I SA/Bk 487/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 08 lutego 2012 r. sprawy ze skargi K. R. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] października 2011 r., nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku strony o wydanie zebranych dowodów w postaci kserokopii materiałów z zastosowania technik operacyjnych wyłączonych z akt sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącego K. R. Z. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z [...] października 2011 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z [...] września 2011 r. nr [...], w którym odmówiono K. R. Z. (dalej również jako skarżący) wydania dowodów, w postaci kserokopii materiałów z zastosowania technik operacyjnych, otrzymanych z Prokuratury Rejonowej w S. z akt śledztwa Nr [...], wyłączonych z akt postępowania prowadzonego wobec skarżącego w przedmiocie zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu osiągnięcia przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2006 r. postanowieniem z [...] grudnia 2010 r. nr [...]. Dyrektor Izby Skarbowej za w pełni uzasadnione uznał włączenie wymienionych materiałów do akt sprawy oraz ich wyłączenie ze względu na ważny interes publiczny. Organ odwoławczy wskazał, że podstawą prawną podjętego przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia były przepisy art. 178 oraz art. 179 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. (dalej w skrócie: "O.p."). Podstawą rozstrzygnięcie, w którym nie uwzględniono wniosku strony o wydanie kserokopii materiałów była "ochrona interesu publicznego", czyli druga z przesłanek wymienionych w art. 179 § 1 O.p. Za ochronę interesu publicznego uznał stanowisko Prokuratury Okręgowej w S., iż ujawnienie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy Nr [...] naruszałoby "dobro prowadzonego śledztwa". Organ odwoławczy podniósł, że dokonanie oceny, czym kierowała się Prokuratura Okręgowa w S. nie wyrażając zgody na ujawnienie spornych dokumentów, jaki konkretnie interes publiczny jest w ten sposób chroniony oraz czy wyłączenie konkretnego dokumentu z akt sprawy rzeczywiście chroni interes publiczny wymyka się spod kontroli organów podatkowych. Musiałyby, bowiem one dokonać szczegółowej analizy treści wyłączonych dokumentów oraz możliwości ich oddziaływania na sferę interesu publicznego. Przedstawienie takiej analizy w treści postanowienia wydanego przez organy podatkowe byłoby niemożliwe, gdyż już ta czynność, wobec konieczności odniesienia się do treści wyłączonego dokumentu, spowodowałaby iluzoryczność tajemnicy jego treści. Dlatego też organy podatkowe w zaistniałej sytuacji muszą kierować się stanowiskiem Prokuratury Okręgowej w S., która jest gospodarzem prowadzonego śledztwa. Jeżeli organ ten uznał, że ujawnienie tych dokumentów naruszałoby dobro prowadzonego śledztwa, to organom podatkowym, kierującym się zasadą, ochrony interesu publicznego - w której mieści się ochrona wartości wspólnych dla ogółu społeczeństwa: sprawiedliwości, bezpieczeństwa oraz zaufania obywateli do organów władzy publicznej - nie pozostaje nic innego, jak dostosowanie się do jej stanowiska. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez wydanie postanowienia bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, lecz oparcie się na domniemaniu. Jego zdaniem organy naruszyły również art. 180 § 1 O.p. w zw. z art. 179 § 1 O.p. - poprzez dopuszczenie jako dowodu kserokopii materiałów z zastosowania technik operacyjnych otrzymanych z Prokuratury Okręgowej w S. a wyłączonych na podstawie art. 179 § 1 O.p. oraz odmowę ich wydania - w sytuacji gdy materiały te zgodnie z przepisami kodeksu postępowania karnego oraz ustawy o Policji winny zostać zniszczone i nie mogą stanowić dowodów w sprawie - nadto zaś wyłączenie ich na prośbę Prokuratora zawartą w piśmie z [...] listopada 2010 r. wskazuje, że organ nie uwzględnia obowiązujących przepisów prawnych w zakresie wykorzystywania materiałów z technik operacyjnych - a orzeka na podstawie "próśb Prokuratury" - nie wskazując jaki interes publiczny w sprawie skarżącego został naruszony i jakie przepisy uzasadniają odmowę wydania kserokopii tych materiałów. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skargę uwzględniono, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne. W myśl art.179 §1 O.p. przepisów art.178 O.p. (zapewniających stronie prawo wglądu do akt sprawy), nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów objętych ochroną tajemnicy państwowej, także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Z powyższego wynika, że ograniczenie prawa wglądu do akt sprawy, może nastąpić tylko z powodu ochrony: 1) tajemnicy państwowej bądź też 2) interesu publicznego. Pojęcie "tajemnicy państwowej" zostało zdefiniowane w art.2 pkt 1 ustawy z 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (tj. Dz.U. z 2005 r., Nr 196, poz. 1631 ze zm.), natomiast pojęcie "interesu publicznego" należy do kategorii pojęć nieostrych, a więc nie ma stałej, niezmiennej i skonkretyzowanej treści. W doktrynie wskazuje się, że takie ujęcie interesu publicznego narzuca konieczność ustalenia treści tego pojęcia w konkretnej sprawie z wykazaniem istnienia jego przesłanek właśnie w tej sprawie i w odniesieniu do określonych dokumentów (por. J. Borkowski w: Ordynacja podatkowa. Komentarz 2008, Oficyna Wydawnicza Unimex, Wrocław 2008, s.723). Podobnie wypowiadają się także sądy administracyjne wskazując, że "ze względu na istotę chronionego interesu, organ powinien w każdym przypadku ustalić istnienie przesłanki jego zastosowania w konkretnej indywidualnej sprawie podatkowej, a następnie ocenić, czy ograniczenie stronie dostępu do akt sprawy powinno mieć charakter trwały, czy też czasowy. Jeżeli określony interes wymaga jedynie czasowej ochrony, np. w przypadku ochrony dobra innego toczącego się postępowania, to organ nie powinien w sposób trwały ograniczać stronie dostępu do akt sprawy" (patrz orzeczenia WSA w Białymstoku w sprawach o sygn.: I SA/Bk 477/10, orzeczenie prawomocne, opubl. LEX 747699, I SA/Bk 57/09, orzeczenie dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji Sądowych o Sprawach oraz I SA/Bk 59/09, opubl. LEX 507705). Skład orzekający w sprawie podziela i przyjmuje za swój pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wyrażony w ww. wyrokach. Przywołując wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. I SA/Go 1315/10, Dyrektor Izby Skarbowej w B. wskazał, że w pojęciu ochrony interesu publicznego, o którym mowa w art.179 §1 O.p., mieści się ochrona wartości wspólnych dla ogółu społeczeństwa: sprawiedliwości, bezpieczeństwa oraz zaufania obywateli do organów władzy publicznej", tym samym i dobro prowadzonego śledztwa. W świetle powyższego należy uznać, że ustalając treść pojęcia "ochrony interesu publicznego" w odniesieniu do dokumentów przekazanych organowi skarbowemu przez Prokuraturę Okręgową w S. prawidłowo uznano, że w omawianej sprawie ochrona ta zgodnie ze stanowiskiem prokuratora (pismo z [...] listopada 2010 r., k-2 akt administracyjnych), jako organu prowadzącego postępowanie karne, z którego udostępnione zostały organom skarbowym dowody, obejmuje dobro prowadzonego śledztwa. Organ wykazał istnienia przesłanek ochrony w omawianej sprawie w odniesieniu do dokumentów, których dotyczył wniosek, jednakże organ nie wziął pod uwagę, że ochrona ta jest ochroną czasową. Czasowy charakter ochrony interesu publicznego zobowiązywał organ przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie do ustalenia, czy w dalszym ciągu istnieją powody uzasadniające ograniczenie stronie dostępu do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Z akt sprawy wynika, że ostatnia informacja o braku zgody prokuratora na udostępnienie stronie dokumentów pochodzących z postępowania karnego [...], włączonych do postępowania prowadzonego wobec skarżącego w przedmiocie zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu osiągnięcia przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2006 r., datowana jest na 10 lutego 2011 r. (k-5 akt admin.), a więc pochodzi sprzed ok. 7 miesięcy przed wydaniem przez organ I instancji postanowienia z [...] września 2011 r. o odmowie wydania kserokopii materiałów z zastosowania technik operacyjnych o trzymanych z Prokuratury Okręgowej w S. (k-9 akt administracyjnych). Organ I instancji wydając postanowienie nie miał, więc aktualnej informacji na temat tego, czy śledztwo w sprawie oznaczonej sygn. [...] jest jeszcze prowadzone, i czy w dalszym ciągu zachodzi konieczność ochrony jego dobra, poprzez odmowę udostępnienia stronie postępowania kontrolnego pochodzących z tego śledztwa materiałów. Jeżeli bowiem odmowę udostępnienia stronie zgromadzonych w sprawie dowodów organ skarbowy uzasadnia koniecznością ochrony dobra prowadzonego śledztwa, to powinien wpierw upewnić się, czy śledztwo jest jeszcze prowadzone. W przeciwnym razie naraża się na zarzut oparcia takiego rozstrzygnięcia na przesłance, która w rzeczywistości nie istnieje. Również organ II instancji nie ustalił tej okoliczności, zatem rozstrzygnięcia wydane w obu instancjach nie zostały oparte na prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy odnośnie istnienia przesłanki "interesu publicznego" w postaci dobra prowadzonego śledztwa. Doszło w ten sposób do naruszenia art. 187 O.p., a w rezultacie także art. 179 § 1 O.p. Na to, że w momencie wydawania zaskarżonych w tej sprawie postanowień śledztwo o sygn. [...] już zostało zakończone, może wskazywać przedłożone do akt sądowych pismo Prokuratora Apelacyjnego w B. z [...] stycznia 2012 r. (k. 25 akt sądowych). Okoliczność ta wymagała jednak dokładnego ustalenia przez organy przed wydaniem postanowienia odmawiającego wydania kserokopii materiałów z zastosowania technik operacyjnych, otrzymanych z Prokuratury Rejonowej w S. z akt śledztwa Nr [...]. Tym samym należy uznać, że zaskarżone postanowienie narusza art. 187 §1 O.p. oraz art. 179 § 1 O.p., oraz, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Za bezzasadne Sąd uznał natomiast zarzuty dotyczące naruszenia przepisów: art. 7 Kpa, art. 77 Kpa i art. 80 Kpa, które nie miały zastosowania w omawianej sprawie. W postępowaniu prowadzonym przez organy skarbowe, w zakresie nie uregulowanym w ustawie z 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (tj. Dz.U. z 2011 r. Nr 41, poz. 214 ze zm., w skrócie "u.k.s.") stosuje się, bowiem przepisy O.p. (art. 31 ust. 1 u.k.s.). Natomiast zarzuty skargi, dotyczące nielegalności pozyskanych przez organ kontroli skarbowej dowodów wykraczające poza granice rozpoznania niniejszej sprawy. Stwierdzone wyżej naruszenia prawa stało się podstawą uchylenia zaskarżonego postanowienia na mocy art.145 §1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm., dalej jako "u.p.p.s.a."),. O niewykonalności uchylonego postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 152 u.p.p.s.a, a o kosztach na podstawie art.200 w związku z art. 205 § 2 i 3 u.p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (DZ. U. Nr 163, poz.1349 ze zm.). Rozpoznając ponownie sprawę organ powinien ustalić, czy śledztwo o sygn. [...], z którego włączono dokumenty do prowadzonego przez organ skarbowy postępowania faktycznie zostało zakończone oraz, czy w dalszym ciągu istnieje potrzeba ochrony dobra tego śledztwa, będąca przesłanką odmowy udostępnienia skarżącemu, zgromadzonych w tym postępowaniu dowodów, pozyskanych z Prokuratury Okręgowej w S.