I FZ 106/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Arkadiusz Cudak, , , po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 6 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Bd 692/11 pozostawiające wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych bez rozpoznania w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 1 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2009 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 6 lutego 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 692/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy pozostawił bez rozpoznania wniosek J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 1 lipca 2011 r. wydaną w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2009 r. Sąd pierwszej instancji przedstawiając stan faktyczny sprawy podał, że pismem z dnia 4 listopada 2011 r. skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi. Zarządzeniem z dnia 10 listopada 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy przesyłając stronie urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy wezwał do jego uzupełnienia i przedłożenia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W konsekwencji niezłożenia formularza w zakreślonym terminie, zarządzeniem z dnia 28 grudnia 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy pozostawił wniosek bez rozpoznania. Wskazał, że prawidłowego doręczenia wezwania dokonano w dniu 28 listopada 2011 r. Termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu upłynął z dniem 5 grudnia 2011 r. Zarówno w zakreślonym terminie jak i do dnia wydania zarządzenia formularz nie został złożony. W złożonym sprzeciwie skarżący podał m.in., że powodem nieprzedłożenia wniosku w terminie była ciężka sytuacja materialna, w wyniku której zmuszony był wyjechać na kilka miesięcy za granicę w celach zarobkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd powołując się na treść art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. Nr 270 t.j., dalej jako P.p.s.a.) wskazał, że mając na uwadze zawarty w piśmie z dnia 4 listopada 2011 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi, przesłał skarżącemu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz zakreślił 7-dniowy termin na jego wypełnienie i przedłożenie pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Przedmiotowy wniosek wraz z pouczeniem został doręczony stronie w dniu 28 listopada 2011 r. Ani w zakreślonym terminie, ani w terminie późniejszym, strona nie przedłożyła wypełnionego formularza PPF. Przedmiotowy formularz nie został przedłożony również ze złożonym sprzeciwem. Sąd uznał zatem, że powyższe uniemożliwiło mu merytoryczne rozpatrzenie wniosku i dlatego działając na podstawie art. 257 P.p.s.a. był obowiązany pozostawić wniosek skarżącego bez rozpoznania. Na powyższe postanowienie skarżący działając przez pełnomocnika – adwokata – wniósł zażalenie zarzucając w nim naruszenie art. 49 § 1, art. 260 oraz art. 257 P.p.s.a. poprzez przedwczesne pozostawienie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący wskazał, że w sprzeciwie z dnia 19 stycznia 2010 r. powołał się na swoją ciężką sytuację materialną, która została wskazana przez niego we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w dokumentacji załączonej do tego pisma. Następnie podniósł, że w zaskarżonym postanowieniu Sąd stwierdził, że powyższe dokumenty nie zostały załączone do złożonego sprzeciwu, co uniemożliwiło merytoryczne rozpatrzenie wniosku. W związku z tym skarżący powołując się na treść art. 49 § 1 P.p.s.a. argumentował, że z uwagi na brak wezwanie do uzupełnienia przez stronę braków pisma z dnia 19 stycznia 2010 r. pozostawienie wniosku skarżącego bez rozpoznania należało uznać, jego zdaniem, za przedwczesne. Mając na uwadze wskazaną argumentację skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie mu prawa pomocy w przedmiotowej sprawie w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy o ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 252 § 2 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Natomiast zgodnie z art. 257 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 kwietnia 2008 r. (sygn. akt I OPS 1/08, ONSAiWSA 2008 r. z. 5, poz. 74) niezachowanie określonego w art. 252 § 2 P.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, jak to miało miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 w związki z art. 257 tej ustawy, który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, bez względu na to, czy wniosek złożyła osoba fizyczna, czy osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący, mimo skierowanego do niego wezwania, nie uzupełnił braków wniosku o przyznanie prawa pomocy i nie nadesłał wymaganego, uprzednio przesłanego mu, urzędowego formularza PPF. W tej sytuacji wobec dyspozycji art. 257 P.p.s.a., zasadnie pozostawiono wniosek skarżącego bez rozpoznania. Prawidłowość powyższej oceny nie została również podważona w rozpoznawanym zażaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa przy tym, że autor zażalenia zdaje się mieć problemy interpretacyjne treści zaskarżonego postanowienia. Jego zdaniem bowiem Sąd pierwszej instancji pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania z uwagi na fakt, iż do sprzeciwu nie zostały załączone stosowne dokumenty wskazujące na ciężką sytuację materialną strony. Natomiast w uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji dość jasno wskazał, że niemożność merytorycznego rozstrzygnięcia spowodowana była brakiem wniosku złożonego na urzędowym formularzu, a nie brakiem dokumentów potwierdzających sytuację materialną skarżącego. Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie pozostawia żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Tym bardziej, że strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata), który jako osoba posiadająca odpowiednie wykształcenie prawnicze powinien wykazywać się znajomością prawa w stopniu umożliwiającym mu działanie w toku postępowania sądowoadministracyjnego bez konieczności dodatkowego wyjaśniania mu przez Sąd treści kierowanych do niego pism. Reasumując należy stwierdzić, że postępowanie w przedmiocie prawa pomocy, jest postępowaniem sformalizowanym, gdyż ustawodawca uzależnił możliwość rozpoznania wniosku od sporządzenia go we wskazanej przepisami formie. W tej sytuacji, mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, wobec dyspozycji art. 257 P.p.s.a., zasadnie Sąd pierwszej instancji pozostawił wniosek strony skarżącej bez rozpoznania. Z przyczyn wyżej wskazanych Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.