II OZ 350/12
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2012-05-08
Skład orzekający: Sędzia NSA Małgorzata Stahl
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, ale wypełniła go jedynie lakonicznie, wskazując na "brak środków do życia" i nie przedkładając dokumentów źródłowych, sąd pierwszej instancji powinien rozpoznać wniosek i odmówić przyznania prawa pomocy, czy też pozostawić wniosek bez rozpoznania?Ratio decidendi
W sytuacji, gdy strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, ale wypełniła go jedynie lakonicznie, wskazując na "brak środków do życia" i nie przedkładając dokumentów źródłowych, sąd pierwszej instancji nie powinien rozpoznawać wniosku i odmawiać przyznania prawa pomocy, lecz pozostawić wniosek bez rozpoznania na podstawie art. 257 p.p.s.a. Brak prawidłowo wypełnionego formularza i dokumentów źródłowych uniemożliwia merytoryczną ocenę wniosku.Stan faktyczny
R. P. złożył skargę na decyzję Wojewody Dolnośląskiego dotyczącą robót remontowych. W ramach skargi wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, powołując się na brak środków do życia. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, a Sąd I instancji utrzymał tę decyzję, uznając, że skarżący nie wykazał swojej sytuacji finansowej. R. P. wniósł zażalenie na postanowienie Sądu I instancji.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Stahl po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Wr 8/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu wobec zamiaru wykonania robót remontowych polegających na renowacji i malowaniu okien budynku postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.
Postanowieniem z dnia 22 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił R. P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] września 2011 r. w przedmiocie wniesienia sprzeciwu wobec zamiaru wykonania robót remontowych polegających na renowacji i malowaniu okien budynku.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że R. P. zawarł w skardze prośbę o zwolnienie z kosztów sądowych i o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. We wniosku złożonym w dniu 30 stycznia 2012 r. na urzędowym formularzu skarżący powołał się na brak środków do życia.
Postanowieniem z dnia 6 lutego 2012 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie wniesionym na powyższe postanowienie skarżący podniósł, że jego sytuacja "jeszcze bardziej się pogorszyła".
Oceniając złożony wniosek w oparciu o przesłanki wymienione w art. 245 § 1 i 2 oraz art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Sąd I instancji stwierdził, że brak jest uzasadnienia dla przyznania skarżącemu prawa pomocy, ponieważ nie wykazał on, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Powyższa ocena jest konsekwencją działania skarżącego, który nie dopełnił w minimalnym nawet zakresie ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Poza lakonicznym oświadczeniem wskazującym na "brak środków do życia" przedłożony formularz nie został wypełniony. Podobną argumentację skarżący zawarł w sprzeciwie.
W zażaleniu na powyższe postanowienie R. P. wniósł o jego uchylenie wskazując, iż treść zaskarżonego orzeczenia jest niezgodna ze stanem faktycznym i prawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Prawo pomocy przyznawane jest stronie na jej wniosek złożony w toku postępowania lub przed jego wszczęciem (art. 243 § 1 p.p.s.a.). Wniosek ten zawierający oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a w przypadku osób fizycznych także o stanie rodzinnym i oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym winien być złożony na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru (art. 252 § 1 i 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 257 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniała w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania.
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że wnioskodawca, pomimo skierowanego do niego wezwania, nie nadesłał prawidłowo wypełnionego urzędowego formularza PPF oraz dokumentów źródłowych pozwalających na ocenę jego sytuacji materialnej. Stwierdzić jednak należy, że w sytuacji, gdy skarżący nadesłał podpisany wniosek, wypełniając go jedynie poprzez wpisanie nazwiska i adresu oraz wpisanie w rubryce 5: "brak środków do życia", Sąd I instancji nie miał innej możliwości jak tylko pozostawić wniosek bez rozpoznania, bowiem obowiązek taki określony został w cytowanym wyżej przepisie art. 257 ustawy. Nie było zatem podstaw do rozpoznania i odmowy przyznania prawa pomocy. Powyższe uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia. Sąd I instancji zobowiązany będzie zatem rozważyć pozostawienie wniosku bez rozpoznania.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło