I SA/Gl 925/11

WyrokWSA w Gliwicach2012-02-08

Skład orzekający: Sędzia NSA Ewa Madej, Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędzia WSA Beata Kozicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zaliczenie nadpłaty podatku na poczet zaległości podatkowych, dokonane z urzędu, wymaga wszczęcia odrębnego postępowania administracyjnego i doręczenia postanowienia o jego wszczęciu?
Ratio decidendi
Zaliczenie nadpłaty na poczet zaległości podatkowych, zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej, następuje z urzędu i nie wymaga wszczęcia odrębnego postępowania administracyjnego ani doręczenia postanowienia o jego wszczęciu. Obowiązek organu podatkowego polega na weryfikacji prawidłowości wyliczenia nadpłaty i zaległości oraz wydaniu postanowienia o zaliczeniu, co następuje z dniem powstania nadpłaty.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K., które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. o zaliczeniu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. na poczet zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 1999 r. Skarżąca zarzucała naruszenie prawa, w tym brak doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania oraz nieistnienie zobowiązań podatkowych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędzia WSA Beata Kozicka, Protokolant Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2012 r. sprawy ze skargi A.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] znak: [...] wydanym na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 oraz art. 76, 76a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), Dyrektor Izby Skarbowej w K., po rozpoznaniu zażalenia pani A. S. na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] nr [...] w sprawie zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych wykazanej w zeznaniu rocznym dla tego podatku PIT-37 za 2010 r. w wysokości [...] zł na poczet zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 1999 r., utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] ustalono pani A. S. wysokość przedmiotowego zobowiązania podatkowego w kwocie [...]zł. Na zaległość tą wystawiono w dniu [...] tytuł wykonawczy, na podstawie którego zastosowano środek egzekucyjny. W wyniku rozpoznania odwołania od wskazanej decyzji wymiarowej organ odwoławczy uchylił ją i ustalił zobowiązanie podatkowe za 1999 r. w przedmiotowym podatku w kwocie [...]zł. Decyzja ta stała się prawomocna, albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na tę decyzję a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną podatniczki. W dniu 10 marca 2011 r. podatniczka złożyła zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2010, wykazując nadpłatę w kwocie [...] zł, zaliczoną następnie skarżonym postanowieniem na poczet wymienionej zaległości ([...]zł kwota główna i [...] zł odsetki za zwłokę). W zażaleniu na to postanowienie zarzucono rażące naruszenie prawa wynikającego z art. 165 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez nie wydanie, a przynajmniej nie doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania oraz wskazano, że podatniczka nie posiada zobowiązań wobec Skarbu Państwa, a decyzja za 1999 r., oparta na nieprawnych przesłankach, narusza prawo i jest nieprawomocna. Organ drugiej instancji wskazał, że przedmiotowe zaległości podatkowe ustalone zostały ostatecznie prawomocną decyzją odwoławczą z dnia [...] a więc są wymagalne i podlegają zaspokojeniu. Powołując się na art. 76 § 1 Ordynacji podatkowej wyjaśnił, że zaliczenie nadpłaty nie następuje w toku postępowania, ale dokonywane jest z urzędu, bez względu na wolę podatnika. Podatniczka posiadała zaległość podatkową, której wierzycielem był organ podatkowy i nadpłatę w tym organie, a to oznaczało, że obligatoryjnym było zaliczenie tej nadpłaty na rzecz zaległości podatkowych. Sposób jej rozliczenia został przez organ podatkowy szczegółowo i klarownie przedstawiony. Zaliczenie nadpłaty nastąpiło zgodnie z art. 55 § 1 Ordynacji podatkowej zgodnie z odwołaniem zawartym w art. 76 a § 1 tej ustawy przy czym w postanowieniu wyszczególniono okresy naliczania i obowiązujące stawki odsetek za zwłokę, a także podano przerwy w ich naliczaniu. W skardze na to postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżąca pani A. S. wniosła o jego uchylenie zarzucając rażące naruszenie prawa poprzez : jednostronną i błędną interpretację zdarzeń gospodarczych przez organ podatkowy, nie uwzględnienie jej wniosków dowodowych oraz wydanie postanowienia na podstawie błędnej interpretacji przepisów prawa, niezgodnej z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego. Uzasadniając skargę skarżąca podniosła, że nie posiada zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Decyzja za 1999 r. narusza prawo i jest nieprawidłowa. Oparta została na nieprawdziwych przesłankach i jest dokumentem fałszywym. Toczy się postępowanie sądowe. Skutkiem naruszającego prawo działania organu podatkowego pierwszej instancji poniosła wielomilionowe straty, których dochodzić będzie w postępowaniu odszkodowawczym, a skarżona decyzja narusza prawo, gdyż jest nieprawidłowo podpisana. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując zawarte w skarżonym postanowieniu stanowisko i jego argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się nieuzasadniona. Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w K. ustalił skarżącej wysokość przedmiotowego zobowiązania podatkowego, które decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] zostało obniżone do kwoty [...]zł., przy czym skarga na tę ostatnią decyzję wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 13 grudnia 2007 r. została oddalona, zaś skargę kasacyjną od tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 lutego 2011 r. ( sygn. akt II FSK 1806/09 ) oddalił. Z akt sprawy wynika również, że wobec podatniczki wystawiono w dniu [...] tytuł wykonawczy obejmujący należność podatkową wynikającą z decyzji pierwszoinstancyjnej, którego odpis doręczono zobowiązanej wraz z pismem informującym o przekształceniu zabezpieczenia w zajęcie egzekucyjne w dniu [...]. Ponadto zawiadomieniem z dnia [...] dokonano skutecznego zajęcia rachunku bankowego podatniczki. Podatniczka w zeznaniu podatkowym w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2010 wykazała nadpłatę w kwocie [...] zł. W związku z powyższym Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły, iż na podatniczce ciążyła zaległość podatkowa wynikająca z decyzji ostatecznej ustalającej przedmiotowe zobowiązanie podatkowe, skoro zobowiązanie to powstało w sposób opisany w art. 68 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej, zaś termin płatności tak ustalonego podatku określa art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej, co oznacza, że bieg terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania rozpoczął bieg z upływem 14 dnia po doręczeniu decyzji je ustalającej, przy czym bieg tego terminu uległ przerwaniu wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatniczka została zawiadomiona. Dodatkowo należy wskazać, że w stosunku do podatniczki zastosowano zabezpieczenie, które po wydaniu decyzji ustalającej przedmiotowe zobowiązanie przekształciło się w egzekucję. Zgodnie z treścią art. 76a § 1 Ordynacji podatkowej w sprawach zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie. W przypadku zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych przepisy art. 55 § 2 i art. 62 § 1 stosuje się odpowiednio. W myśl art. 76 a § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej zaliczenie nadpłaty na poczet zaległości podatkowych następuje z dniem powstania nadpłaty – w przypadkach, o których mowa w art. 73 § 1 pkt 1 – 3 i 5 oraz § 2. Stosownie do art. 73 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej nadpłata powstaje z dniem złożenia zeznania rocznego – dla podatników podatku dochodowego. Jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim, w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę. W myśl art. 76 § 1 Ordynacji podatkowej nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę (...), a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu (...). Nadpłata podlega zwrotowi w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia zeznania lub deklaracji, o których mowa w art. 73 § 2 pkt 1 – 3, z zastrzeżeniem § 2 ( art. 77 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej ). Oznacza to, że złożenie zeznania podatkowego z art. 73 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, w treści którego podatnik określił wysokość nadpłaty, rodzi po stronie organu podatkowego obowiązek podjęcia określonych czynności - bądź w postaci wydania postanowienia w sprawie zaliczenia tak powstałej nadpłaty na poczet zaległych lub bieżących zobowiązań podatkowych bądź dokonania faktycznego jej zwrotu, w warunkach przewidzianych prawem. Dla możliwości wykonania tych czynności ( prawnej lub faktycznej ) ustawodawca nie przewidział obowiązku stosowania art. 165 Ordynacji podatkowej zakładając, iż zarówno "zaliczenie" jak i "zwrot", nadpłaty wraz z jej oprocentowaniem, następuje z urzędu, a więc bez konieczności wszczęcia jakiegokolwiek postępowania, wyłącznie wskutek stwierdzenia okoliczności opisanych w art. 76 Ordynacji podatkowej. Należy przy tym zauważyć, że żądanie zwrotu nadpłaconego podatku dochodowego zawarte jest w istocie w zeznaniu rocznym składanym przez podatnika tego podatku. Nie ma więc potrzeby wszczynania z urzędu postępowania w tak określonej sprawie. Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienia nie naruszają prawa, gdyż wskutek złożenia przedmiotowego zeznania podatkowego na organie podatkowym ciążył obowiązek jego weryfikacji pod kątem prawidłowości i zasadności wyliczenia przez stronę podatku do zwrotu oraz ustalenia przesłanek wymienionych w art. 76 § 1 Ordynacji podatkowej i podjęcia przewidzianych tam czynności z urzędu. Organ podatkowy zasadnie wykazał fakt istnienia u podatniczki nadpłaty oraz zaległości podatkowych co obligowało ten organ do wydania postanowienia z art. 76a § 1 Ordynacji podatkowej. Wydając to postanowienie organ podatkowy prawidłowo zastosował przepisy regulujące przedmiotowe zaliczenie przywołując je w treści rozstrzygnięcia. Dokonując przedmiotowego zaliczenia organ podatkowy nie ocenia prawidłowości decyzji ustalającej zobowiązanie, które przekształciło się w zaległość podatkową, badając wyłącznie kwestie niezbędne do ustalenia w zakresie rozstrzyganej sprawy. Bezpodstawne były zarzuty skarżącej dotyczące nieistnienia przedmiotowych zaległości podatkowych, oceny decyzji, z której zaległości te wynikały czy nieprawidłowości jej podpisania. Okoliczności te były badane w postępowaniu odwoławczym od decyzji ustalającej przedmiotowe zobowiązanie podatkowe, a następnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym wszczętym skargą podatniczki na decyzję odwoławczą. Warto jedynie przypomnieć, że prawomocny wyrok we wskazanej sprawie zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. dalej p.p.s.a.) wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Strona skarżąca nie podała żadnych danych dotyczących wymienionego w skardze "postępowania sądowego" ani nie wskazała okoliczności odnoszących się do "nieprawidłowości podpisu" pod decyzją. Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie zapadłe orzeczenia zostały opatrzone odpowiednimi podpisami osoby upoważnionej z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego. Z powyższych przyczyn Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób wskazany w art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a. i na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło