II FZ 55/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A.k. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 października 2012 r. sygn. akt I SA/Łd 1465/11 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 7 września 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia dochodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za 2006 r. postanawia oddalić zażalenie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, A.K. podał, że jest osobą rozwiedzioną, samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a jego jedynym źródłem utrzymania jest działalność gospodarcza polegająca na prowadzeniu stacji kontroli pojazdów. Z działalności tej wnioskodawca uzyskał dochód: w 2010 r. – w wysokości 7.231 zł, w 2011 r. - w wysokości 13.330 zł, za pierwszy kwartał 2012 r. - w wysokości 1.049 zł. Skarżący mieszka w wynajętym mieszkaniu, za które ponosi wydatki w wysokości około 950,- zł miesięcznie. Wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości, na której zlokalizowana jest należąca do niego stacja kontroli pojazdów. Z tytułu kredytów zaciągniętych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą skarżący spłaca miesięczną ratę wynoszącą ok. 10.000 zł. Ponadto obciążony jest obowiązkiem alimentacyjnym na rzecz córki i byłej żony w wysokości 1.200 zł miesięcznie. Z nadesłanych odpisów deklaracji VAT-7 za miesiące od października 2011 roku do kwietnia 2012 roku wynika, że miesięczne przychody skarżącego z tytułu prowadzonej działalności wahają się w granicach od 45.500 do 25.000 zł. Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2012 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Na skutek sprzeciwu wniesionego przez skarżącego sprawę rozpoznawał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, który postanowieniem z dnia 11 października 2012 r. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu pierwszej instancji, skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Wnioskodawca posiada nieruchomość, w której prowadzi działalność gospodarczą przynoszącą znaczne przychody. Nakładom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przez kosztami sądowymi, a spłata kredytów zaciągniętych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nie może być okolicznością uzasadniającą zwolnienie z kosztów sądowych. Powyższe postanowienie skarżący zaskarżył zażaleniem, zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie: - art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie stronie skarżącej przesłanek jakimi kierował się przy wydawaniu postanowienia, z czego wywiódł Sąd przekonanie, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla siebie, co z kolei spowodowało odmowę przyznania prawa pomocy, - art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez dokonanie oceny sytuacji skarżącego bez uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy, z naruszeniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, które pozwalają domniemywać, że sytuacja strony skarżącej uzasadnia odstąpienie od zasady odpłatności postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do przepisu art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej, jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Oceniając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji przez pryzmat przywołanej powyżej przesłanki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że odpowiada ono prawu. Jak słusznie podkreślił WSA w Łodzi, o istnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy decyduje nie tylko wysokość zarobków oraz potrzeby rodziny strony, ale również stan majątkowy wnioskodawcy. Zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, na które powołuje się skarżący uzasadniając zarzuty zażalenia, nakazują uznać za wątpliwą sytuację, w której strona prowadząca działalność gospodarczą w znacznej skali, nie posiada środków finansowych na opłacenie skarg kasacyjnych. Tym bardziej, że, zgodnie z oświadczeniami samego wnioskodawcy, terminowo reguluje on swoje zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym. Sąd pierwszej instancji słusznie wskazał, że zobowiązania skarżącego związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie mogą korzystać z pierwszeństwa przed należnościami względem Skarbu Państwa, wynikającymi z udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ryzyko inwestycyjne związane z prowadzeniem działalności gospodarczej ciąży na skarżącym, a jego konsekwencje nie stanowią w analizowanym przypadku okoliczności uzasadniającej zwolnienie z kosztów sądowych. Nie znalazł też potwierdzenia zarzut skierowany przeciwko uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wbrew stanowisku skarżącego, odpowiada ono wszelkim wymogom sformułowanym w art. 141 § 4 P.p.s.a., znajdującym odpowiednie zastosowanie do postanowień na mocy art. 166 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji wnikliwie przeanalizował sytuację majątkową skarżącego i na tej podstawie prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy w przedmiocie prawa pomocy. Ustalenia te znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia; Sąd powołał w nim także prawidłową podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.