II SA/Wa 2229/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Andrzej Góraj (spr.), Ewa Grochowska – Jung, Protokolant spec. Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2012 r. sprawy ze skargi D. R. na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia dyscyplinarnego – oddala skargę – Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w W., działając na podstawie art. 117 ust. 1 pkt 1, art. 118 ust. 1 i 2 oraz art. 120 w zw. z art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t. j. Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.), wydał w dniu [...] grudnia 2010 r. decyzję nr [...], którą ukarał [...] D. R. karą upomnienia za: świadome wprowadzanie w błąd Komisji poprzez zatajanie prawdy; wykonywanie prac prywatnych przy samochodzie, tj. sprawdzanie układu hamulcowego za zgodą dowódcy oraz wymiana bezpiecznika w samochodzie dowódcy jednostki ratunkowo-gaśniczej; korzystanie z prywatnego sprzętu komputerowego podczas służby. D. R. od powyższej decyzji odwołał się, wnosząc o jej anulowanie. W dniu [...] kwietnia 2011 r. Komisja Dyscyplinarna przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w G. uchyliła karę upomnienia na piśmie nałożoną przez Komendanta Powiatowego PSP w W. decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. Komisja zarzuciła zaskarżonej decyzji między innymi to, że postawione obwinionemu zarzuty są ogólnikowe, niejasne i niezrozumiałe, a tym samym naruszają prawo obwinionego do obrony poprzez uniemożliwienie merytorycznego ustosunkowania się do stawianych mu zarzutów. Ponadto stwierdzono liczne błędy formalne, jak niedopuszczalność zastosowanej kary, błędną podstawę prawną oraz dookreślenie czynu, w związku z tym decyzję uchylono. Odwołanie do Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej w W. od powyższego orzeczenia wniósł Rzecznik Dyscyplinarny przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w G., zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu błędy w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji, naruszenie przepisów postępowania karnego oraz art. 124n ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, co miało wpływ na treść orzeczenia. Po rozpoznaniu odwołania, w dniu [...] lipca 2011 r. Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej w W. wydała, na podstawie art. 117 ust. 1 pkt 1, art. 118 ust. 1 i 2 oraz art. 120 w zw. z art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, orzeczenie, którym uchyliła zaskarżone orzeczenie w całości i przekazała sprawę Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w G. do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ wskazał, że orzeczenie Komisji pierwszej instancji, zapadłe w wyniku wniesienia odwołania od wymierzonej przez przełożonego kary w trybie art. 118 ust. 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej nie może być orzeczeniem kasacyjnym, lecz orzeczeniem poprzedzonym merytorycznym postępowaniem przed komisją dyscyplinarną. Oznacza to, że komisja powinna uniewinnić lub orzec o winie obwinionego i wymierzyć mu adekwatną karę dyscyplinarną, określoną w katalogu kar zawartych w art. 117 ust. 1 cytowanej ustawy. Dlatego też organ uznał, że komisja pierwszej instancji, orzekając o uchyleniu zaskarżonej kary upomnienia na piśmie, weszła w kompetencje odwoławczej komisji dyscyplinarnej. Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem skargi D. R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisu art. 118 ust. 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie możliwe było wymierzenie przez komisję dyscyplinarną kary z katalogu wskazanego w art. 117 ustawy o PSP oraz naruszenie przepisów postępowania karnego, w szczególności art. 437 § 2 kpk, art. 424 oraz 438 kpk w zw. z art. 458 kpk, które to naruszenia mogły mieć wpływ na wynik sprawy. D. R. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i utrzymanie w mocy orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP w G. z dnia [...] kwietnia 2011 roku sygn. akt [...], ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i poprzedzającego oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty wskazane w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przedmiotowa skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia charakteru prawnego orzeczenia właściwej komisji dyscyplinarnej, wydawanego w trybie art. 118 ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t. j. Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.). Zgodnie z art. 118 cytowanej powyżej ustawy, za przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi, nieuzasadniające wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, przełożony dyscyplinarny może wymierzyć karę upomnienia na piśmie, nie później jednak niż przed upływem 3 miesięcy od powzięcia wiadomości o przewinieniu (ust. 1). Od kary upomnienia wymierzonej przez przełożonego dyscyplinarnego przysługuje ukaranemu odwołanie do właściwej komisji dyscyplinarnej. W takim przypadku komisja nie może orzec na niekorzyść ukaranego (ust. 2). Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 10 stycznia 2011 r. wskazał, że cytowany powyżej art. 118 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej reguluje odrębny tryb postępowania w sprawach za przewinienia dyscyplinarne mniejszej wagi. Stwierdził, że waga przewinień dyscyplinarnych podlega stopniowaniu. Rozróżnia się czyny mniejszej wagi i czyny w stopniu podstawowym. Z treści art. 118 ust. 1 omawianej ustawy wynika, że karę upomnienia na piśmie wymierza przełożony dyscyplinarny bez wszczęcia postępowania dyscyplinarnego w trybie art. 124 ustawy. Od kary upomnienia wymierzonej przez przełożonego dyscyplinarnego przysługuje ukaranemu odwołanie do właściwej komisji dyscyplinarnej. Dalej Sąd zauważył, że prokonstytucyjna wykładnia przepisów art. 118 i 124j ustawy o Państwowej Straży Pożarnej powinna zmierzać w kierunku zapewnienia strażakowi ukaranemu karą upomnienia przez przełożonego dyscyplinarnego możliwości złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na orzeczenie kończące postępowanie dyscyplinarne w drugiej instancji. Aby zastosować taką wykładnię należy wyjść z założenia, że orzeczenie "właściwej komisji dyscyplinarnej", wydane w trybie art. 118 ust. 2 ustawy na skutek odwołania ukaranego od kary upomnienia na piśmie wymierzonej przez przełożonego, jest orzeczeniem wydanym przez komisję orzekającą w pierwszej instancji według rodzaju i miejsca pełnienia służby przez strażaka oraz zajmowanego stanowiska funkcyjnego. Przysługuje na nie odwołanie do odwoławczej komisji dyscyplinarnej według kryteriów określonych w art. 121 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Zasada równości wobec prawa wymaga, aby postępowanie dyscyplinarne przed organami Państwowej Straży Pożarnej, niezależnie od tego, czy zostało wszczęte na skutek odwołania obwinionego w postępowaniu uproszczonym, czy też w postępowaniu zwykłym na skutek wniosku rzecznika dyscyplinarnego, mogło toczyć się w dwóch właściwych instancjach bez względu na wagę przewinienia dyscyplinarnego i rodzaj nakładanej kary dyscyplinarnej. Taka ocena, zdaniem NSA, zapewni każdemu ukaranemu strażakowi skorzystanie z ustawowej możliwości rozpatrzenia sprawy przez komisje dyscyplinarne w dwóch instancjach, gwarantując prawo skargi do sądu administracyjnego, zawarte w przepisach art. 124j ustawy o Państwowej Straży Pożarnej i w art. 52 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Reasumując NSA podkreślił, że postępowanie wszczęte przed właściwą komisją dyscyplinarną na podstawie art. 118 ust. 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej jest postępowaniem dyscyplinarnym i na orzeczenie kończące to postępowanie w drugiej instancji stronie służy skarga do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 124j tej ustawy (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w składzie siedmiu sędziów z dnia 10 stycznia 2011 r. sygn. I OPS 4/10 publ. ONSAiWSA 2011/2/24, LEX nr 672627). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że Komisja Dyscyplinarna przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP w G., wydając orzeczenie z dnia [...] kwietnia 2011 r. sygn. akt [...], działała w sprawie - wszczętej odwołaniem skarżącego od decyzji Komendanta Powiatowego PSP w W. z dnia [...] grudnia 2010 r., jako organ I instancji. Zatem rację ma organ wskazując, że Komisja Dyscyplinarna nie mogła wydać orzeczenia kasacyjnego, ponieważ to co do zasady jest rozstrzygnięciem przysługującym organowi II instancji. Komisja winna natomiast po przeprowadzeniu czynności wskazanych w art. 124b ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, tj. po przeprowadzeniu rozprawy oraz po wysłuchaniu głosów rzecznika dyscyplinarnego, obwinionego lub jego obrońcy, wydać orzeczenie. Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej w rozdziale 11 o odpowiedzialności dyscyplinarnej strażaków nie wskazuje jakie elementy orzeczenie takie powinno zawierać, wskazuje jednak, że w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale, w zakresie postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego (art. 124n ustawy). Zatem, stosując odpowiednio przepis art. 413 kpk w zw. art. 124n ustawy o Państwowej Straży Pożarnej należy wskazać, że orzeczenie komisji dyscyplinarnej wydane w I instancji winno zawierać m.in. rozstrzygnięcie, a w przypadku orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej dokładne określenie przypisanego obwinionemu czynu oraz jego kwalifikację prawną, a także rozstrzygnięcia co do kary. Natomiast o możliwości uchylenia orzeczenia o ukaraniu można mówić - stosownie do art. 437 § 1 kpk w zw. art. 124n ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, dopiero na etapie orzekania drugoinstancyjnego z powodów wskazanych w art. 438 kpk, m.in. obrazy przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia oraz błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia. Stąd też słuszny był zarzut Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym PSP, że orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP w G. nie odpowiadało wymogom orzeczenia wydanego w I instancji. Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów skarżącego należy stwierdzić, że nie znajdują one uzasadnienia. Należy zwrócić uwagę, że stosownie do art. 118 ust. 1 ustawy, przełożony dyscyplinarny może wymierzyć karę upomnienia na piśmie. Przepis ten jednak nie wskazuje formy takiego aktu, dlatego trudno przyjąć, że ma on charakter decyzji administracyjnej, ponieważ brak takiego zapisu ustawowego, z drugiej zaś strony zgodnie z cytowanym art. 124n ustawy o Państwowej Straży Pożarnej w sprawach nieuregulowanych w postępowaniu dyscyplinarnym zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania karnego, a nie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji.