II OSK 1510/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.) Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz Protokolant: starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 listopada 2011 r. sygn. akt IV SA/Po 483/11 w sprawie ze skargi A.S. na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 17 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę A.S. na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2011 r., nr [...], w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki trzech pawilonów nietrwale połączonych z gruntem. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. Prezydent Miasta Poznania, na podstawie art. 119 i 121 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), nałożył na A.S. grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku w kwocie 5000 zł, wzywając do jej wpłacenia w zakreślonym 30-dniowym terminie oraz wzywając do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Organ I instancji wskazał, że skarżący dnia 28 listopada 2008 r. zgłosił zamiar wykonania robót budowlanych polegających na ustawieniu na działce nr ew. 1 położonej w Poznaniu przy ul. D. trzech pawilonów nietrwale połączonych z gruntem na okres 120 dni. Termin rozbiórki przedmiotowych pawilonów minął zatem dnia 27 kwietnia 2009 r., o czym poinformowano skarżącego pismem z dnia 11 grudnia 2008 r. Po upływie 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu nie ma prawnej możliwości dalszego legalnego istnienia tymczasowych obiektów budowlanych, a obowiązek ich rozbiórki wynika bezpośrednio z przepisów prawa. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A.S. podnosząc, że wskazując dnia 28 listopada 2008 r. na zamiar wykonania czynności budowlanych na należącej doń działce równolegle złożył wniosek o ustalenie warunków zabudowy, który po prawie dwu latach rozpatrzono negatywnie. Na początku listopada 2010 r. złożył on ponowny wniosek o ustalenie warunków zabudowy, który jest w trakcie rozpatrywania. Dnia 22 października 2009 r. złożył także wniosek do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o wstrzymanie rozbiórki budynku do czasu uzyskania decyzji o warunkach zabudowy. Zobowiązany stwierdził, że nie stać go na rozbiórkę tymczasowego obiektu o charakterze usługowym, a następnie wzniesienie nowego, gdyż budynek usługowy czy biurowy winien przynosić zyski dla jego rodziny. Zaskarżonym postanowieniem Wojewoda Wielkopolski, na podstawie art. 138 § 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił zasadność nałożenia na skarżącego grzywny w celu przymuszenia. Stwierdził, że zamiar wykonania robót budowlanych zgłoszony dnia 28 października 2008 r. skutkował legalnym użytkowaniem trzech pawilonów nietrwale związanych z gruntem do dnia 27 kwietnia 2009 r. O terminie rozbiórki skarżący został poinformowany. Organ I instancji prawidłowo doręczył skarżącemu dnia 19 października 2010 r. upomnienie, a następnie dnia [...] stycznia 2011 r. wystawił tytuł wykonawczy, zobowiązujący do rozbiórki obiektu budowlanego. Z uwagi na niewykonanie tego obowiązku zasadne było wszczęcie przez organ I instancji postępowania egzekucyjnego i wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł A.S. poszerzając i pogłębiając argumenty zawarte w zażaleniu. Skarżący wyjaśnił, że dokona demontażu pawilonów po uzyskaniu decyzji o warunkach zabudowy. Zdaniem skarżącego ponaglenie go do rozbiórki pawilonów wypełnionych materiałami budowlanymi jest niczym nieuzasadnione. Podkreślił on także, że o wydanie decyzji o warunkach zabudowy ubiega się przez dwa lata, a na miejscu obecnego pawilonu ma zamiar wznieść budynek docelowy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Pismem z dnia 17 listopada 2011 r., złożonym na rozprawie dnia 17 listopada 2011 r., skarżący wniósł o anulowanie grzywny i umorzenie postępowania informując Sąd o tym, że dnia 29 kwietnia 2011 r. wydana została decyzja o warunkach zabudowy dla działki, na której posadowiony jest przeznaczony do rozbiórki pawilon. Określony procent nowej zabudowy pokrywa się z obrysem budynku tymczasowego. Skarżący wskazał nadto, że działkę na której znajduje się obiekt przeznaczony do rozbiórki przekazał w całości swym dzieciom – R.S. (aktem notarialnym z dnia 29 lipca 2010 r.) i Izabelli Z.S. (aktem notarialnym z dnia 16 listopada 2011 r.), załączając jednocześnie kserokopię aktów notarialnych, decyzji o warunkach zabudowy i projekt wizualizacji nowej zabudowy działki. Oddalając skargę wymienionym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji uznał, że w rozpoznawanej sprawie organ I instancji w prawidłowy sposób zastosował względem skarżącego grzywnę w celu przymuszenia, kierując się dążeniem do wykonania obowiązku polegającego na dokonaniu rozbiórki przedmiotowych pawilonów. Sąd zaznaczył, że na organie egzekucyjnym, będącym jednocześnie wierzycielem, ciążył bowiem prawny obowiązek wszczęcia oraz prowadzenia postępowania egzekucyjnego, o którym stanowi art. 6 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, polegający na konieczności podjęcia z urzędu przez wierzyciela działań zmierzających do wszczęcia egzekucji. Zatem wierzyciel nie dysponował możliwością rezygnacji z wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a następnie samej egzekucji z uwagi na podnoszone przez skarżącego okoliczności faktyczne, które w żaden sposób nie skutkowały odpadnięciem podstawy prawnej egzekucji. Organ I instancji w prawidłowy sposób wszczął egzekucję administracyjną, doręczając zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego i postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia oraz w sposób prawidłowy określił wysokość grzywny. Zatem w sprawie spełnione zostały zarówno warunki formalne, jak i materialne wszczęcia egzekucji administracyjnej oraz nałożenia na skarżącego grzywny w celu przymuszenia. Sąd podkreślił, że skarżący pozostawał współwłaścicielem (w ½) nieruchomości położonej w Poznaniu przy ul. D. w chwili wszczęcia postępowania egzekucyjnego, które nastąpiło z momentem doręczenia skarżącemu odpisu tytułu wykonawczego dnia 15 lutego 2011 r. i zastosowaniu środka egzekucyjnego. Zgodnie zaś z art. 28a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Zastosowanie dalszych środków egzekucyjnych może jednak nastąpić po wystawieniu przez wierzyciela nowego tytułu wykonawczego i skierowaniu go do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wykazującym przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego. W konsekwencji należy przyjąć, że egzekwowany obowiązek przeszedł na nabywców nieruchomości, wobec których winno być kontynuowane dalsze postępowanie egzekucyjne. Jednakże już dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Sąd podkreślił, że postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia nie utraciło bytu prawnego na skutek przejścia prawa własności nieruchomości na inny podmiot. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A.S. domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 40 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie R.S. i I.Z.S. jako stron, w szczególności poprzez zaakceptowanie uchybienia organów administracyjnych polegającego na niedopuszczeniu tych osób do udziału w postępowaniu egzekucyjnym, mimo iż dotyczyło ono ich praw i obowiązków wynikających z faktu bycia przez nich współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości, w tym w szczególności uchybienia polegającego na niedoręczeniu tym osobom żadnych orzeczeń wydanych w tej sprawie. W skardze kasacyjnej zarzucono także naruszenie prawa materialnego, tj. art. 119-126 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w stosunku do skarżącego, mimo iż na skutek przeniesienia przez niego części jego udziału we współwłasności, tylko on brał udział w przedmiotowym postępowaniu i tylko on został obciążony grzywną, choć wykonanie obowiązku rozbiórki przez skarżącego w sytuacji pozostawania we współwłasności nie było już wówczas możliwe bez zgody ze strony pozostałych współwłaścicieli nieruchomości albo bez ich równoczesnego administracyjnego albo sądowego lub egzekucyjnego przymuszenia do wyrażenia zgody na rozbiórkę i jej współdokonania. Nadto zarzucono naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez zaakceptowanie faktu wcześniejszego naruszenia przez organy administracyjne braku udziału w postępowaniu administracyjnym pozostałych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości, tj. R.S. i I.Z.S., mimo iż postępowanie administracyjne dotyczyło ich interesu i obowiązku prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Skarżący A.S. pobudował w listopadzie 2008 r. tymczasowe obiekty budowlane na okres 120 dni. Zgłaszając zamiar wykonania takich robót budowlanych jednocześnie zobowiązał się do rozbiórki tych obiektów po upływie terminu, do którego one miały istnieć. Obowiązek rozbiórki tych pawilonów wynikał więc z mocy samego prawa, a wobec niewykonania go przez zobowiązanego stanowił podstawę do wszczęcia egzekucji administracyjnej (art. 3 § 1 w zw. z art. 2 § 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Mimo iż w skardze kasacyjnej skarżący podniósł, że właścicielami pawilonów stały się jego dzieci, na rzecz których przeniósł własność w drodze odpowiednich czynności cywilnoprawnych, to faktu tego nie podnosił w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego i w dacie wydania zaskarżonego postanowienia. Z materiału sprawy wynika zaś, iż w tym czasie pozostawał on współwłaścicielem nieruchomości, na której są posadowione przedmiotowe pawilony. Dopiero w dniu 16 listopada 2011 r. skarżący darował córce I.Z.S. udział 1/2 we własności wymienionej nieruchomości. W tej sytuacji wszczęcie w styczniu 2011 r. przeciwko niemu egzekucji administracyjnej i nałożenie grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z przepisów prawa było całkowicie uzasadnione i zgodne z obowiązującymi przepisami. W dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego skarżący był obowiązany do rozbiórki obiektów tymczasowych, które wybudował. Czynności egzekucyjne wykonane w stosunku do niego pozostają, zgodnie z przepisem art. 28a u.p.e.a. nawet po zbyciu nieruchomości, w mocy. Zgodnie z tym przepisem w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane. Zastosowanie dalszych środków egzekucyjnych może jednak nastąpić po wystawieniu przez wierzyciela nowego tytułu wykonawczego i skierowaniu go do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wykazującym przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego. Zastosowanie środka egzekucyjnego przewidzianego w art. 119 u.p.e.a. było więc w stosunku do skarżącego całkowicie zgodne z prawem. Kontynuacja tego postępowania będzie wymagała jednak, wobec zbycia przedmiotowego obiektu budowlanego, wykonania czynności z art. 28a u.p.e.a. W sprawie nie doszło natomiast do naruszenia wskazanych skargą kasacyjną przepisów art. 28 i 40 § 1 k.p.a., gdyż w dacie wydania zaskarżonego postanowienia nie miały one zastosowania w sprawie. Gołosłowny jest też zarzut naruszenia art. 119-126 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, skoro skarga kasacyjna nie wykazała, aby te przepisy w jakikolwiek sposób zostały naruszone. Skoro więc skarga kasacyjna nie zawiera żadnych uzasadnionych podstaw, to podlega ona oddaleniu z mocy art. 184 p.p.s.a.