,34 zł netto miesięcznie, które są jedynym źródłem utrzymania jego rodziny, jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni 89 m2, posiada 1.408 udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością o wartości nominalnej po 50 zł każdy (spółka nie prowadzi aktualnie działalności gospodarczej z uwagi na zaległości podatkowe). Miesięczne wydatki wnioskodawcy związane z eksploatacją mieszkania wynoszą około 500 zł, nadto spłaca on kredyty bankowe udzielone w łącznej wysokości 250.000 zł. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd I instancji wskazał, że biorąc pod uwagę wysokość należnego w sprawie wpisu oraz mając na względzie uzyskiwane przez wnioskodawcę dochody można dojść do przekonania, że poniesienie tego kosztu nie odbędzie się z uszczerbkiem dla utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny. Z porównania kwoty należnego wpisu z wysokością uzyskiwanego przez skarżącego dochodu wynika, że suma 100 zł jest możliwą do poniesienia przez wnioskodawcę. Jest to istotne o tyle, że mamy do czynienia z wydatkiem o charakterze jednorazowym, a jego wysokość kształtuje się na takim poziomie, że nie spowoduje takiego uszczuplenia środków finansowych, które uniemożliwiałoby lub znacząco utrudniało dalsze funkcjonowanie wnioskodawcy i jego rodziny. W zażaleniu od powyższego orzeczenia Strona wniosła o jego uchylenie. Skarżący podkreślił, że art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a. nie pozwala na dokonywanie oceny zasadności wniosku w oparciu o inne kryteria, niż te, które w nim wskazano. Stwierdził, że przy ocenie jego sytuacji majątkowej należy uwzględnić, że ma on różnego rodzaju zobowiązania, których niewykonanie pociąga za sobą negatywne skutki. Zdaniem Skarżącego z żadnego przepisu prawa nie wynika pierwszeństwo obowiązku uiszczenia opłat sądowych przed zobowiązaniami cywilnoprawnymi, czy obowiązek poczynienia oszczędności we własnych, uzasadnionych i koniecznych wydatkach. Podniósł, że na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, jego sytuacja majątkowa uzasadniała przyznania mu prawa pomocy. Wobec powyższego zestawienia nie jest konieczne przedstawianie żadnych dodatkowych dokumentów, a wniosek o przyznanie prawa pomocy jest uzasadniony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Wbrew twierdzeniu Skarżącego, przedstawione przezeń zestawienie dochodu i wydatków nie jest wystarczające do przyznania mu prawa pomocy, jak w świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. prawidłowo stwierdził Sąd pierwszej instancji. Jak stanowi bowiem wskazany przepis, przyznanie prawa pomocy uwarunkowane jest udowodnieniem (wykazaniem) przez wnioskodawcę, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. nie pozostawia więc żadnych wątpliwości co do ciężaru dowodu w postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Kategorycznie wskazuje, że to osoba ubiegająca się o pomoc musi wykazać, że nie jest w stanie bez pomocy Skarbu Państwa ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W niniejszym postępowaniu Skarżący, pomimo wezwania go przez referendarza sądowego, nie przedstawił dokumentów, które są niezbędne do rzetelnej i całościowej oceny jego sytuacji materialnej, a co za tym idzie, możliwości płatniczych. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w tym zakresie ocenę Sądu pierwszej instancji, że Skarżący niniejszym nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Skarżący argumentuje w zażaleniu, że Sąd powinien przy ocenie jego sytuacji materialnej po prostu uwzględnić, że ma on różnego rodzaju zobowiązana, których niewykonanie pociągnie za sobą negatywne skutki. Należy więc w tym miejscu wyjaśnić Skarżącemu, że wpis od zażalenia też jest jego "zobowiązaniem", co wynika z art. 199 P.p.s.a., a Skarżący nie wyjaśnił, czemu właśnie to "zobowiązanie" uważa za mniej istotne, niż swoje pozostałe zobowiązania. Co więcej, nie jest słuszne stanowisko Skarżącego, że żaden przepis prawa nie daje podstaw do stwierdzenia, że należności publicznoprawne korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed cywilnoprawnymi: wynika to z art. 84 Konstytucji, który nakłada na obywateli obowiązek równego i powszechnego ponoszenia danin publicznych, do których opłaty sądowe, a więc także wpis, się zaliczają. Przechodząc do następnych argumentów zażalenia nie jest jasne, według jakich to kryteriów nieprzewidzianych w art. 246 P.p.s.a. zdaniem Skarżącego Sąd pierwszej instancji dokonał oceny jego sytuacji materialnej, a w konsekwencji zasadności jego wniosku. Podkreślenia wymaga, że wszystkie dokumenty, których przedłożenia oczekiwał referendarz sądowy, były dla sprawy istotne. Pozwalały one na zobrazowanie rzeczywistej sytuacji materialnej Skarżącego, a nie sytuacji wykreowanej przez wybiórcze przedstawienie niepełnych danych. Zestawienie dochodu i wydatków, na które skarżący się powołuje, jest tylko wycinkiem informacji, który nie pozwala na przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Nie jest w sprawie jasne, jakie raty kredytów obciążają rodzinę Skarżącego miesięcznie i skąd bierze na nie środki, nie wiadomo, jakie są przepływy środków finansowych na koncie Skarżącego i jego żony. Nie wiadomo też, jakie dochody osiągnęli w roku ubiegłym, nie wiadomo w końcu, czy małżonka Skarżącego posiada status osoby bezrobotnej, czy rodzina korzysta z pomocy społecznej, czy posiada pojazdy mechaniczne. Bez tych informacji nie może być mowy o stwierdzeniu, że wniosek Skarżącego jest zasadny. Należy zgodzić się z stwierdzeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, że suma 100 zł jest możliwą do poniesienia przez wnioskodawcę. Ocena jego sytuacji majątkowej, przedstawionej z własnej woli w sposób fragmentaryczny, pozwala przyjąć, że poniesienie tego kosztu nie odbędzie się z uszczerbkiem dla utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. zażalenie oddalił.