II OZ 482/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Bujko po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2013 roku, sygn. akt VII SA/Wa 2572/11 oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz oddalające wniosek o ponowne ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi Z.R. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2011 roku, znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz oddalił wniosek o ponowne ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi Z.R. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2011 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2012 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu oraz oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W postanowieniu tym wskazano, że z nadesłanego przez wnioskodawcę zestawienia wynika, iż z tytułu prowadzonej działalności osiągnął on przychód w wysokości 15 800,96 zł w styczniu 2012 r. oraz 6 246,96 zł w lutym 2012 r. Jednocześnie poniósł on koszty prowadzenia działalności w wysokości 7 749,68 zł w styczniu i 3 320,84 zł w lutym. Zatem wysokość posiadanych środków pieniężnych wskazuje na możliwość ponoszenia kosztów sądowych, tym bardziej, że skarżący uiścił już wpis od skargi wymagany w niniejszej sprawie, a pozostałe ewentualne koszty sądowe pozostają w zasięgu jego możliwości finansowych. Rozpoznając ponownie złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym Sąd I instancji, ze względu na niewystarczające przedstawienie przez skarżącego jego sytuacji finansowej, wezwał go zarządzeniem z dnia 4 kwietnia 2013 r. do złożenia dodatkowych wyjaśnień poprzez wskazanie kwoty miesięcznego dochodu brutto oraz nadesłanie kserokopii wyciągów, bądź wykazów z konta bankowego z ostatnich trzech miesięcy w terminie siedmiu dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W odpowiedzi na powyższe zarządzenie pismem z dnia 13 kwietnia 2013 r. skarżący wskazał, że jego konto bankowe jest zablokowane oraz poinformował, że jego dochody z działalności gospodarczej są prawie zerowe, a cały majątek został zajęty przez ustanowienie hipoteki przymusowej. Sąd wskazał, że nie może poprzestać na oświadczeniu wnioskodawcy, iż jego dochód z działalności gospodarczej jest prawie zerowy. Dla oceny jego sytuacji finansowej nie jest również wystarczające załączone do wniosku zeznanie o wysokości dochodu osiąganego w roku podatkowym 2011 r., gdyż Sąd bierze pod uwagę aktualna sytuacje majątkową wnioskodawcy. W konsekwencji Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Odnosząc się zaś do wniosku o ponowne ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2012 r. dla wnioskodawcy został już ustanowiony profesjonalny pełnomocnik. Wnioskodawca wypowiedział jednak pełnomocnictwo ustanowionemu z urzędu radcy prawnemu i zwrócił się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie o ustanowienie nowego. Izba uznała, że brak jest podstaw do wyznaczenia nowego pełnomocnika. Sąd podkreślił, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, nie może on ponownie wydać postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w postaci innego pełnomocnika, bowiem przyznane prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Z.R. ponownie wskazując, że nie posiada dochodów z działalności gospodarczej, a jego konto bankowe jest zablokowane. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej generalnej zasady stanowi art. 246 § 1 pkt 1 zgodnie z którym osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowity, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Użyte w tym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek dowiedzenia, iż jego dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli sąd ma jakiekolwiek wątpliwości co do sytuacji finansowej wnioskodawcy, to powinni wezwać go w trybie art. 255 p.p.s.a. do nadesłanie dodatkowych dokumentów. Odnosząc się do kwestii oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wskazać należy, że w niniejszej sprawie skarżący nie złożył dodatkowych wyjaśnień pozwalających na dokonanie oceny jego sytuacji finansowej, do których wezwanych został zarządzeniem z dnia 4 kwietnia 2013 r., zatem mimo ciążącego na nim obowiązku, nie wykazał on, że w niniejszej sprawie spełnione został przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tzn. udzielone przez niego informacje nie pozwalały na uznanie że jest on osoba nie będąca w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zatem Sąd I słusznie oddalił wniosek w tym zakresie. Odnosząc się zaś do kwestii ponownego wyznaczenia dla skarżącego profesjonalnego pełnomocnika z urzędu wskazać należy, że Sąd I instancji słusznie oddalił rozpoznawany wniosek w tym zakresie. Prawo pomocy zostało już bowiem przyznane i skonsumowane poprzez wyznaczenie pełnomocnika przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Warszawie. Fakt, że skarżący wypowiedział pełnomocnictwo nie ma wpływu na wydane w tym zakresie rozstrzygnięcie, bowiem, jak wskazał już Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu, wyznaczenie nowego pełnomocnika leży w tym momencie w gestii Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o uchyleniu punktu pierwszego zaskarżonego postanowienia. Natomiast na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 powołanej ustawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu zażalenia.