I SAB/Wa 443/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Żurawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2012 r. sprawy ze skargi J.A. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem, 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych płatną w terminie jednego miesiąca od daty uprawomocnienia się niniejszego wyroku. J.A., pismem z dnia 2 listopada 2011 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną hip. kw nr [...]. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił przebieg postępowania przed organami administracji publicznej podkreślając, że toczy się ono już od 12 lat. Wniosek o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość złożony został w dniu 3 listopada 1999 r. Prezydent W. decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...], po 8 latach postępowania, odmówił ustalenia odszkodowania. Następnie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Skarżący zaznaczył, że w chwili obecnej wszystkie dokumenty niezbędne do wydania decyzji znajdują się w aktach sprawy, a stosowna decyzja nie została dotychczas wydana wyłącznie z przyczyn leżących po stronie Urzędu W.. Od prawie 3 lat, tj. od wydania decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r., organ nie podejmuje żadnych działań zmierzających do zakończenia sprawy, a jedynie przedłuża postępowanie działając na szkodę skarżącego, rażąco naruszając zasadę szybkości postępowania i przepisy kpa. J.A. wskazał, że Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] uznał wniesione w sprawie zażalenie za uzasadnione i wyznaczył organowi dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 30 września 2010 r. Prezydent W. nie dotrzymał jednakże wyznaczonego terminu i do dnia dzisiejszego nie wydał w sprawie stosownej decyzji. W piśmie z dnia 24 sierpnia 2011 r. organ poinformował jedynie strony, że przewidywany termin rozpoznania wniosku to 30 grudzień 2011 r. Jako powód tak długiego terminu podano "konieczność dokonania analizy zgromadzonej dotychczas dokumentacji oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań". Skarżący podkreślił jednocześnie, że od wielu miesięcy zwraca się do organu o skierowanie sprawy do rzeczoznawcy majątkowego celem sporządzenia operatu szacunkowego, a mimo to Prezydent W. nie podejmuje żadnych działań w tym kierunku, pozostawiając pisma bez odpowiedzi. W świetle powyższego wniesiono o uwzględnienie wniesionej skargi i nakazanie organowi wydania stosownej decyzji w terminie jednego miesiąca oraz - w oparciu o art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - o wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie wskazując, że przed organem prowadzone jest postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomości, zgodnie z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.). Organ zaznaczył, że Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] wniesione w sprawie zażalenie na niezałatwienie sprawy ustalenia odszkodowania w terminie określonym w kpa, uznał za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 30 września 2010 r. Pismem z dnia 30 września 2010 r. poinformowano zaś strony o przyczynach niedotrzymania terminu wskazanego w powołanym postanowieniu oraz że postępowanie zostanie zakończone do dnia 31 stycznia 2011 r. Następnie w piśmie z dnia 24 sierpnia 2011 r. poinformowano o przyczynach niedotrzymania terminu wskazanego w piśmie z dnia 30 września 2010 r. oraz że decyzja zostanie wydana do dnia 30 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W ocenie Sądu wniesiona skarga jest uzasadniona. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zauważyć należy, że z analizy dokumentów znajdujących się aktach administracyjnych sprawy, przekazanych do Sądu wraz ze skargą J.A. wynika, iż wniosek o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną hip. kw nr [...] złożony został w dniu 3 listopada 1999 r. Prezydent W. - jak słusznie podkreślił skarżący w złożonej skardze - niemal po 8 latach postępowania, decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...], odmówił przyznania odszkodowania. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] uchylił następnie wskazaną decyzję z dnia [...] lipca 2007 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Jak wynika z akt sprawy, po wydaniu powyższej decyzji, Prezydent W. prowadził postępowanie wyjaśniające i podejmował czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia. Występowano do różnego rodzaju podmiotów i instytucji o przesłanie dokumentów i informacji niezbędnych do ustalenia istnienia przesłanek określonych w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, umożliwiających przyznanie stosownego odszkodowania. Jednakże – co wymaga podkreślenia – działania te podejmowane były do lipca 2010 r. Od dnia 22 lipca 2010 r., tj. od dnia kiedy do Kancelarii Urzędu W. wpłynęło postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...], uznające za uzasadnione wniesione w sprawie zażalenie i wyznaczające dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 30 września 2010 r., Prezydent W. ograniczył w istocie swoje działania do wystosowania dwóch pism (z dnia 30 września 2010 r. i z dnia 24 sierpnia 2011 r.), w których poinformowano strony o niemożności załatwienia sprawy w terminie i wyznaczeniu nowego terminu jej załatwienia. Zgodnie z pismem z dnia 30 września 2010 r. stosowna decyzja w sprawie miała zostać wydana do dnia 31 stycznia 2011 r. W piśmie z dnia 24 sierpnia 2011 r. poinformowano zaś, że decyzja zostanie wydana do dnia 30 grudnia 2011 r. Poza wystosowaniem powyższych pism, od lipca 2010 r. do dnia rozpoznania przez Sąd wniesionej skargi (tj. do dnia 10 lutego 2012 r.), organ nie podjął w niniejszej sprawie jakichkolwiek innych działań mających na celu wydanie stosownego rozstrzygnięcia. W szczególności z akt sprawy nie wynika - co podkreślał skarżący w złożonej skardze - aby podjęte zostały czynności związane z przygotowaniem operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości. Nie ulega zaś wątpliwości, że sporządzenie stosownego operatu jest warunkiem koniecznym rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przy tym zaznaczyć trzeba, że wystosowanie wskazanych wyżej pism trudno uznać za czynności zmierzające do zakończenia sprawy. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu wskazany organ administracji publicznej uchybił powołanym wyżej przepisom kodeksu postępowania administracyjnego. Zaznaczyć trzeba, że bezczynności organu - w ocenie Sądu - w żaden sposób nie usprawiedliwia fakt, iż we wcześniejszym okresie (tj. przed lipcem 2010 r.) stosowne czynności były podejmowane. Bezczynności Prezydenta W. nie usprawiedliwiają również podnoszone w pismach z dnia 30 września 2010 r. i z dnia 24 sierpnia 2011 r. okoliczności dotyczące złożonego charakteru i dużej ilości spraw z zakresu odszkodowań. Zauważyć należy, że wyznaczone w powyższych pismach kolejne terminy rozpoznania sprawy nie zostały przez organ zachowane (do dnia rozprawy przedmiotowa sprawa nie została załatwiona), a organ – jak wyżej wskazano - przez ponad półtora roku nie podejmował w sprawie jakichkolwiek czynności prowadzących do jej zakończenia. Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 10 lutego 2012 r. pełnomocnik organu nie wskazał terminu wydania stosownej decyzji. Istotne jest także, że wniosek o przyznanie odszkodowania złożony został w listopadzie 1999 r. Przedmiotowa sprawa, tocząca się od ponad 12 lat, nie jest więc sprawą nową, wymagającą przeprowadzenia od podstaw postępowania wyjaśniającego. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, Sąd zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Jednocześnie uwzględniając skargę na bezczynność Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do art. 149 § 2 powołanej ustawy, Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6, zgodnie z którym grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że wobec niepodejmowania przez Prezydenta W. przez półtora roku, tj. od lipca 2010 r., jakichkolwiek czynności mających na celu wydanie w sprawie stosownego rozstrzygnięcia, bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Przychylając się zaś do wniosku skarżącego, Sąd na mocy art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wymierzył organowi grzywnę w wysokości 3000 złotych, uznając że powyższa kwota jest adekwatna do stopnia bezczynności organu jaka miała miejsce w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 149 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.