I FZ 183/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 10 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SA/Ke 51/12 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi P. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 listopada 2011 r., nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 2006 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z 10 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Ke 51/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odmówił P. Z. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 30 listopada 2011 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 2006 r. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z 6 marca 2012 r. przesłano skarżącemu odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, w terminie siedmiu dni. Pismo zostało doręczone skarżącemu 12 marca 2012 r. W dniu 26 marca 2012 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi i jednocześnie uiścił wpis. We wniosku skarżący wyjaśnił, że mieszka w O. koło S., natomiast pełnomocnik prowadzi kancelarię w K.. Kontaktują się za pomocą poczty elektronicznej i telefonicznie. Pełnomocnik zawiadomił skarżącego o konieczności uiszczenia wpisu, o jego wysokości oraz o tym, że termin do dokonania tej czynności upływa 19 marca 2012 r. Skarżący potwierdził w rozmowie telefonicznej, że wpłaci wpis od skargi do kasy Sądu. Łączna suma wpisów we wszystkich sprawach skarżącego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach wyniosła 14.221 zł. Skarżący rozpoczął starania o zebranie pieniędzy, lecz 14 marca 2012 r. nagle zachorował. Doznał nerwicy objawiającej się bólem, który uniemożliwił mu jakikolwiek ruch. Schorzenie minęło 23 marca 2012 r. W dniu 24 marca 2012 r. pełnomocnik dowiedział się, że skarżący rozpoczął starania o pozyskanie niezbędnej kwoty pieniędzy. W dniu 26 marca 2012 r. P. Z. uiścił wpis. Skarżący wyjaśnił, że na dzień 12 marca 2012 r. nie posiadał środków na uiszczenie wpisów sądowych, co było związane z trudnościami finansowymi prowadzonej przez niego działalności gospodarczej i wszczętego przez organy podatkowe postępowania egzekucyjnego. Skarżący jest w trudnej sytuacji rodzinnej. W jego ocenie, uchybił terminowi do uiszczenia wpisu bez swojej winy. Do wniosku skarżący dołączył historię zdrowia i choroby z 3 czerwca 2011 r. oraz zaświadczenie lekarskie z 14 marca 2012 r. zawierające wskazanie do leżenia minimum do 23 marca 2012 r. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie, w której skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi należało rozpoznać przez pryzmat braku winy po stronie pełnomocnika, bowiem to na nim spoczywał obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Sąd wskazał, że przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a takie znamiona nosi zachowanie pełnomocnika w niniejszej sprawie. Sąd przyjął, że pełnomocnik, kierując się doświadczeniem zawodowym związanym z prowadzeniem spraw sądowych, powinien był przedsięwziąć wszelkie działania, aby skarga została opłacona w wyznaczonym terminie. Tymczasem pełnomocnik jedynie poinformował skarżącego o konieczności uiszczenia wpisu. Nawet jeśli treść umowy łączącej pełnomocnika i mocodawcę była taka, że to skarżący będzie dokonywał wpłat do sądu, to obowiązkiem pełnomocnika było – zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – także zadbanie o to, by do tego realnie doszło, gdyż jego obowiązkiem był nadzór nad prawidłowością wykonania czynności przez osobę, której to zlecił. Dlatego – w ocenie Sądu – za okoliczność wyłączającą zawinienie nie można uznać choroby skarżącego, bo to pełnomocnik winien był zadbać o wypełnienie obowiązku uiszczenia wpisu w terminie. W zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie i zmianę postanowienia Sądu pierwszej instancji. Strona podniosła w szczególności, że Sąd, rozstrzygając w zakresie wniosku o przywrócenie terminu, bezzasadnie przyjął, że to na profesjonalnym pełnomocniku procesowym ciąży bezwzględny obowiązek podjęcia wszelkich możliwych działań w celu terminowego opłacenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "P.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku strona powinna przy tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). W tym miejscu podkreślenia wymaga, że wprawdzie w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych przez tego pełnomocnika. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny wadliwie ocenił przesłankę zawinienia w zakresie nieterminowego uiszczenia wpisu od skargi w stosunku do profesjonalnego pełnomocnika reprezentującego skarżącego. Sąd uznał, że samo powiadomienie skarżącego o wysokości, terminie i sposobie uiszczenia wpisu sądowego nie było działaniem wystarczającym ze strony profesjonalnego pełnomocnika i przyjął, że pełnomocnik ten powinien był zadbać o prawidłowe wykonanie wezwania wystosowanego do strony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu pierwszej instancji jest nietrafne i pomija fakt, iż nawet od profesjonalnego pełnomocnika nie można wymagać bezwzględnego obowiązku wyegzekwowania od jego mocodawcy danego zachowania w celu terminowego dokonania danej czynności procesowej, zwłaszcza w sytuacji – jak w niniejszej sprawie – gdy sam skarżący powołuje się na niezależną od niego przeszkodę uniemożliwiającą mu wykonanie wezwania Sądu w stosownym terminie. Trzeba mieć na uwadze, że obowiązek uiszczenia wpisu sądowego ciąży na stronie, to strona ponosi bowiem koszty zainicjowanego przez siebie postępowania sądowego i to jej obowiązkiem jest zgromadzenie środków pieniężnych na ten cel. Jeśli zatem strona powołuje się – jak wcześniej wskazano – na niezależną (w jej ocenie) od niej przeszkodę, uniemożliwiającą jej zebranie funduszy w stosownej kwocie w terminie określonym w wezwaniu do usunięcia braków formalnych skargi, to Sąd rozstrzygając w zakresie wniosku o przywrócenie tego terminu powinien także zbadać, czy po stronie skarżącego wystąpiła przesłanka braku winy w uchybieniu terminowi. Stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie za okoliczność wyłączającą zawinienie nie można uznać choroby skarżącego, bo to pełnomocnik winien był zadbać o wypełnienie obowiązku uiszczenia wpisu w terminie, sprowadza się w istocie do stwierdzenia, że to pełnomocnik – wobec niemożności zebrania w określonym terminie środków na pokrycie wpisu sądowego przez skarżącego – powinien był sam sfinansować koszty postępowania sądowego prowadzonego w sprawie jego mocodawcy. Takie stanowisko jest – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – nie do przyjęcia. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach ponownie rozpoznając sprawę przy uwzględnieniu powyższych rozważań, powinien przede wszystkim zbadać – pod kątem przesłanek z art. 86 P.p.s.a. – czy po stronie skarżącego zaistniała przeszkoda faktycznie uniemożliwiająca uiszczenie wpisu sądowego od skargi w stosownym terminie i co za tym idzie, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie zakreślonym w art. 87 § 1 P.p.s.a.